نشست قضایی: بررسی وجود اثر تبعی مجازات پس از عفو

برگزار کننده
استان فارس/ شهر جهرم

تاریخ برگزاری
1400/06/18

پرسش:

چنانچه شخصی سه سال (درجه پنج) محکومیت به حبس داشته باشد، ولی حین اجرای مجازات پس از آنکه یک سال (درجه شش) از حبس مورد حکم (درجه پنج) را تحمل نموده مشمول عفو از سوی مقام معظم رهبری شود، آیا در جرم بعدی که مرتکب می‌شود درصورتی‌که جرم ارتکابی سرقت باشد، برای تشخیص قابل گذشت بودن این سرقت، در زمان بررسی سوابق، باید برای مجازات مشمول عفو، اثر تبعی قائل شد؟ (توضیح اینکه آیا پس از عفو برای اینکه بدانیم مجازات مورد عفو دارای اثر است یا خیر باید به درجه مجازات در زمان صدور حکم (سه سال) توجه کنیم یا به میزان مجازاتی که قبل از عفو در عمل (یک سال) مورد اجرا قرار گرفته است نگاه کنیم)

متن نظریه هیئت عالی:

همان‌گونه که در نظریه اکثریت ذکر شده است، عفو خصوصی زائل کننده آثار تبعی محکومیت نیست و از سویی با توجه به اینکه عفو مجازات به مانند اجرای آن می‌باشد، مبدأ محاسبه از تاریخ عفو لحاظ می‌شود.

نظر اکثریت:

            وقتی تبصره 3 ذیل ماده 25 را مرور کنیم، از اینکه اشاره به مبدأ زمانی برای محاسبه اثر تبعی از تاریخ عفو دارد، می‌توانیم برداشت کنیم که عفو، اثر تبعی را زایل نمی‌نماید، لذا اثر تبعی پابرجاست. از سوی دیگر می‌دانیم که اثر تبعی مربوط به مجازاتی است که در حکم آمده است و ارتباطی با مجازاتی که در عمل اجرا شده ندارد، لذا اثر تبعی در ما‌نحن‌فیه از تاریخ عفو به میزان اثر مجازات حبس درجه پنج اعمال خواهد شد. (برخلاف عفو عمومی) در واقع می‌توان گفت که عفو مانند اجرا است و کانه سه سال حبس مورد حکم اجرا شده است، ولی تاریخ پایان اجرا که مبدأ محاسبه اثر تبعی است، به طور فرضی می‌باشد. (تاریخ عفو) و به‌هرروی برای لحاظ وجود یا عدم وجود اثر تبعی به مجازات مندرج در دادنامه رجوع خواهد شد.
        

نظر اقلیت:

            همان‌گونه که در حالت عادی برای در نظر گرفتن وجود یا عدم وجود اثر تبعی به عنوان مجرمانه نگاه نمی‌کنیم و لحاظ خواهیم کرد که در عمل چه مجازاتی برای رفتار ارتکابی در نظر گرفته شده است؛ به طور مثال ممکن است دو شخص مرتکب جرم از نوع یکسان شوند (هر دو جرم درجه پنج مرتکب شوند) اما محکمه یکی را به حداقل مجازات آن جرم محکوم نماید که درجه شش است و دیگری را به حداکثر مجازات که درجه پنج است و در این صورت جرم اولی سابقه مؤثر نخواهد بود، درحالی‌که دومی سابقه مؤثر است. در مانحن‌فیه نیز مجازاتی که مورد اجرا قرار گرفته دارای اهمیت خواهد بود و همان‌گونه که اختیار قاضی در اعمال مجازات می‌توانست در جرم واحد موجب وجود یا عدم وجود تأثیر سابقه گردد، در اینجا نیز که مقام عفو کننده تعزیر را کاهش می‌دهد اثر زایل خواهد شد؛ چون مانند آن است که صرفاً یک سال حبس برای رفتار ارتکابی سابق در نظر گرفته شده است و یک سال حبس فاقد اثر تبعی است؛ لذا سرقت ارتکابی بعد از عفو در صورت وجود نصاب کمتر از بیست میلیون تومان قابل گذشت خواهد بود.
        

مستندات قانونی:

ماده 98 قانون مجازات اسلامی ماده 25 قانون مجازات اسلامی 1392

واژگان کلیدی:

عفو خصوصی عفو عام زائل کننده اثر محکومیت آثار تبعی مبدا محاسبه

18 اردیبهشت 1405 4