قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی

(اصلاحی 18-01-1387)- بنیاد شهید و امور ایثارگران - که از این پس در این اساسنامه به اختصار ‌بنیاد نامیده می‌شود - نهادی است انقلابی که در اجرای فرمان رهبر کبیر و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی رضوان‌ ا...‌ تعالی‌ علیه در تاریخ 1358/12/22 و در پی‌ موافقت مقام معظم رهبری مبنی بر ادغام سه نهاد انقلابی بنیاد شهید انقلاب اسلامی، سازمان جانبازان انقلاب اسلامی و ستاد رسیدگی به امور آزادگان تأسیس شده و دارای شخصیت حقوقی‌ و استقلال مالی و اداری است و امور آن طبق مقررات و قوانین مربوط به نهادهای عمومی غیردولتی و در چهارچوب این اساسنامه و آئین‌نامه‌های‌ مربوطه زیر نظر رئیس جمهور و نظارت عالیه مقام معظم رهبری اداره می‌شود.

مدت فعالیت بنیاد از تاریخ تأسیس نامحدود است. انحلال یا خاتمه آن با نظر مقام معظم رهبری می‌باشد.

اهداف بنیاد عبارتند از:

1 (اصلاحی 18-01-1387)- احیاء، حفظ و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جامعه

2 (اصلاحی 18-01-1387)- زنده نگهداشتن یاد و نام شهیدان انقلاب اسلامی و ایثارگران و حفظ آثار آنها

3- اعتلاء معرفت و تعهد جامعه در قبال ارزش‌های فرهنگ ایثار و شهادت و بالا بردن تعهد آنان نسبت به رعایت شأن، حق، حرمت، منزلت جامعه هدف و خانواده آنان

4 (اصلاحی 18-01-1387)- تلاش برای استفاده از امکانات عمومی جامعه و نظام و نیز بهره‌گیری از سرمایه و دارایی بنیاد برای رشد و اعتلای مادی و معنوی جامعه هدف

(اصلاحی 18-01-1387)- در این اساسنامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به‌کار می‌رود:

الف- جامعه هدف: خانواده‌های شاهد، جانبازان، آزادگان و خانواده‌های آنان.

ب- خانواده‌های شاهد: پدر، مادر، همسر و فرزند شهید، مفقودالاثر و اسیر.

ج- خانواده جانباز و آزاده: همسر، فرزند و والدین تحت تکفل.

تبصره 1 (اصلاحی 18-01-1387)- تعیین مصادیق عملی شهید، مفقودالاثر، جانباز، آزاده و اسیر در چهارچوب قوانین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بر اساس آئین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با همکاری بنیاد و ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

تبصره 2 (الحاقی 18-01-1387)- کلیه کسانی که تا تاریخ تصویب این قانون توسط بنیاد به عنوان شهید، جانباز و یا آزاده شناخته شده‌اند همچنان از خدمات مربوط برخوردار خواهند بود.

(اصلاحی 18-01-1387)- اهم وظایف بنیاد علاوه بر اجرا و پیگیری دستورات و فرمانهای حضرت امام خمینی رضوان‌الله تعالی علیه و فرامین و تدابیر مقام معظم رهبری در رابطه با جامعه هدف، از جمله فرمان ده ماده‌ای مورخ 1358.12.22 عبارتند از:

الف (اصلاحی 18-01-1387)- در قبال شهادت و ایثار:

‌برنامه‌ریزی و تلاش به منظور تبیین مفهوم و فلسفه جهاد و شهادت و ایثار، احیا، حفظ و ترویج فرهنگ و روحیه ایثارگری و شهادت طلبی در جامعه به عنوان والاترین ارزش الهی از طریق:

1- بسیج کلیه امکانات نظام و جامعه اسلامی به ویژه نهادهای فرهنگی، اجتماعی، هنری، آموزشی و وسایل ارتباط جمعی

2- شناسایی و تقویت و ترویج عوامل و موجبات رشد و توسعه فرهنگ شهادت‌طلبی

3- بررسی و شناسایی عوامل بازدارنده و مخرب فرهنگ شهادت و ایثارگری و تلاش در امحاء و رفع آنها

ب- در قبال شهداء و ایثارگری:

‌برنامه‌ریزی و تلاش برای تجلیل و تکریم از مقام والای شهدا و بزرگداشت و زنده نگه‌داشتن یاد و خاطره آنان از طریق:

1- برگزاری مراسم یادبود با الهام از مکتب عاشورای حسینی و با استفاده از مناسبت‌های ملی و مذهبی.

