بدی را با عدالت پاسخ دهيد، مهربانی را با مهربانی. كنفوسيوس دادگاهی بالاتر از دادگاه‌های عدل وجود دارد و آن دادگاه وجدان است. مهاتما گاندی تا زمانی كه توده مردم برای بهبود حال يكديگر احساس مسئوليت نكنند، عدالت اجتماعی تحقق نمی يابد. هلن كلر
لوگوی عدالت سرا

تایید رجوع از هبه به چه معناست؟ و ارکان آن کدام است؟

تایید رجوع از هبه

تایید رجوع از هبه چیست؟

عقد هبه چیست؟

بر اساس ماده ۷۹۵ قانون مدنی، هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را به رایگان به شخص دیگری تملیک می کند؛ به عبارت دیگر او مال خود را به طور مجانی به ملکیت دیگری در می آورد. لازم است بدانید در پس هر بذل و بخشش مباحث حقوقی و قضایی بسیاری نهفته است که تصورش برای عامه مردم دشوار است؛ اما نباید فراموش کرد که بخشیدن یک مال مترادف با انعقاد عقد هبه است و این قرارداد شرایط خاصی دارد. در این مقاله به بررسی موضوع تایید رجوع از هبه می پردازیم.

در عقد هبه سه طرف وجود دارد: واهب، متهب و عین موهوبه؛ واهب شخصی است که مالش را به دیگری واگذار می ‌کند، متهب شخصی است که مالکیت مال به او منتقل می شود و عین موهوبه هم مالی است که مورد هبه واقع می ‌شود.

هنگامی که عقد هبه بین طرفین (واهب و متهب) منعقد می شود و ملک در اختیار متهب قرار داده می شود، اگر ملک (عین موهوبه) موجود باشد، شخصی که هبه کرده می تواند از آن رجوع کند و بعد از رجوع برای تثبیت آن دادخواستی را تحت عنوان تایید رجوع از هبه مطرح نماید. همچنین وی برای اعلام رجوع از هبه می تواند از طریق ارسال اظهارنامه رسمی به طرف مقابل اقدام کند که بهترین و قانونی ترین روش اثبات رجوع می باشد.

تایید رجوع از هبه
تایید رجوع از هبه – عدالت سرا

انواع هبه نامه کدام است؟

دو نوع هبه نامه وجود دارد:

  1. هبه های با سند رسمی (هبه نامه های رسمی)
  2. هبه نامه های غیر رسمی یا عادی

برتری که هبه نامه ‌های رسمی نسبت به هبه نامه های عادی دارند و مختص آنها می باشد این است که به هیچ عنوان امکان انکار و تردید در آنها وجود ندارد؛ بنابراین هیچ یک از طرفین دعوا نمی‌تواند مدعی شود که در صحت و اصالت سند مزبور مردد است؛ چرا که این ادعا از نظر قانونی پذیرفتنی نیست. حال آنکه در مورد هبه ‌نامه ‌های غیر رسمی یا عادی، امکان ادعای انکار و تردید وجود دارد و با طرح چنین ادعایی دادگاه موظف می‌شود تا بدون تعلل سند را مورد بررسی قرار دهد و بعد از آن در مورد اعتبار آن حکم کند.

در دعوای تایید رجوع از هبه، کسی که ملک خود را هبه کرده و اکنون پشیمان شده است و از هبه رجوع کرده (واهب)، خواهان دعوی و کسی که مال به ملکیت او درآمده (متهب)، خوانده دعوا شمرده می شود. به علاوه لازم است خواهان (واهب)، هزینه دادرسی هم پرداخت کند. این هزینه در دعوای رجوع با توجه به قیمت مال موهوبه محاسبه و دریافت می شود.

مطلب مرتبط: نحوه تنفیذ هبه نامه یا صلح نامه عادی در دادگاه

پس از شروع رسیدگی و هنگامی که پرونده به جریان افتاد، در دادگاه یکی از دو حالت زیر وجود دارد:

نخست اینکه هبه نامه مورد ادعا، ثبت شده و دارای سند رسمی است که در این حالت خواهان (واهب) بدون اینکه لازم باشد هبه را به اثبات برساند، درخواست رجوع خود را طرح می‌کند.

