رای شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۱۴۴۳۲۳۳ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه:  140531390001443233

تاریخ دادنامه:  1405/6/10

شماره پرونده: 0106279

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری 

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور  

طرف شکایت: شورای اسلامی شهر نایین 

موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال ردیف‌های یک الی چهار تعرفه شماره (12-2) تحت عنوان عوارض عدم امکان تأمین پارکینگ در موارد شش گانه برای واحدهای مسکونی، تجاری، اداری و سایر کاربری‌ها 2- ابطال بند 2 از تعرفه شماره (21-2) تحت عنوان نگهداری فضای سبز 3- ابطال تـعرفه شـماره (24-2) تحت عنوان عوارض غرفه‌ها و نمایشگاه‌های فروش فصلی و دایمی از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 مصوب شورای اسلامی شهر نایین

گردش‌کار: سرپرست معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب دادخواست و لایحه‌ای تحت شماره 123074 مورخ 1401/4/29 ابطال ردیف‌های یک الی چهار تعرفه شماره (12-2) و تعرفه‌های شماره (14-2)، (19-2)، بند 2 تعرفه شماره (21-2) و تعرفه شماره (24-2) از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 مصوب شورای اسلامی شهر نایین را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

" تصویب اخذ عوارض با عناوین مذکور مطابق ماده 80 قانون اصلاح موادی از قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران (مصوب 1375/3/1 با اعمال آخرین تغییرات و اصلاحات تا تاریخ 1396/4/20) خارج از حدود اختیارات و وظایف آن شورا بوده و هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه‌های صادره مصوبات مشابه شورای اسلامی سایر شهرها را به دلیل مغایرت با قانون و خروج از حدود اختیارات ابطال نموده است. تصمیمات شوراها وفق اصل 105 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نباید مخالف قوانین کشور باشد. بنا به مراتب 5 تعرفه ذکر شده مصوب شورای اسلامی شهر نایین در سال 1393 که از ابتدای سال 1394 تا پایان سال 1400 و هر ساله با افزایش 10 یا 15 درصدی در وصول عوارض از مؤدیان ملاک عمل شهرداری بوده است، مغایر با قوانین موضوعه، آرا صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آنها در هیات عمومی دیوان از تاریخ تصویب مورد تقاضا می‌باشد."

   متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است :

" تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 مصوب شورای اسلامی شهر نایین

تعرفه شماره (12-2) – عوارض عدم امکان تأمین پارکینگ در موارد شش‌گانه برای واحدهای مسکونی، تجاری، اداری و سایر کاربری‌ها

ردیف  -  عنوان تعرفه عوارض   -  مأخذ و نحوه محاسبه عوارض سال 1396    -    مأخذ و نحوه محاسبه عوارض سال 1400   -   توضیحات

1- عوارض عدم امکان تأمین پارکینگ برای واحدهای مسکونی به ازای هر متر مربع – 6.P -  6.A – 

2- عوارض عدم امکان تأمین پارکینگ برای واحدهای تجاری  به ازای هر متر مربع  – 7.P -  7.A – 

3-عوارض عدم امکان تأمین پارکینگ برای واحد های اداری  به ازای هر متر مربع   – 6.P -  6.A –  

4- عوارض عدم امکان تأمین پارکینگ برای سایر کاربری ها به ازای هر متر مربع – 5.P -  5.A –    

بند (1) : براساس ضوابط طرح‌های توسعه شهری احداث و تأمین پارکینگ برای  ساختمان‌ها ضروری می‌باشد. بند(2) : در موارد استثنایی از جمله موارد ذیل شهرداری می تواند براساس ضوابط طرح‌های توسعه شهری یا مجوز مراجع قانونی (کمیسیون‌های ماده5 یا کمیته‌های فنی طرح‌های هادی) بدون تأمین پارکینگ، پروانه ساختمانی صادر نماید:

1- ساختمان در بَر خیابان های سریع السیر به عرض 45 متر و بیشتر قرار داشته و دسترسی به محل اتومبیل رو نداشته باشد.

2- ساختمان در فاصله یکصد متری تقاطع خیابان‌های به عرض 20 متر و بیشتر واقع شده و دسترسی به محل اتومبیل رو نداشته است .

3- ساختمان در محلی قرار گرفته باشد که ورود به پارکینگ مستلزم قطع درختان کهن باشد که شهرداری اجازه قطع آن را نداده است.

4- ساختمان در بَر کوچه هایی قرار گرفته باشد که به علت عرض کم کوچه ، امکان عبور اتومبیل نباشد.

5 - ساختمان در بَر معبری قرار گرفته باشد که به علت شیب زیاد ، احداث پارکینگ در آن از نظر فنی مقدور نباشد.