2- حفظ قداست و منزلت گلزار شهدا و محور قرار دادن این مراکز در برگزاری مراسم رسمی و مردمی و پیگیری مرمت و ارائه خدمات شایسته به مراکز مذکور توسط شهرداری‌ها و سایر نهادهای ذی‌ربط بر اساس ضوابطی که بنیاد اعلام می‌کند.

3- پی‌گیری نامگذاری معابر، میادین، مراکز فرهنگی، اجتماعی و سایر اماکن عمومی و ملی به‌نام مبارک شهدا و نصب یادمان‌ها از طریق دستگاه‌های ذی‌ربط.

4- جمع‌آوری و حفظ و نگهداری و معرفی آثار فرهنگی، ادبی، هنری، وصایا و دیگر آثار شهدا و ایثارگران.

تبصره (الحاقی 18-01-1387)- نحوه و ضوابط اجراء این بند به موجب آئین‌نامه‌ای که بنا به پیشنهاد بنیاد و با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد تعیین خواهد شد.

5- تشویق و ترغیب و حمایت از جامعه فرهنگی، آموزشی، هنری و اندیشمندان، ادبا و نویسندگان در ثبت، تبیین و معرفی ویژگی‌ها، سیره معنوی و فضایل اسوه‌های شهادت و ایثار.

6 (الحاقی 18-01-1387)- توانمندسازی فردی و جمعی آحاد جامعه هدف به منظور ایفاء نقش و رسالت مطلوب و موثر در مدیریت اداری و سیاسی کشور.

ج (اصلاحی 18-01-1387)- در قبال جامعه هدف:

برنامه‌ریزی و تلاش برای صیانت و رشد و اعتلای مادی و معنوی جامعه هدف در زمینه‌های:

1 (اصلاحی 18-01-1387)- امور فرهنگی - آموزشی

- پیگیری و نظارت امور فرهنگی، تربیتی و آموزشی فرزندان آنان و زمینه‌سازی رشد و تعالی فکری، روحی، اخلاقی و تحصیلی آنها از طریق:

- تهذیب و کسب معنویت اسلامی و ارتقای معرفت دینی و بهره‌ور کردن استعدادهای الهی آنان.

- ارائه خدمات فرهنگی و آموزشی به جامعه هدف و نظارت درجهت ایجاد تسهیلات لازم برای ارتقای علمی، تحقیقی، آموزشی و مهارت‌های فکری و تخصصی و پرورش جسمی فرزندان آنان در تمام مراحل و مقاطع تحصیلی به بهترین وجه با همکاری مراجع ذی‌ربط.

- تقویت روحیه خدمت به ‌اسلام ناب محمدی در جامعه هدف.

2 (اصلاحی 18-01-1387)- امور معیشتی و رفاهی

‌تلاش در جهت خود اتکایی اقتصادی و تأمین اجتماعی و رفاهی جامعه هدف از قبیل:

- فراهم‌سازی تسهیلات و ارائه حمایت‌های لازم و آموزش‌های تخصصی، فنی و حرفه‌ای و نیز جلب مشارکت کلیه سازمان‌ها و دستگاه‌های ذی‌ربط جهت ایجاد اشتغال مفید برای جامعه هدف.

- تأمین و پرداخت حقوق، مستمری و مزایای جامعه هدف مشمول و دارای شرایط در چهارچوب قوانین، مقررات و ضوابط مربوط.

- تأمین بهداشت، درمان، مسکن، بیمه عمر، حوادث و بازنشستگی و نیازهای معیشتی با حفظ عزت، کرامت، شأن و جایگاه آنان.

- ارائه خدمات و تسهیلات در زمینه ازدواج فرزندان و همسران شاهد.

- پیگیری و انجام اقدامات ممکن درجهت ارائه خدمات و تسهیلات و مساعدت‌های لازم به والدین معظم شاهد.

- توجه خاص به امور فرزندان معلول، والدین از کارافتاده و همسران غیر مزدوج شهداء.

- بسترسازی برای حضور فیزیکی فعال و موثر جانبازان در عرصه اجتماعی و پیش‌بینی امکانات خاص در معابر، اماکن عمومی و اداری، فضاها و وسایط نقلیه عمومی در سطح شهرها و کشور.