حالت دیگر زمانی است که هبه به صورت رسمی به ثبت نرسیده باشد (هبه نامه عادی یا هبه شفاهی) در این حالت خواهان (واهب) ابتدا باید در دادگاه، وقوع عقد هبه را ثابت نماید و سپس اعلام کند که می‌خواهد از عقد رجوع کند و مالش را از متهب پس بگیرد.

در هر صورت واهب موظف است ثابت نماید که شرایط رجوع فراهم بوده و او از حق رجوع برخوردار است. در صورتی که موضوع هبه، ملک باشد، دادگاه محل وقوع ملک، صلاحیت رسیدگی به دعوی تایید رجوع از هبه را دارد. در موارد دیگر دادگاهی که عقد هبه در حوزه ی آن واقع شده است و یا محل اقامتگاه خوانده صالح به رسیدگی هستند.

در چنین دعوی، واهب تنها برای تایید رجوع و اعلام آن، دادخواست می دهد، بنابراین رای صادره پس از صدور و قطعی شدن قابلیت اجرا دارد و نیازی به صدور اجراییه نیست. فی الواقع مادامیکه واهب از هبه خود رجوع کند، رجوع از هبه محقق شده است.

تایید رجوع از هبه
تایید رجوع از هبه – عدالت سرا
نکات کلیدی مرتبط با موضوع
  • رجوع از هبه علاوه بر صریح بودن ممکن است به صورت ضمنی نیز باشد. به طور مثال واهب بدون اطلاع متهب به قصد رجوع از هبه ملک خود را به فرد دیگری اجاره داده یا واگذار نماید.
  • مطابق با قوانین موضوعه ایران اگر واهب عین موهوبه را به پدر، مادر، یا فرزندان و حتی نوادگان خود هبه نماید دیگر حق رجوع از هبه برای او متصور نیست.
  • هنگامی که ملک موهوبه از ملکیت متهب خارج گردد، حق رجوع ساقط می شود و واهب به هیچ عنوان نمی تواند رجوع کند هر چند دوباره به ملکیت متهب در بیاید.
  • حق رجوع بعد از فوت واهب، ممکن نیست.
  • در صورت داشتن حق رجوع در هبه این حق مجانی و بلاعوض می باشد و در صورت وجود هبه معوض با قبض عوض، حق رجوع از بین می رود.
  • اثر رجوع واهب از هبه معطوف به آینده است و مربوط به گذشته نمی باشد یعنی اینکه منافع ملک قبل از رجوع واهب متعلق به متهب است و واهب در آن حقی ندارد.
  • عدم ثبت رسمی هبه ی اموال غیرمنقول مانع از رسیدگی به دعوی مربوط به رجوع از هبه نیست.
  • واگذاری مال به دیگری بدون تعیین ماهیت آن، نمی‌تواند صرفاً حمل بر هبه تلقی شود تا بتوان از آن قابلیت رجوع را استخراج نمود.
  • دعاوی اثبات وقوع عقد هبه غیر معوض و تنفیذ رجوع از آن به لحاظ غیر ترافعی بودن قابلیت طرح در محاکم را ندارند.
  • هبه‌ای که در قبال رضایت متهب به ایجاد رابطه زوجیت منعقد شده باشد نوعی هبه معوض محسوب می‌شود.
  • ثبت هبه ‌نامه الزامی است و در صورتی که هبه به ثبت نرسیده باشد در هیچ ‌یک از ادارات و محاکم پذیرفته نخواهد شد.
  • در دعوای تنفیذ قرارداد عادی، چنانچه نوع قرارداد ادعایی خواهان (بیع)، از سوی دادگاه مورد قبول نباشد اما محتوای قرارداد، بیانگر عقد مشروع دیگری (هبه) باشد، تنفیذ عقد بر مبنای اراده و محتوای واقعی قرارداد صورت می‌گیرد.
  • چنانچه طرفین قصد انعقاد عقد هبه داشته‌اند اما سند رسمی بیع تنظیم شده ‌باشد و هیچ‌گونه ثمنی نیز توسط انتقال ‌گیرنده پرداخت نشده ‌باشد، عقد مزبور هبه تلقی و در فرض بقای عین توسط متهب قابل استرداد است.
  • شرط عدم واگذاری عین موهوبه توسط متهب بدون اذن واهب، نافذ بوده و در صورت تخلف واهب حق رجوع خواهد داشت، هر چند که موضوع هبه (ملک) تغییر اساسی یافته (یک باب منزل تبدیل به سه واحد آپارتمان شده) و متهب فرزند واهب باشد و موضوع هبه به ثالث انتقال یافته باشد.
  • در صورتی که عین موهوبه در ید متهب باشد محتاج به قبض مجدد نمی‌باشد. چنانچه متهب در هنگام هبه مال را در تصرف داشته، قبض مورد هبه تحقق یافته و نیازی به قبض مجدد نیست و عناصر هبه کامل محسوب می‌شود.
تایید رجوع از هبه
تایید رجوع از هبه – عدالت سرا

