نشست قضایی: قتل شبه عمد
استان سازمان قضائی نیروهای مسلح/ شهر کرمان
1402/09/28
پرسش:
متن نظریه هیئت عالی:
ماده 356 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 زیر مجموعه مباحث قصاص بوده و در فصل پنجم که مربوط به صاحب حق قصاص و شرایط آن آمده و اختصاص به قتل عمدی دارد و در جنایات غیر عمدی بر اساس منطوق ماده 450 قانون مجازات اسلامی صرفاً و در صورت درخواست دیه از طرف مجنیعلیه یا ولی دم دیه قابل پرداخت است و در صورت عدم شناسایی ولی دم دادستان نمیتواند مطالبه دیه کند. بدیهی که هر زمان اولیای دم شناسایی شوند مطابق قوانین جاری حق مطالبه دیه دارند.
نظر اکثریت:
ماده 356 قانون مجازات اسلامی مختص قتل عمدی نمیباشد چراکه مطابق مواد 351 و 451 قانون مجازات اسلامی در جنایات اعم از عمدی و شبه عمدی و خطای محض چنانچه مقتول ولی نداشته باشد یا شناخته نشود و یا به او دسترس نباشد ولی او مقام رهبری است که با اذن معظمٌله به رئیس قوه قضائیه، و ریاست محترم قوه نیز اختیارات خود را به دادستانها تفویض نموده است، دادستانها باید جهت احقاق حقوق مربوط اقدام نمایند. لذا در قتل شبه عمدی به نحو فوق اقدام و پس از صدور و قطعیت حکم نسبت به وصول آن و واریز به حساب مخصوص مبادرت مینمایند.
نظر اقلیت:
با عنایت به اینکه در قتل شبه عمد مطالبه دیه از ناحیه اولیاء دم لازم است لذا در فرض فوق حتماً باید اولیای دم مطالبه دیه کنند و ماده 356 قانون مجازات اسلامی صرفاً مشمول قتل عمد میشود چون اولاً قانونگذار حکیم است و اگر لازم بود به موضوع اشاره میکرد. ثانیاً ماده مذکور و مواد قبل و بعد از آن در مبحث قصاص ذکر شدهاند و فصل مذکور در خصوص قصاص می باشد لذا با استناد به ماده مذکور دادستان نمیتواند تقاضای دیه کند.