3 (اصلاحی 18-01-1387)- امور حقوقی و قضایی

‌تلاش در جهت حل و فصل امور حقوقی و قضایی جامعه هدف با همکاری مراجع ذی‌ربط از طریق:

- پیشنهاد و همکاری با مراجع قضایی در تعیین، نصب و عزل قیم و امین و مراقبت بر اعمال آنها، همچنین مراقبت بر اعمال اولیا، اوصیا، قیم‌ها و‌ حضانت‌کنندگان از صغار و محجورین جامعه هدف و رسیدگی به اختلاف‌ها در امر حضانت فرزندان و ارائه راه حل به محاکم.

- مساعدت و همکاری با مراجع ذی‌ربط در جهت تبدیل و تغییر در اموال و دارایی صغار شاهد در راستای مصالح و غبطه آنان بر حسب موازین شرعی و‌در صورت لزوم پیگیری به منظور حل و فصل اختلافات مربوط تا صدور حکم قطعی.

- درخواست تنفیذ وصیت‌نامه عادی شهدا از محاکم ذی‌صلاح و پیگیری امور مربوط به انحصار وراثت و مراقبت بر احصار[احصا] و تحریم[تحریر] جامعه هدف و تقویم و نگهداری حساب اموال صغار و محجورین و معاضدت حقوقی و قضایی خانواده‌های شاهد در صورت ضرورت.

- شرکت کارشناسان حقوقی بنیاد در محاکم ذی‌صلاح به عنوان وکیل در دعاوی جهت دفاع و استیفای حقوق جامعه هدف در دعاوی مربوطه بنا به درخواست آنان.

4 (اصلاحی 18-01-1387)- امور اقتصادی

- اداره و بهره‌برداری مطلوب از اموال و دارایی‌های تحت پوشش بنیاد و توسعه منابع مالی به منظور ایجاد پشتوانه‌های مادی برای فعالیت‌های محوله.

- به‌کارگیری مطلوب پس‌اندازها، اموال و دارایی‌های فرزندان شاهد - که در اختیار بنیاد است - برای تأمین آینده اقتصادی آنها و جلوگیری از کاهش ارزش دارایی‌ها.

تبصره- ضوابط تنظیم و صدور احکام کارگزینی و تشخیص افراد تحت تکفل شاهد به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط بنیاد و سازمان امور‌ اداری و استخدامی تهیه و به‌تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

اموال و دارایی‌های بنیاد عبارت است از:

1- کلیه اموال منقول و غیرمنقول، سهام، اوراق بهادار، وجوه نقد و دیگر دارایی‌هایی که به حکم محاکم به تملک بنیاد درآمده یا در می‌آید.

2- کلیه اموال، دارایی‌هایی که از طرف دولت در اختیار بنیاد قرار می‌گیرد.

3- اموال و دارایی‌هایی که از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی به بنیاد اهدا می‌شود.

4 (الحاقی 18-01-1387)- کلیه اموال و دارایی‌ها، مالکیت‌ها و امکانات بنیاد شهید، ستاد رسیدگی به امور آزادگان و اموال و دارایی‌هایی که از بنیاد مستضعفان با اذن مقام معظم رهبری منتقل می‌شود.

منابع مالی بنیاد عبارتند از:

1- کمک‌های مقام معظم رهبری.

2- کمک‌ها و اعتبارات مصوب در بودجه عمومی کشور.

3- درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی بنیاد.

4- هدایا و کمک‌های بنیاد مستضعفان و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی.

ارکان بنیاد عبارتند از:

1- هیأت امنا

2- نماینده ولی‌فقیه در بنیاد (‌در صورت معرفی معظم‌له)

3- رئیس بنیاد

(اصلاحی 08-04-1390)- هیأت امنای بنیاد مرکب از هفت نفر به شرح زیر است:

- رییس جمهور به عنوان رییس هیأت امنا

- نماینده ولی‌فقیه در بنیاد (‌در صورت تعیین)

- رییس بنیاد به عنوان نایب رئیس هیأت امناء

- دو نفر از وزراء فرهنگی به انتخاب رئیس جمهور

- سه نفر از شخصیت‌ها و افراد بصیر در امور فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ازمیان جامعه هدف به پیشنهاد رئیس بنیاد و تایید رئیس جمهور

- وزراء تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

تبصره (اصلاحی 18-01-1387)- یکی از معاونان بنیاد بنا به پیشنهاد رئیس بنیاد و تأیید رئیس هیأت امناء به عنوان دبیر جلسه بدون حق رأی شرکت خواهد کرد.

