نشست قضایی: عدم اطلاع از مسروقه بودن خودرو و خرید آن

برگزار کننده
استان چهار محال و بختیاری/ شهر اردل

تاریخ برگزاری
1400/05/13

پرسش:

در پرونده ای خواهان دادخواست مطالبه وجه ، مطرح کرده و توضیح داده که از خوانده یک دستگاه خودرو پراید به صورت قولنامه ای خریداری نموده و سپس مشخص شده خودرو (مبیع ) مسروقه می باشد و به موجب دستور قضایی تحویل مالک می گردد حال خواهان (خریدار خودرو مسروقه ) دادخواست مطالبه و استرداد ثمن معامله را مطرح نموده است .خوانده (بایع) ضمن پذیرش دعوای خواهان در دفاع اظهار داشته خود نیز خودرو را از شخص دیگری خریده و علم و اطلاع از مسروقه بودن آن نداشته حال آیا دعوای مطالبه و استرداد وجه قابلیت استماع دارد یا اینکه خواهان باید بدوا دادخواست ابطال معامله به جهت مستحق للغیر در آمدن مبیع و سپس استرداد وجه را درخواست کند ؟

متن نظریه هیئت عالی:

با توجه به ماده 390 قانون مدنی در مانحن فیه خواهان باید دادخواست مطالبه ثمن به سبب مستحق للغیر درآمدن مبیع تقدیم دادگاه نماید.

نظر اکثریت:

            با توجه به مسروقه بودن خودرو مورد معامله و مستحق للغیر درآمدن مبیع و مفاد ماده 390 از قانون مدنی دادخواست مطالبه و استرداد وجه قابلیت استماع دارد و نیازی به طرح دادخواست ابطال معامله نیست زیرا معامله باطل که از آن تحت عنوان بیع فاسد هم یاد می شود به مثابه عدم است و به تعبیر قانون مدنی اثری در تملک ندارد بنابراین محکمه حقوقی بدون اینکه توجهی به این معامله که فاقد آثار و شرایط قانونی است داشته باشد دعوای مطالبه وجه را قابل استماع می داند.
        

نظر اقلیت:

            تشخیص باطل بودن یا نبودن با رفع اثر از یک قرارداد باطل با محکمه است زیرا معامله باطل دارای آثار حقوقی است و نمی توان آثار آن را نادیده گرفت و به صرف اقرار خوانده به مسروقه بودن خودرو حکم به مطالبه وجه داد چرا که این اقدام دادگاه بر خلاف اصل صحت و اصل لزوم قرارداد ها است لذا محکمه حقوق بدوا باید مسروقه بودن یا نبودن خودرو را احراز کند در صورت احراز مستحق للغیر در آمدن مبیع حکم به ابطال و استرداد وجه بدهد بنابراین مقدمه پذیرش دعوای مطالبه وجه ، صدور حکم بر ابطال معامله است نتیجتا اینکه دعوای استرداد ثمن معامله فرع بر ثبوت بطلان معامله مذکور است و دعوای مطالبه وجه قبل از ثبوت بطلان معامله به واسطه صدور حکم مرجع قضایی قابلیت استماع ندارد.
        

مستندات قانونی:

ماده 1 قانون مسئولیت مدنی ماده390قانون مدنی ماده 391 قانون مدنی ماده 365 قانون مدنی

واژگان کلیدی:

مطالبه وجه مبیع مسروقه ابطال معامله مستحق للغیردرآمدن مبیع

23 اردیبهشت 1405 1