مأموریتها و وظایف سازمان در چهارچوب ماده (3) و تبصرههای (1) و (3) آن در این قانون به شرح زیر میباشد:
1- تعیین، تدوین، بهروزرسانی و نشر استانداردهای ملی
تبصره 1- فهرست کالاها و تجهیزات پزشکی و استاندارد آنها به موجب آییننامهای خواهد بود که با پیشنهاد سازمان و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به تصویب هیأت وزیران میرسد.
تبصره 2- سازمان ملی استاندارد ایران به عنوان تنها مرجع رسمی اعطای نشان حلال موظف است به منظور حصول اطمینان از انطباق استانداردهای حلال با موازین فقه اسلامی و نظارت بر اجرای آن یک فقیه مجتهد متجزی صاحبنظر در مسائل حلال به شورای نگهبان پیشنهاد و پس از تأیید فقهای شورای نگهبان با حکم رئیس سازمان برای چهار سال منصوب نماید. این حکم برای دورههای بعدی قابل تمدید میباشد.
حکم این ماده نافی اختیارات و نظرات فقهای شورای نگهبان در اصل چهارم (4) قانون اساسی نیست.
در مورد ذبح و صید حلال رعایت ماده (6) قانون نظارت شرعی بر ذبح و صید مصوب 1387/12/14 الزامی است.
2- مشارکت در تدوین استانداردهای منطقهای و بینالمللی از طریق عضویت فعال در کمیتههای فنی
3- انجام مطالعات تطبیقی برای دستیابی به تجارب سایر کشورها در حوزههای مرتبط با استانداردسازی
4- توسعه استانداردهای پژوهش محور در جهت ارتقای کیفیت کالا و خدمات هماهنگ با استانداردهای بینالمللی
5- انجام تحقیقات به منظور تدوین و بهروزرسانی استانداردها، بهبود روشها و سامانهها با بهرهگیری از توانمندیهای بخشهای درون و برون سازمانی و اقدام به بومیسازی استانداردهای بینالمللی بر پایه الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت
تبصره- پژوهشگاه استاندارد به عنوان بازوی تحقیقاتی سازمان باید از طریق آزمایشگاههای مرجع و تأیید صلاحیت شده نسبت به انجام پژوهش در زمینه بهبود استانداردهای ملی و بومی سازی استانداردهای منطقهای و بینالمللی اقدام کند.
6- آموزش و ترویج استانداردها و فراهم نمودن امکان دسترسی مردم به مشخصات و اطلاعات مربوط به استانداردهای کالا و خدمات در سطح کشور
7- برنامهریزی و نظارت بر امور اندازهشناسی قانونی کشور
8- ترویج سامانه بینالمللی یکاها (SI) به عنوان سامانه رسمی اندازهشناسی قانونی در کشور و برسنجی (کالیبراسیون) وسایل سنجش
9- تجهیز و راهاندازی آزمایشگاههای مرجع اندازهشناسی برای برسنجی وسایل و تجهیزات اندازهشناسی به عنوان تنها مرجع رسمی این وظیفه در کشور
10- اعتباربخشی و تأیید صلاحیت کلیه نهادهای ارزیابی انطباق نظیر آزمایشگاههای آزمون و برسنجی، موسسات بازرسیکننده داخلی و خارجی (سورویانس) موسسات گواهیکننده محصول، موسسات گواهیکننده اشخاص حقیقی و حقوقی و موسسات گواهیکننده سامانههای مدیریتی به عنوان تنها مرجع رسمی این وظیفه در کشور
11- نظارت بر حسن اجرای استانداردهای اجباری و کلیه کالاها و خدمات دارای پروانه کاربرد علامت استاندارد
12- نظارت بر حسن اجرای استانداردهای اختیاری
13- بررسی کارشناسی پیشنهادهای دستگاههای اجرائی پیشنهاددهنده استانداردهای اجباری جهت ارائه به شورای عالی استاندارد
14- تدوین، بهروزرسانی و نظارت بر اجرای استانداردهای مصرف بهینه انرژی با مشارکت دستگاههای تخصصی ذیربط هماهنگ با استانداردهای روز دنیا و مقتضیات کشوری
15- کنترل کیفیت کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری به منظور فراهم نمودن امکان رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بینالمللی
16- کنترل کیفیت کالاهای وارداتی به منظور جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب و حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان داخلی
تبصره- سازمان میتواند جهت تسریع در روند واردات کالاهایی که بر روی آنها توسط دستگاههای تخصصی تأیید صلاحیت شده، آزمایش کیفی انجام میشود، با دستگاههای مزبور هماهنگی لازم و اقدام مشترک به عمل آورد.
17- آزمایش و تطبیق نمونه کالا و خدمات با استانداردهای مربوط یا ضوابط و مقررات فنی مورد قبول و در صورت لزوم استفاده از اظهارنظرهای مقایسهای از طریق آزمون کفایت تخصصی بین آزمایشگاهی و صدور گواهینامههای لازم
تبصره- سازمان میتواند برای انجام آزمونهای کفایت تخصصی بین آزمایشگاهی و همچنین آزمون نمونههای وارداتی و صادراتی و تجهیزات اندازهشناسی، از خدمات آزمایشگاههای آزمون و برسنجی تأیید صلاحیت شده استفاده نماید.
18- اندازه گیری سالانه نرخ رشد کیفیت محصولات اعم از کالا و خدمات با بهرهگیری از معیارها و شاخصهای معتبر و گزارش نتایج حاصل از ارزیابیها به مراجع ذیربط و جامعه
19- ساماندهی ساختار نظام مدیریت کیفیت واردات و صادرات کشور با هدف رفع موانع فنی در چهارچوب قوانین و مقررات مربوطه
20- تعیین جایزه ملی کیفیت و برگزاری مراسم مربوط و اعطای جایزه مزبور به عنوان مرجع رسمی این وظیفه در کشور
تبصره- برگزاری هرگونه همایش، هماندیشی (سمینار) و عناوین مشابه با موضوع استاندارد و کیفیت در کشور منوط به کسب مجوز از سازمان میباشد.
21- تحول در ساختار و مراحل صدور مجوز کاربرد نشان استاندارد در راستای بهروزرسانی رقابتپذیری و بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته و درجهبندی کیفیت کالاهای با نشان استاندارد
22- بررسی و تشخیص اولویتهای استانداردسازی در حوزه نیازهای داخلی، صادراتی و وارداتی کشور
23- ساماندهی نظام ارتقای دانش، مهارت و تجربه در عرصه استانداردسازی به منظور ارتقای کیفیت و استفاده از روشها و فناوریهای نوین در فرآیند تولید
24- فراهم نمودن امکان نظارتهای مردمی بر کیفیت کالاها با نشان استاندارد ملی به منظور ارتقای کیفیت تولید کالا و خدمات ارائه شده
25- برنامهریزی و هماهنگی لازم جهت بهرهمندی از توانمندیهای علمی و پژوهشی دانشگاهها و مراکز آموزشی و پژوهشی کشور به منظور توسعه دانش استاندارد و بهرهگیری از رویکردهای فناوریهای نوین در عرصه استانداردسازی کشور