وظایف و اختیارات هیأت امنا به شرح زیر است:

1- پیگیری اوامر و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری

2- تصویب خط‌مشی‌ها و سیاست‌های کلی

3- تصویب برنامه و بودجه سالانه تشکیلات

4- تصویب صورت‌حساب عملکرد سالانه

5- ارائه گزارش عملکرد سالانه بنیاد به مقام معظم رهبری و کسب رهنمودهای لازم

6- تصویب سایر موضوعاتی که توسط رئیس بنیاد برای تحقق اهداف بنیاد ارائه می‌شود.

7 (الحاقی 18-01-1387)- بررسی و تأیید تغییرات و اصلاحات اساسنامه پس از أخذ موافقت مقام معظم رهبری به منظور طی مراحل تصویب.

8 (الحاقی 18-01-1387)- تصویب آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی بنیاد در حدود قوانین و مقررات.

9 (الحاقی 18-01-1387)- تصویب ضوابط سرمایه‌گذاری شرکت‌های وابسته.

10 (الحاقی 18-01-1387)- سیاستگذاری نحوه اداره و اتخاذ تصمیم در رابطه با نحوه اداره و مصرف درآمدهای حاصل از فروش آن قسمت از اموال و املاک بنیاد و فعالیت‌های اقتصادی سازمان‌های وابسته که شرعاً تصرف در آنها با اذن ولی فقیه می‌باشد بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری در جهت اهداف عالیه بنیاد.

تبصره (الحاقی 18-01-1387)- دستورالعمل نحوه تشکیل جلسات و تصمیم‌گیری در اولین جلسه هیأت امناء بنا به پیشنهاد رئیس بنیاد به تصویب هیأت امناء خواهد رسید.

اهم وظایف نماینده ولی فقیه در صورت تعیین به شرح زیر می‌باشد:

1- پیشنهاد سیاست‌های لازم برای حفظ و ترویج فرهنگ شهادت‌طلبی و ایثار در جامعه و ارائه آن به هیأت امناء جهت تصویب.

2- نظارت بر امور فرهنگی جامعه هدف و حفظ و تعمیق و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جامعه و نظارت بر اجرای آن.

3- تطبیق دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های داخلی با موازین شرعی و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری.

4- اعمال اختیارات شرعی تفویض شده از سوی مقام معظم رهبری.

5 (منسوخ 18-01-1387)- سیاستگذاری نحوه اداره و اتخاذ تصمیم در رابطه با نحوه اداره و مصرف درآمدهای حاصله از فروش آن قسمت از اموال و املاک بنیاد و فعالیت‌های اقتصادی سازمان‌های وابسته که شرعاً تصرف در آنها با اذن ولی فقیه می‌باشد بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری مدظله در جهت تحقق اهداف عالیه بنیاد.

6 (اصلاحی 18-01-1387)- ارایه برنامه‌های عقیدتی - سیاسی جهت رشد و ارتقاء خصوصیات فکری و اخلاقی خدمتگزاران جامعه هدف و ارتقاء جو معنوی بنیاد.

7- نظارت بر حسن جریان امور بنیاد.

رئیس بنیاد بالاترین مقام اجرایی بنیاد است که به پیشنهاد رئیس‌جمهور و تایید مقام معظم رهبری با حکم رئیس‌جمهور به مدت چهار‌ سال منصوب و مسئولیت اداره امور بنیاد و اجرای برنامه‌ها را بر عهده خواهد داشت و اهم وظایف او به شرح زیر است:

1- تهیه، تدوین و پیشنهاد خط‌مشی‌ها و سیاست‌های اجرایی، برنامه و بودجه سالانه، صورت‌های مالی و گزارش عملکرد سالانه بنیاد به هیأت امناء برای اقدام لازم.

2- تنظیم و تدوین آیین‌نامه‌های لازم و همچنین پیشنهاد اصلاح تشکیلات جهت تصویب به مراجع ذی‌ربط.