مستندات قانونی مرتبط با دعوای تایید رجوع از هبه

ماده ی ۸۰۳ قانون مدنی

بعد از قبض نیز واهب می تواند با بقای عین موهوبه از هبه رجوع کند. مگر در موارد ذیل:

  1. در صورتی که متهب پدر یا مادر و یا اولاد واهب باشد.
  2. در صورتی که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد.
  3. در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود، خواه قهراً مثل این که متهب به واسطه ی فلس محجور شود، خواه اختیاراً مثل این که عین موهوبه به رهن داده شود.
  4. در صورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود.

ماده ی ۸۰۴ قانون مدنی

در صورت رجوع واهب نمات عین موهوبه اگر متصل باشد، مال واهب و اگر منفصل باشد، مال متهب خواهد بود.

رویه و نظریات قضایی

رای شماره ی ۲۲۶ مورخ ۰۴/۰۵/۱۳۷۳ شعبه ی ۳۴ دیوان عالی کشور

واهب به موجب سند عادی مورخ ۰۸/۰۹/۱۳۵۸ که به امضای عده ای از معتمدین محل رسیده، از هبه رجوع کرده است و وکالت نامه ی رسمی مورد اشاره و عزل مشارالیه از وکالت نیز دلیل بر رجوع از هبه است.

رأی شماره ی ۱۸۲۳ مورخ ۷۱/۲/۱۷ شعبه ی ۳۳ دیوان عالی کشور

با توجه به بند چهارم ماده ی ۸۰۳ قانون مدنی در صورتی که در عین موهوبه تغییراتی حاصل شود، واهب حق رجوع ندارد و خانم … نیز به جهت احتیاج و تضمین زندگی، اقدام به فروش آنها کرده است و در نتیجه، قابل استرداد نمی باشد.

رأی شماره ی ۱۳۱۲ مورخ ۲۷/۱۰/۱۳۹۱ شعبه ی ۸ دادگاه تجدیدنظر استان تهران

عدم ثبت رسمی هبه ی اموال غیر منقول مانع از رسیدگی به دعوی مربوط به رجوع از هبه نیست.

جهت مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری به صفحه تماس با ما مراجعه فرمائید.

