فصل چهارم - ارکان قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی
ارکان بنیاد عبارتند از:
1- هیأت امنا
2- نماینده ولی‌فقیه در بنیاد (در صورت معرفی معظم‌له)
3- رئیس بنیاد
(اصلاحی 08-04-1390)- هیأت امنای بنیاد مرکب از هفت نفر به شرح زیر است:
- رییس جمهور به عنوان رییس هیأت امنا
- نماینده ولی‌فقیه در بنیاد (در صورت تعیین)
- رییس بنیاد به عنوان نایب رئیس هیأت امناء
- دو نفر از وزراء فرهنگی به انتخاب رئیس جمهور
- سه نفر از شخصیت‌ها و افراد بصیر در امور فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ازمیان جامعه هدف به پیشنهاد رئیس بنیاد و تایید رئیس جمهور
- وزراء تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
تبصره (اصلاحی 18-01-1387)- یکی از معاونان بنیاد بنا به پیشنهاد رئیس بنیاد و تأیید رئیس هیأت امناء به عنوان دبیر جلسه بدون حق رأی شرکت خواهد کرد.
وظایف و اختیارات هیأت امنا به شرح زیر است:
1- پیگیری اوامر و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری
2- تصویب خط‌مشی‌ها و سیاست‌های کلی
3- تصویب برنامه و بودجه سالانه تشکیلات
4- تصویب صورت‌حساب عملکرد سالانه
5- ارائه گزارش عملکرد سالانه بنیاد به مقام معظم رهبری و کسب رهنمودهای لازم
6- تصویب سایر موضوعاتی که توسط رئیس بنیاد برای تحقق اهداف بنیاد ارائه می‌شود.
7 (الحاقی 18-01-1387)- بررسی و تأیید تغییرات و اصلاحات اساسنامه پس از أخذ موافقت مقام معظم رهبری به منظور طی مراحل تصویب.
8 (الحاقی 18-01-1387)- تصویب آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی بنیاد در حدود قوانین و مقررات.
9 (الحاقی 18-01-1387)- تصویب ضوابط سرمایه‌گذاری شرکت‌های وابسته.
10 (الحاقی 18-01-1387)- سیاستگذاری نحوه اداره و اتخاذ تصمیم در رابطه با نحوه اداره و مصرف درآمدهای حاصل از فروش آن قسمت از اموال و املاک بنیاد و فعالیت‌های اقتصادی سازمان‌های وابسته که شرعاً تصرف در آنها با اذن ولی فقیه می‌باشد بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری در جهت اهداف عالیه بنیاد.
تبصره (الحاقی 18-01-1387)- دستورالعمل نحوه تشکیل جلسات و تصمیم‌گیری در اولین جلسه هیأت امناء بنا به پیشنهاد رئیس بنیاد به تصویب هیأت امناء خواهد رسید.
اهم وظایف نماینده ولی فقیه در صورت تعیین به شرح زیر می‌باشد:
1- پیشنهاد سیاست‌های لازم برای حفظ و ترویج فرهنگ شهادت‌طلبی و ایثار در جامعه و ارائه آن به هیأت امناء جهت تصویب.
2- نظارت بر امور فرهنگی جامعه هدف و حفظ و تعمیق و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جامعه و نظارت بر اجرای آن.
3- تطبیق دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های داخلی با موازین شرعی و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری.
4- اعمال اختیارات شرعی تفویض شده از سوی مقام معظم رهبری.
5 (منسوخ 18-01-1387)- سیاستگذاری نحوه اداره و اتخاذ تصمیم در رابطه با نحوه اداره و مصرف درآمدهای حاصله از فروش آن قسمت از اموال و املاک بنیاد و فعالیت‌های اقتصادی سازمان‌های وابسته که شرعاً تصرف در آنها با اذن ولی فقیه می‌باشد بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری مدظله در جهت تحقق اهداف عالیه بنیاد.
6 (اصلاحی 18-01-1387)- ارایه برنامه‌های عقیدتی - سیاسی جهت رشد و ارتقاء خصوصیات فکری و اخلاقی خدمتگزاران جامعه هدف و ارتقاء جو معنوی بنیاد.
7- نظارت بر حسن جریان امور بنیاد.
رئیس بنیاد بالاترین مقام اجرایی بنیاد است که به پیشنهاد رئیس‌جمهور و تایید مقام معظم رهبری با حکم رئیس‌جمهور به مدت چهار سال منصوب و مسئولیت اداره امور بنیاد و اجرای برنامه‌ها را بر عهده خواهد داشت و اهم وظایف او به شرح زیر است:
1- تهیه، تدوین و پیشنهاد خط‌مشی‌ها و سیاست‌های اجرایی، برنامه و بودجه سالانه، صورت‌های مالی و گزارش عملکرد سالانه بنیاد به هیأت امناء برای اقدام لازم.
2- تنظیم و تدوین آیین‌نامه‌های لازم و همچنین پیشنهاد اصلاح تشکیلات جهت تصویب به مراجع ذی‌ربط.
3- نمایندگی بنیاد در کلیه امور حقوقی و نزد کلیه مراجع اعم از قضایی، اداری و قانونگذاری و طرح و اقامه دعاوی و دفاع و جوابگویی به هرگونه دعاوی حقوقی، جزایی و اداری به طرفیت از بنیاد و انجام سایر فعالیت‌های لازم برای استیفای حقوق بنیاد با حق تعیین وکیل یا نماینده و تفویض اختیارات لازم به آنان برای انجام امور محول و پایان دادن به دعاوی از طریق مصالحه و یا ارجاع به داوری با رعایت قوانین
4 (اصلاحی 18-01-1387)- انجام کلیه امور مالی، اداری، فرهنگی و اجتماعی، ازجمله عزل و نصب مدیران و صدور دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های لازم همچنین گشایش انواع حساب‌های بانکی، انجام هر نوع معامله و هرگونه ارتباط با موسسات و سازمان‌های دولتی، غیردولتی و اشخاص حقیقی یا حقوقی.
5 (الحاقی 18-01-1387)- اتخاذ تصمیم در مورد سرمایه‌گذاری از محل منابع در اختیار بنیاد در چهارچوب سیاست‌های مصوب هیأت امناء.
6 (الحاقی 18-01-1387)- تهیه پیش‌نویس آئین‌نامه‌ها و ارائه آنها به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب.
7 (الحاقی 18-01-1387)- بررسی و ارائه پیشنهاد اصلاح و یا تغییر مواد اساسنامه به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب.
8 (الحاقی 18-01-1387)- تهیه تشکیلات تفصیلی بنیاد و تصویب در هیأت امناء.
9 (الحاقی 18-01-1387)- انعقاد هرگونه قرارداد و تغییر و تبدیل و یا فسخ و اقاله آن و خرید و فروش و معاوضه اموال و ماشین‌آلات و برگزاری مناقصه و مزایده در حدود آئین‌نامه‌های مالی و معاملاتی.
10 (الحاقی 18-01-1387)- قبول اموال واحدهای اقتصادی و سهام یا سهام‌الشرکه به نحوی که متضمن صرفه و صلاح بنیاد باشد.
11 (الحاقی 18-01-1387)- تأسیس، ادغام، انحلال یا واگذاری شرکت‌ها و واحدهای اقتصادی بنیاد در چهارچوب قوانین و مقررات و مصوبات هیأت امناء.
تبصره (الحاقی 18-01-1387)- رئیس بنیاد می‌تواند با حفظ مسئولیت، بخشی از وظایف و اختیارات خود را به هر یک از کارکنان تفویض نماید.