3- نمایندگی بنیاد در کلیه امور حقوقی و نزد کلیه مراجع اعم از قضایی، اداری و قانونگذاری و طرح و اقامه دعاوی و دفاع و جوابگویی به هرگونه دعاوی حقوقی، جزایی و اداری به طرفیت از بنیاد و انجام سایر فعالیت‌های لازم برای استیفای حقوق بنیاد با حق تعیین وکیل یا نماینده و تفویض اختیارات لازم به آنان برای انجام امور محول و پایان دادن به دعاوی از طریق مصالحه و یا ارجاع به داوری با رعایت قوانین

4 (اصلاحی 18-01-1387)- انجام کلیه امور مالی، اداری، فرهنگی و اجتماعی، ازجمله عزل و نصب مدیران و صدور دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های لازم همچنین گشایش انواع حساب‌های بانکی، انجام هر نوع معامله و هرگونه ارتباط با موسسات و سازمان‌های دولتی، غیردولتی و اشخاص حقیقی یا حقوقی.

5 (الحاقی 18-01-1387)- اتخاذ تصمیم در مورد سرمایه‌گذاری از محل منابع در اختیار بنیاد در چهارچوب سیاست‌های مصوب هیأت امناء.

6 (الحاقی 18-01-1387)- تهیه پیش‌نویس آئین‌نامه‌ها و ارائه آنها به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب.

7 (الحاقی 18-01-1387)- بررسی و ارائه پیشنهاد اصلاح و یا تغییر مواد اساسنامه به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب.

8 (الحاقی 18-01-1387)- تهیه تشکیلات تفصیلی بنیاد و تصویب در هیأت امناء.

9 (الحاقی 18-01-1387)- انعقاد هرگونه قرارداد و تغییر و تبدیل و یا فسخ و اقاله آن و خرید و فروش و معاوضه اموال و ماشین‌آلات و برگزاری مناقصه و مزایده در حدود آئین‌نامه‌های مالی و معاملاتی.

10 (الحاقی 18-01-1387)- قبول اموال واحدهای اقتصادی و سهام یا سهام‌الشرکه به نحوی که متضمن صرفه و صلاح بنیاد باشد.

11 (الحاقی 18-01-1387)- تأسیس، ادغام، انحلال یا واگذاری شرکت‌ها و واحدهای اقتصادی بنیاد در چهارچوب قوانین و مقررات و مصوبات هیأت امناء.

تبصره (الحاقی 18-01-1387)- رئیس بنیاد می‌تواند با حفظ مسئولیت، بخشی از وظایف و اختیارات خود را به هر یک از کارکنان تفویض نماید.

بودجه تفصیلی بنیاد هر سال بر اساس اعتبارات و کمک‌های مصوب از محل بودجه کل کشور و سایر منابع یادشده در ماده (7) این اساسنامه تنظیم و پس از تصویب هیأت امنا به مورد اجرا گذارده می‌شود.

‌تبصره- اعتبارات مربوط به بودجه عمومی هر سال در قالب طرح و برنامه و به صورت کمک در بودجه کل کشور منظور می‌شود.

(اصلاحی 18-01-1387)- رئیس بنیاد موظف است ظرف چهار ماه پس از تصویب این قانون نسبت به تهیه مقررات اداری و استخدامی بنیاد و سایر آئین‌نامه‌های مورد نیاز برای اجراء این اساسنامه حسب مورد اقدام و جهت تصویب به هیأت وزیران ارائه نماید.

(الحاقی 18-01-1387)- انتقال کارکنان رسمی بنیاد که تا پایان سال 1383 به استخدام درآمده‌اند و مأموریت آنها به سایر دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و یا عمومی با رعایت مقررات مربوط به کارکنان دولت مجاز است.

مقررات اداری و استخدامی بنیاد ظرف (3) ماه پس از تصویب این اساسنامه در چهارچوب قانون نظام هماهنگ پرداخت بنا به پیشنهاد مشترک بنیاد و سازمان امور اداری و استخدامی کشور به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

کلیه قوانین و مقررات مغایر با این اساسنامه لغو می‌گردد.

قانون فوق مشتمل بر شانزده ماده و چهار تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ بیست و هفتم ماه اردیبهشت ماه یکهزار و سیصدو هفتاد و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1377/03/06 به تأیید شورای نگهبان رسیده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی - علی اکبر ناطق نوری