نشست قضایی: تهاتر دین در روابط مالی زوجین

برگزار کننده
استان بوشهر/ شهر بندر گناوه

تاریخ برگزاری
1401/08/09

پرسش:

در پرونده‌ای زوج محکوم به پرداخت سیصد عدد سکه تمام بهار آزادی بابت مهریه در حق زوجه می‌شود. به موجب دادخواست اعسار حکم بر تقسیط محکوم‌به بدین شکل که مقداری از دین به صورت پیش پرداخت (15عدد سکه) و مابقی هم به صورت اقساط ماهیانه پرداخت شود صادر می‌گردد. در پرونده جداگانه زوجه محکوم به پرداخت سی عدد سکه تمام بهار آزادی بابت خسارت معنوی در حق زوج می‌شود. در مرحله اجرای احکام به لحاظ عدم پرداخت محکومیت از طرف زوج (پیش قسط و یکی از اقساط)، زوج به زندان معرفی می‌گردد. حال زوج درخواست دارد با توجه به اینکه طلبکار زوجه به میزان 30 عدد سکه تمام بهار آزادی می‌باشد پس تا این میزان تهاتر شود تا از زندان آزاد گردد. در مقابل زوجه درخواست دارد که میزان بدهی (30عدد سکه) از کل طلب ایشان از زوج (300عدد سکه تمام بهار آزادی) کسر شود و فعلاً زوج در زندان باشند تا اقساط را پرداخت کنند. حال با توجه به این شرایط همکاران محترم قضایی به صورت مستدل و مستند نظر قضایی خویش را اعلام فرمایند.

متن نظریه هیئت عالی:

با توجه به اینکه طبق حکم اعسار، ملائت زوج بصورت پرداخت 15 سکه پیش پرداخت و مابقی هم به صورت اقساط ماهیانه احراز شده است و از سوی دیگر زوجه محکومیت قطعی بدون حکم اعسار بر پرداخت 30 عدد سکه تمام بهار آزادی در حق زوج گردیده است؛ لذا تهاتر نسبت به پیش‌قسط و اقساط باید صورت بگیرد. یعنی دین حال شده زوج در قبال دین حال شده زوجه، تهاتر به‌عمل می‌آید با این وصف نظر اکثریت مورد تأیید است.

نظر اکثریت:

            با توجه به اینکه پذیرش هر یک از درخواست‌های زوج و یا زوجه به نوعی شاید موجب تضییع حقوق دیگری شود و از طرفی با توجه به قوانین و مقررات پاسخی مستند به قانون نمی‌توانیم داشته باشیم؛ بنابراین باید پاسخ سوال را با استدلالی بررسی کنیم که عدالت رعایت گردد. اولاً؛ اینکه با توجه به مواد 294 و 295 و 296 قانون مدنی تهاتر به عنوان یکی از طرق سقوط تعهدات صورت می‌گیرد. ثانیاً؛ با توجه به اینکه در وضعیت فعلی زوج در زندان می‌باشد و ما باید قواعد و مقررات را به نحوی تحلیل و تفسیر کنیم تا موجبات آزادی ایشان فراهم گردد (رعایت حبس زدایی) به نظر باید تا مقداری که موجب آزادی زوج از زندان می‌گردد را تهاتر فرض کنیم بدین معنا که تا مقدار پیش پرداخت و اقساط معوقه زوج را که دین ایشان محسوب می‌گردد با آن میزان از طلب ایشان از زوجه را تهاتر کنیم تا آزاد شوند. بعد از آزادی ایشان از زندان مقدار باقی مانده طلب زوج از زوجه هر میزان بود از میزان کل مهریه کسر کنیم و در واقع تهاتر نماییم و بعد از آن در صورت عدم پرداخت توسط زوج ایشان جلب شوند.
 از نظر مقررات اجرای احکام مدنی نیز طبق مواد 46 و47 قانون، دو دین تا اندازه‌ای که با هم برابری می‌کنند تهاتر می‌شوند. از طرفی با توجه به ماده 11 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و همچنین تبصره آن صدور حکم تقسیط مانع استیفای بخش اجرا نشده آن از اموالی که از محکوم‌علیه به دست می‌آید نیست؛ لذا تقسیط یکی از محکومیت‌های مالی مانع تهاتر نیست و دو دین تا اندازه‌ای که با هم برابری کنند تهاتر می‌شوند.
        

نظر اقلیت:

            باتوجه به اینکه دو دین باید تهاتر شود در ابتدا مقدار دین زوج از زوجه به طور کامل تهاتر می‌شود و سپس زوج می‌بایست میزان پیش قسط و اقساط را پرداخت و سپس از زندان آزاد گردد. در واقع نظر این عده از همکاران این است که میزان سی عدد سکه تمام بهار آزادی موضوع طلب زوج به طور کامل از سیصد عدد سکه موضوع دین زوجه کسر و تهاتر شود. بعد از تهاتر حالا اگر اقساط پرداخت نشده است تا پرداخت نکنند از زندان آزاد نمی‌شوند.
        

مستندات قانونی:

ماده 296 قانون مدنی ماده11 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی 294 قانون مدنی ماده 295 قانون مدنی

واژگان کلیدی:

تهاتر قهری دین بابت مهریه دین عادی

21 دی 1404 4