نشست قضایی: ماهیت خیار ناشی از شرط ایجاد کننده حق فسخ

برگزار کننده
استان اصفهان/ شهر نجف آباد

تاریخ برگزاری
1400/07/21

پرسش:

خیار ناشی از شرط ایجاد کننده حق فسخ برای احد از طرفین معامله، خیار شرط است یا خیار تخلف از شرط و یا ماهیت جداگانه‌ای دارد؟

متن نظریه هیئت عالی:

در فرض سؤال، شرط مورد استعلام در حقیقت خیار تخلف از شرط است و مقررات خیار تخلف از شرط حاکم بر آن است؛ مگر اینکه در قرارداد ضمانت اجرا فسخ قرارداد مقرر شده باشد؛ بنابراین نظریه اقلیت مورد تائید است.

نظر اکثریت:

            این خیار ماهیتاً خیار تخلف از شرط است؛ زیرا درصورتی‌که این نوع خیار را خیار شرط بدانیم، اکثر معاملات ملکی که این شرط در آن درج شده به علت عدم ذکر مهلت خیار باطل است که این خلاف اصل صحت معاملات مردم است. در خصوص تعارض میان شمول ماده 455 قانون مدنی با رأی وحدت رویه شماره 810 دیوان عالی کشور، نیز می‌بایست تبانی طرفین بر ایجاد خیار فسخ را در حکم شرط خلاف مذکور در ماده 455 قانون مدنی دانست. همچنین تعارض میان خیار تخلف از شرط بودن این موارد با لزوم اقدام در چارچوب مواد 237 و 238 قانون مدنی نیز، با توجه به این‌که مقررات مواد 237 و 238 قانون مدنی قوانین آمره نیست و امکان شرط خلاف آن وجود دارد، قابل حل است.
        

نظر اقلیت:

            با توجه به رأی وحدت رویه شماره 810 دیوان عالی کشور که معاملات قبل از اعمال خیار را باطل دانسته، مشخص می‌شود که این خیار، خیار شرط است و مشمول ماده 455 قانون مدنی نیست؛ هرچند در استدلال‌های مطرح شده در رأی وحدت رویه، به خیار تخلف از شرط اشاره شده، چراکه مهم در استدلال نتیجه رأی می‌باشد. همچنین در این صورت تعارضی میان این اعمال این خیار و مقررات مواد 237 و 238 قانون مدنی نیست.
        

مستندات قانونی:

ماده 237 قانون مدنی ماده 238 قانون مدنی ماده 399 قانون مدنی ماده 455 قانون مدنی ماده 444 قانون آیین مدنی

واژگان کلیدی:

خیار شرط خیار تخلف از شرط شرط ایجاد کننده حق فسخ

11 اردیبهشت 1405 7