مستخدم مکلف است در حدود قوانین و مقررات احکام و اوامر رؤسای مافوق خود را در امور اداری اطاعت نماید. اگر مستخدم حکم یا امر مقام مافوق را بر خلاف قوانین و مقررات تشخیص دهد مکلف است کتباً مغایرت دستور را با قوانین و مقررات به مقام مافوق اطلاع دهد. در صورتی که بعد از این اطلاع مقام مافوق کتباً اجرای دستور خود را تأیید کرد مستخدم مکلف به اجرای دستور صادره خواهد بود.
مستخدم دولت از هر نوع عملی که موجب ایجاد وقفه در امور اداری کشور شود ممنوع است.
قبول القاب و نشانهای دول بیگانه که به مستخدم دولت داده میشود موکول به اجازه دولت است.
خروج از تابعیت ایران و یا قبول تابعیت کشور بیگانه به شرط گواهی وزارت امور خارجه موجب انفصال از خدمت دولت خواهد بود.
رسیدگی به تقصیر و تخلف اداری و یا قصور مستخدمین در انجام وظیفه و تعیین مجازات آنها به عهده دادگاه اداری است.
تبصره 1- تشخیص تقصیر و تخلف و قصور مستخدمین و چگونگی تشکیل دادگاه اداری و رسیدگی به موجب آییننامهای خواهد بود که به وسیله سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
تبصره 2 (اصلاحی 12-08-1349)- مستخدمین مشمول این قانون که در وزارت جنگ و یا ژاندارمری کل کشور و یا شهربانی کل کشور شاغل خدمت هستند از لحاظ تقصیر و تخلف اداری و قصور تابع حکم تبصره ماده 5 قانون استخدام نیروهای مسلح شاهنشاهی خواهند بود.
(اصلاحی 22-04-1346)- انواع مجازاتهای اداری به قرار زیر است:
الف- توبیخ کتبی با درج در پرونده خدمت.
ب- کسر حقوق و فوقالعادههای ماهانه مستخدم تا یک سوم از یک ماه تا سه ماه.
پ- کسر حقوق و فوقالعادههای ماهانه مستخدم تا یک سوم از سه ماه تا شش ماه.
ت- برکنارﻯ از خدمت از سه ماه تا یک سال.
ث- انفصال موقت از سه ماه تا یک سال.
ج- اخراج از خدمت وزارتخانه یا موسسه دولتی متبوع.
چ- انفصال دائم از خدمت دولت.
تبصره 1- رؤسای ادارات و مقامات بالاتر آنان میتوانند به تشخیص خود بدون مراجعه به دادگاه اداری کتباً با ذکر دلیل مجازات بند الف این ماده را در مورد مستخدم متخلف ادارات تابعه خود معمول دارند.
تبصره 2 (اصلاحی 12-08-1349)- وزراء و رؤساﻯ موسسات دولتی میتوانند به تشخیص خود بدون مراجعه به دادگاه ادارﻯ مجازاتهاﻯ مندرج در بندهاﻯ الف، ب، پ و ت این ماده را در مورد مستخدم خاطی وزارتخانه یا موسسه دولتی تابع خود معمول دارند.
تبصره 3 (اصلاحی 21-02-1346)- در مورد مستخدمینی که طبق مقررات مذکور در این ماده به مجازاتهای مندرج در شقوق ث، ج و چ محکوم میشوند در صورتی که دارای فرمان انتصاب یا نشان باشند وزیر مربوط استدعای مسترد داشتن فرمان انتصاب یا نشان را از مقام سلطنت خواهد نمود. هرگاه استدعای مزبور مورد قبول ملوکانه واقع گردد مراتب به مستخدم ابلاغ خواهد شد و از تاریخ ابلاغ حق نگاهداری فرمان و نشان و استفاده از آن را نداشته و مکلف است آن را به وزارتخانه مربوط مسترد دارد و در صورت تخلف مدام که مستخدم به وظیفه مزبور عمل نکرده است حق اخذ هیچگونه وجهی از خزانه دولت به عنوان حقوق یا فوقالعاده و مزایا و امثال آن را نخواهد داشت.
مقررات مذکور در این تبصره شامل مستخدمین مذکور در شقوق ب، پ، ت، ج، چ و ح و خ و د ماده 2 قانون استخدام کشوری نیز میباشد و در صورت محکومیت به مجازاتهای مشابه طبق مقررات فوقالذکر درباره آنها عمل خواهد شد.
تبصره 4 (اصلاحی 22-04-1346)- هرگاه مستخدم رسمی متهم به ارتکاب عملی شود که عنوان یکی از بزههای مندرج در بند (د) ماده 19 قانون مجازات عمومی و خطای اداری را توأماً دارا باشد دادگاه اداری مستخدم مذکور را پس از صدور کیفرخواست دادستان اداری از خدمت معلق و دادرسی اداری را تا صدور حکم نهائی یا قرار موقوفی تعقیب از مراجع کیفری متوقف میدارد.
حکم دادگاه کیفری در این مورد از حیث تشخیص بزهکاری یا بیگناهی مستخدم برای دادگاه اداری لازمالاتباع است. در موردی که تعقیب در مرجع کیفری به جهتی از جهات موقوف گردد و دادگاه اداری هم مستخدم را در این مورد به یکی از مجازاتهای مندرج در بندهاﻯ ث یا ج یا چ محکوم ننماید مدت تعلیق جزء سابقه خدمت مستخدم محسوب و حقوق ایام تعلیق به او پرداخت خواهد شد.
تبصره 5 (الحاقی 12-08-1349)- وزراء و رؤسای موسسات دولتی میتوانند مستخدمینی را که به اتهام تقصیر تخلف و قصور به موجب کیفرخواست دادستان اداری تحت تعقیب دادگاه اداری قرار میگیرند آماده به خدمت نمایند.
مستخدمی که از اتهام منتسب برائت حاصل نماید در پستهای ثابت سازمانی وزارتخانه یا موسسه متبوع بهکار گمارده خواهد شد.
تبصره 6 (الحاقی 24-12-1351)- در مواردﻯ که مستخدم طبق بند (ت) این ماده از خدمت برکنار میشود وزارتخانه یا موسسه دولتی مربوط در خاتمه مدت برکنارﻯ در صورت وجود پست سازمانی بلامتصدﻯ او را منصوب میکند و اگر مستخدم مذکور در محل خدمت خود حاضر نشود طبق ماده 65 این قانون با او رفتار خواهد شد و در صورت نبودن پست سازمانی بلامتصدﻯ مستخدم مذکور بهحال آماده به خدمت در میآید. دوران برکنارﻯ از خدمت با پرداخت کسور مربوط به مأخذ تمام حقوق فقط از لحاظ بازنشستگی وظیفه جزو سابقه خدمت مستخدم محسوب میشود. حقوق دوران برکنارﻯ از خدمت به تشخیص وزیر یا رئیس موسسه دولتی از نصف حقوق دریافتی قبل از برکنارﻯ کمتر نخواهد بود ولی در مواردﻯ که مدت برکنارﻯ از خدمت بیش از شش ماه باشد براﻯ مدت زائد بر آن در هر حال تمام حقوق پرداخت میشود.
تبصره 7 (اصلاحی 24-12-1351)- مستخدمینی که به موجب حکم قطعی دادگاه ادارﻯ به مجازاتهاﻯ مذکور در بندهاﻯ ج و چ این ماده محکوم شوند در صورتی که در تاریخ محکومیت دارای بیست سال تمام سابقه خدمت قابل قبول از لحاظ بازنشستگی باشند از نصف حقوق بازنشستگی مقرر در این قانون استفاده خواهند کرد. در مورد مستخدمینی که به موجب حکم قطعی دادگاه ادارﻯ به مجازات مذکور در بند ج این ماده محکوم شوند و به سن پنجاه و پنج سالگی نرسیده باشند هرگاه مجدداً در وزارتخانه یا موسسه دولتی دیگرﻯ به استخدام رسمی پذیرفته شوند نصف سوابق خدمت آنان از لحاظ بازنشستگی و وظیفه و تعیین پایه محسوب خواهد شد.