نشست قضایی: پرداخت دیه در عملیات نظامی مشترک

برگزار کننده
استان سازمان قضائی نیروهای مسلح/ شهر زنجان

تاریخ برگزاری
1402/06/09

پرسش:

در یک ماموریتی که فراجا و سپاه و بسیج به طور مشترک عهده‌دار اجرای آن ماموریت هستند یکی از غیرنظامیان در اثر عملیات آنان مصدوم می‌شود و پرونده در راستای ماده 631 آیین دادرسی کیفری جهت رسیدگی به دیه، به دادگاه نظامی ارجاع می‌شود در تحقیقات و رسیدگی دادگاه مشخص می‌شود عملیات مزبور توسط نظامیان صورت پذیرفته لیکن مشخص نیست عملیات منجر به صدمه منتسب به کدامیک از آن نیروهاست در این قبیل موارد: کدامیک از نیروها برای پرداخت دیه باید مورد حکم دادگاه قرار گیرد؟ آیا به جهت مشخص نبودن نیرو دادگاه می‌تواند پرداخت دیه را مستقیماً از محل بیت‌المال مورد حکم قرار دهد؟

متن نظریه هیئت عالی:

اولا: بسیج بخشی از بدنه سپاه پاسداران است و نیروی مسلح مستقلی نیست. ثانیا: در فرضی که اجمالا وقوع جنایت توسط نظامیان محرز است لکن مشخص نمی باشد که صدمه ناشی از اقدام کدام یک از نیروها بوده، مطابق ماده 479 ق.م.ا. دیه مشترک توسط فراجا پرداخت می شود.

نظر اتفاقی (اتفاق آرا):

            نظر به اینکه ایراد صدمه توسط نیروهای مسلح ثابت ولی فرد ضارب یا جارح معلوم نیست مبنای مسؤولیت بیت المال، صرف نظر از جنبه‌های امتنان و لطف و مسؤولیت تکمیلی جامعه ایجاب می‌کند که مقنن نسبت به وقایع جنایی با تفکیک در نوع ، شرایط ایجاد و میزان نقش حاکمیت، قانونگذاری معقول و هوشمندانه داشته باشد که نکرده است. رای وحدت رویه شماره 790 مورخ1399.04.10 مقرر داشته: در مواردی که مرتکب صدمه عمدی مادون قتل شناسایی نشده باشد، پرداخت دیه بر عهده بیت‌المال است. در فرض سوال ضارب به طور اجمال مشخص است؛ نیروهای بسیج به کمک انتظامی آمده بودند، از آنجا که هریک از نیروهای مسلح اعتبار جداگانه‌ای دارند فلذا باید از محل اعتبار نیروهای مسلح پرداخت شود هرچند که پرداخت از محل اعتبار نیروهای مسلح مشمول بیت‌المال است.
        

مستندات قانونی:

ماده 631 قانون آیین دادرسی کیفری

واژگان کلیدی:

دیه بیت‌المال یگان

22 آبان 1404 38