8 دیدگاه دربارهٔ «تایید رجوع از هبه به چه معناست؟ و ارکان آن کدام است؟»

  1. اگر خانوم یک عمر کارمند بوده وپولش در حساب همسرش باشد ودر زندگی مصرف شده باشد و ملکی مستقیما توسط آقا در محضر از فروشنده به نام خانوم شود .
    وبعدا بدلیل اختلاف مرد ادعای هبه نماید تا رجوع نمای آن در دادگاه آیا مسموع است؟؟؟؟

  2. در سال ۴۵ پدر بزرگم ملکی را به اداره ای هدیه دادند برای ساخت مجموعه بهداشتی اداره از ساخت خوداری ولی ملک را به نامش ثبت نموده و شرط را هم در ثبت قید ننموده است و با توجه به اینکه هبه نامه را نداریم ولی ورثه وکالت و صلح نامه ای به نامم زدن که اقدام به فسخ واگذاری نمایم ئ با توجه به اینکه اداره مزبور در حراست از ملک قصور ورزیده قسمتی از ملک را اداره ای دیگر تصرف نموده و از همین بابت خسارتهایی بخ باقی مانده ملک پدر بزرگم وارد شده و در ادامه تصرف ملک پدر بزرگم هم تصرف شده و به همان دلیل که به اداره واگذار شده باقی مانده هم کاربری اداری خورده است .
    با توجه به اینکه هبه نامه در دست ما ننیست میتوان به پشتوانه تایید رجوع از هبه بر اساس استشهادیه اقدام نمایم.لازم است در صلح نامه نام ملک هم قید شده

  3. سلام بنده ملکی را که به نام یک خانم و آقا بود و وام مسکن داشت را به نام خودم و خانم ۳دنگ ۳دنگ خریداری نمودم و تمام مبالغ و چک ها و حتی اقساط را خودم پرداخت کردم و هنوز مقداری از اقساط مانده و همسرم ۱سال که انداخته رفته و مهر و ….رو اجرا گذاشته و بنده رو در شکایتی محکوم کرده و از روزی که از منزل رفته تا به حالا بنده رو محکوم به پرداخت ماهانه ۵۵۰ت اجاره بابت ۳دنگ خودش کرده و محکوم به خلع ید کرده .الان بنده با توجه به این که ۳دنگ بعد مبایه نامه سند رسمی خورده به نامش میتونن با استناد بر این که تمام پول خونه رو من دارم به عنوان این که به ایشون هبه کرده بودم درخواست رجوع از هبه رو مطرح کنم و ملک رو پس بگیرم

    1. سلام بنده ملکی را به نام خودم و خانم ۳دنگ ۳دنگ خریداری نمودم و تمام مبالغ و چک ها و حتی اقساط را خودم پرداخت کردم و همسرم ۳ ماهه که گذاشت رفتن خانه پدرش رفته و مهر و ….رو اجرا گذاشته و از طریق ارسال اظهار نامه درخواست تخلیه منزل و اجرت المثل ایام استفاده مشرک(حدود۸ سال ) نموده اند .الان بنده با توجه به این که ۳دنگ بعد مبایه نامه سند رسمی به نامش خورده ،میتونم با استناد بر این که تمام پول خونه رو من دادم به عنوان این که به ایشون هبه کرده بودم( بابت مهریه و سایر حق و حقوق ایشان . البته به صورت شفاهی ) درخواست رجوع از هبه رو مطرح کنم و ملک رو پس بگیرم

      1. سلام
        ممنونیم سایت عدالت سرا را که متعلق به خودتان است برای پرسش سوالتان انتخاب نمودید.
        رجوع از هبه برای شما دعوای دشواری است، توصیه می شود جهت اخذ پاسخ سوال خود از مشاوره حضوری یا تلفنی استفاده بفرمایید.
        با سایت عدالت سرا که متعلق به خودتان است همراه باشید.

  4. در سال ۱۳۷۵ پدرم قطعه زمینی را به آموزش پرورش شهرستان جهت ساخت فضای آموزی هدیه داده اما اداره توی زمین ۴ واحد مسکونی ساخته و به معلمها اجاره میده و مقدار ۵۰۰ متر زمین هم هنوز هیچ گونه ساختی و تصرفی انجام نداده آیا میتونیم زمین را پس بگیریم؟ضمنا هبه نامه بصورت دست نویس با حضور چند شاهد نوشته شده و هیچ وکالتنامه رسمی باه آنها نداده است

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن