رئیس قسمت تشکیلات وکلاء به منظور اجراء تبصره یک قانون وکالت همه ساله قبل از شهریور ماه صورتی با رعایت احتیاجات حوزههای قضایی و استعداد وکلاء محل تهیه و به وزارت عدلیه پیشنهاد مینماید پس از تصویب مراتب را به عدلیه محل و وکیلی که محدود گردیده اعلام میدارد:
رئیس تشکیلات وکلاء همه ساله از محلهایی که به قدر کفایت از وکلاء درجات سهگانه ندارد صورتی تهیه و پس از تصویب وزارت عدلیه اعلانی برای استحضار داوطلبان کارگشایی منتشر خواهد نمود و موقع امتحان و مواد امتحانیه و تاریخ حضور در مرکز را در آن قید مینماید.
برنامه امتحانات کارگشایان عبارت است از:
1- کلیات قانون اصول محاکمات حقوقی
2- جزایی
3- مدنی
4- مجازات عمومی
5- قوانین و نظامنامههای ثبت اسناد و املاک
6- قانون و نظامات راجعه به وکالت
7- کلیات قوانین تجاری
امتحان کتبی و شفاهی است و حداکثر نمرات شش است. شش خیلی خوب - پنج خوب - چهار کافی - سه قابل قبول - دو بد - یک خیلی بد.
برای قبول شدن در امتحان حداقل معدل کتبی و شفاهی نباید از سه کمتر باشد و معهذا هر داوطلبی که دارای یک نمره یک یا دو نمره دو باشد مردود است.
هیات ممتحنه را وزیر عدلیه از قضات و استادان دانشکده حقوق تحت نظر مدعیالعموم کل تشکیل میدهد.
جلسات امتحان در فروردین و مهر ماه تشکیل میشود.
نتیجه امتحان ضمن صورتمجلس از طرف هیات ممتحنه به دفتر کل بازرسی و تشکیلات وکلاء ارسال میشود.
دفتر کل بازرسی و تشیکلات وکلاء مکلف است مدتی را که وزارت عدلیه برای اجرای ماده یک قانون وکالت و تطبیق وضع وکلاء هر محل با ماده مزبور تعیین مینماید در مجله رسمی و عدلیه محل اعلام و مرجع تسلیم اوراق و درخواست و شرایط آن را تعیین نماید.
پارکههای ولایات و امنای صلح در نقاطی که پارکه نیست مکلفند اوراق و درخواست پروانه وکالت و ضمائم آن را بلافاصله پس از انقضاء مهلت به قسمت تشکیلات وکلاء بفرستند.
درخواست پروانه وکالت باید دارای ضمائم ذیل باشد:
1- چهار قطعه عکس
2- قبض ودیعه وجه تمبر پروانه مورد درخواست
3- مستندات درخواست از قبیل تصدیق سنین سابقه وکالت یا تصدیق سنین سابقه قضایی یا رونوشت مصدق مدارک معلومات - مرجع صدور تصدیق سابقه وکالت قسمت تشکیلات وکلاء و سابقه قضایی یا خدمات اداری، اداره کارگزینی مربوطه است.
در صورتی که دانشنامه لیسانس از دانشکدههای خارجه صادر شده باشد تصدیق شورای عالی معارف که حاکی از ارزش دانشنامه باشد و ترجمه آن نیز لازم است.
هرگاه تقاضانامه ناقص باشد اخطاری برای رفع نواقص از طرف رئیس قسمت تشکیلات وکلا میشود که در ظرف مدت ده روز نواقص را مرتفع نماید پس از انقضاء مدت مزبور در صورتی که تقاضاکننده رفع نواقص ننموده باشد و فرصت مندرج در ماده 9 نیز منقضی شده باشد دیگر درخواستی از تقاضاکننده پذیرفته نمیشود.
قسمت تشکیلات وکلاء برای تشخیص صلاحیت و درجه تقاضاکننده اوراق مخصوصی باید ترتیب بدهد و رای رئیس دفتر کل بازرسی و تشیکلات وکلاء را به وسیله آن به تقاضاکننده ابلاغ نماید.
ابلاغ مزبور ممکن است در دبیرخانه دفتر کل بازرسی و تشکیلات وکلاء و یا به وسیله مامورین ابلاغ یا دفتر محاکم یا پارکههای ولایت به عمل آید در هر سه صورت ابلاغکننده باید تاریخ ابلاغ و امضاء کسی را که به او ابلاغ شده تصدیق نماید و در صورتی که ابلاغ شونده از رؤیت استنکاف نماید استنکاف او را بنویسد.
تقاضای رسیدگی از محکمه انتظامی که در ماده 12 قانون وکالت مقرر است به وسیله عرضحال به عمل میآید و هرگاه معترض مستنداتی داشته باشد و ضمیمه عرضحال ننماید پس از ابلاغ عرضحال به قسمت تشکیلات وکلاء دیگر سندی از او پذیرفته نخواهد شد.
عرضحال باید در دو نسخه تنظیم و یک نسخه از آن را دفتر دیوان عالی تمیز در ظرف پنج روز از تاریخ وصول به قسمت تشکیلات وکلاء بفرستد.
هرگاه جهت اختلاف صلاحیت علمی تقاضاکننده برای شغل وکالت یا برای درجه مورد تقاضای او باشد محکمه انتظامی اختباری از معلومات او به عمل خواهد آورد اختبار مزبور کتبی و شفاهی است و هرگاه راجع به صلاحیت اخلاقی تقاضاکننده باشد محکمه عالی انتظامی اظهارات نماینده دفتر کل بازرسی وکلاء را استماع خواهد نمود.
مفاد رای دفتر کل بازرسی در صورتی که مبنی بر رد باشد باید به محاکم و مراجع قضایی و ثبت اسناد اطلاع داده شود که شخص مردود را به وکالت نپذیرند و در صورتی که رای مزبور از طرف محکمه انتظامی نقض شود باید مراتب به محاکم و مراجع قضایی اعلام گردد.
متن سوگندنامه که به موجب ماده 14 قانون وکالت مقرر است به نحو ذیل است:
اینجانب امضاکننده ذیل خداوند متعال را شاهد گرفته قسم یاد مینمایم که قوانین و نظامات مخصوصاً قوانین و نظامات مربوطه به شغل وکالت را همیشه محترم شمرده و کوچکترین اقدامی بر علیه تامین قضایی و شرافت قضاوت و وکالت ننمایم و در حفظ حیثیات شغلی که بدان نائل شدهام ساعی و جز عدالت و احقاق حق منظور دیگری نداشته باشم و نسبت به مقامات قضایی و اداری رعایت احترام را نموده راستی و پاکدامنی را در کلیه امور شخصی و اداری و کارهای مرجوعه رویه خود قرار دهم و در امور راجعه نظریات خصوصی را داخل ننموده و پیرامون کینهورزی و انتقامجوئی نگردیده و همیشه مدافع از حق و صلح طلب باشم. شرافت من وثیقه اجراء این سوگندنامه است.
پروانه وکالت پس از اجراء سوگند که مطابق آیین فوق به عمل میآید به وکیل داده میشود.
در هر حوزه که اجراء قانون وکالت تمام شده باشد وکلاء آن حوزه در حضور هیئتی که در ماده 23 مقرر است سوگند یاد خواهند نمود.
(اصلاحی 30-04-1318)- هیات مندرج در ماده 23 مرکب است از رئیس محکمه عالی انتظامی و رئیس و مدعیالعموم استیناف و رئیس و مدعیالعموم محکمه وکلاء و رئیس و مدعیالعموم بدایت مرکز رئیس و مدعیالعموم استیناف و رئیس و مدعیالعموم بدایت و یک نفر از امناء صلح محدود و در مقر حوزههای استیناف ولایات رئیس و مدعیالعموم بدایت و یک نفر از امناء صلح یا اعضاء علیالبدل یا یکی از مستنطقین به انتخاب رئیس عدلیه با رعایت تقدم رتبه برای مقر حوزههای ابتدائی.
(الحاقی 31-02-1317)- مراسم سوگند اشخاص که بعد از اجراء آیین سوگند در هر محل به سمت وکالت در عدلیه یا کارگشائی قبول میشوند و همچنین اشخاصی که با داشتن عذر موجه نتوانسته باشند در جلسه سوگند حاضر شوند در مرکز در حضور رئیس دادکاه [دادگاه] استیناف و در شهرستانها در حضور رئیس عدلیه بمحل به عمل میاید.
محل و روز و ساعت حضور برای مراسم سوگند از طرف دفتر کل بازرسی و تشکیلات وکلاء تعیین و به اعضاء هیات و وکلاء عدلیه اطلاع داده میشود.
اعضاء هیات با لباس رسمی قضاوت و وکلاء عدلیه با لباس مخصوص به نحوی که در فصل پنجم مقرر است باید حاضر شوند.
جلسه سوگند علنی است.
وکلاء به ترتیب درجه و رعایت حروف تهجی نام خانوادگی یکان یا دسته دسته (دسته عبارت از 3 الی 5 نفر است) به تشخیص هیات سوگند یاد مینمایند.
سوگندنامه در موردی که وکلاء یکان یکان سوگند یاد نمایند به وسیله خود وکیلی که سوگند یاد مینماید قرائت میشود. سپس عدهای که سوگند یاد مینمایند دست راست را بلند کرده عبارت ذیل را به صدای بلند ادا مینماید (به همین مراتب سوگند یاد میکنم) پس از آن ذیل سوگندنامه را امضا میکنند.
بلافاصله پس از مراسم سوگند اسامی اشخاصی که سوگند یاد نمودهاند ضمن صورتمجلس به قسمت تشکیلات وکلاء اطلاع داده میشود.
رئیس قسمت تشکیلات وکلاء در مرکز و مدعیان عمومی بدایت در ولایات مامور اجرای این آیین هستند.