6- در صورتی که وضع و فرم زمین زیر ساختمان به صورتی باشد که از نظر فنی نتوان در سطح طبقات احداث پارکینگ نمود.

بند(3) : شیب مقرر در بند 5 براساس ضوابط فنی و شهر سازی تعیین می گردد.

بند (4): شهرداری موظف است در آمد حاصل از این تعرفه را به حساب جداگانه‌ای واریز و صرفاً در امر تملک و احداث پارکینگ عمومی هزینه نماید.

بند (5): شهرداری ها مکلف هستند عوارض دریافتی از پارکینگ های تأمین نشده را برای احداث پارکینگ‌های عمومی هزینه نماید.

بند(6): ساختمان هایی که برای صدور پروانه ساختمانی پرونده آنها به کمیسیون ماده 100 ارجاع داده می شوند یا به دلیل کسر یا حذف پارکینگ محکوم به پرداخت جریمه می شوند از پرداخت عوارض این تعرفه معاف می‌باشند و فقط مشمول پرداخت جرایم کمیسیون می‌گردند.

A - عبارت است از ارزش محاسباتی ممهور به مهر سه گانه ضمیمه دفترچه عوارض محلی.

تعرفه شماره (21-2) عوارض خدمات شهری 

ردیف  -  عنوان تعرفه عوارض -   مأخذ و نحوه محاسبه عوارض سال 96   - مأخذ و نحوه محاسبه عوارض سال 1400  -  توضیحات

2 -   نگهداری فضای سبز   - معادل 5% عوارض زیر بنا به اضافه یک درصد عوارض تراکم ساختمان های بالای پنج سقف  -  معادل 5% عوارض زیر بنا به اضافه یک درصد عوارض تراکم ساختمان های بالای پنج سقف

بند(1): این عوارض هنگام صدور پروانه ، اصلاح و یا پایان کار ساختمانی توسط شهرداری یک نوبت وصول و صرفاً بایستی [باید] در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی و یا فضای سبز هزینه گردد.

بند (2): عوارض فوق از بناهایی که توسط کمیسیون ماده 100 رای ابقاء صادر می شود نیز وصول و صرفاً  بایستی [باید] در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی و یا فضای سبز هزینه گردد.

تعرفه شماره (24-2) عوارض غرفه ها و نمایشگاه های فروش فصلی و دایمی 

ردیف  -  عنوان تعرفه عوارض  -  مأخذ و نحوه محاسبه عوارض  -  توضیحات

1 - عوارض غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها اعم از فروش، تخصصی، ادواری ، فصلی و دایمی و بازارهای روز در محدوده و حریم شهر به استثناء نمایشگاه های صنایع دستی و فرش     

بند(1) متولیان برگزاری نمایشگاه موظفند در مهلت حداکثر 10 روز بعد از اتمام هر دوره برگزاری نمایشگاه، عوارض وصولی را به حساب شهرداری واریز و رسید آن را به شهرداری ارایه نمایند، در غیر این صورت شهرداری مجاز به وصول وثیقه مربوطه می باشد.

بند(2) مسیولیت وصول و واریز وجوه حاصله به‌‎عهده متولیان نمایشگاه خواهد بود، مأموران وصول شهرداری می‌توانند با مراجعه به محل دفتر نمایشگاه نسبت به بررسی میزان وصولی اقدام نمایند. مسیولین نمایشگاه مکلف به همکاری با مأمورین شهرداری می باشند . در غیر این صورت شهرداری می تواند برابر آیین نامه وصول عوارض نسبت به وصول حق و حقوق قانونی خود اقدام نماید.

بازارهایی که توسط شهرداری ایجادمی شوند مشمول پرداخت عوارض این بخش نخواهند بود .

S - مساحت غرفه 

A- عبارت است از ارزش محاسباتی ممهور به مهر سه گانه ضمیمه دفترچه عوارض محلی ." 

در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی شهر نایین به موجب لایحه‌ای که تحت شماره 1903079 مورخ 1402/4/26 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده توضیح داده است که: 

" طی بررسی‌های به عمل آمده، عوارضات [عوارض] محلی شهرداری نایین براساس دفترچه تعرفه سالیانه و با تأیید دفتر امور شهری و شوراها استانداری اصفهان دریافت گردیده و موارد ذکر شده در ابلاغیه مذکور با توجه به عدم تأییدیه دفتر امور شهری در سال 1402 دریافت نشده است."

‌    در اجرای ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری پرونده به هیات تخصصی اراضی، شهرسازی و شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 140531390000557968‌ مورخ 1405/3/9 تعرفه شماره (14-2) تحت عنوان عوارض بهره‌برداری در کاربری مشاغل خاص و تعرفه شماره (19-2) تحت عنوان عوارض اضافه ارتفاع مغایر با ضوابط طرح‌های توسعه شهری و مفاد پروانه ساختمانی از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 مصوب شورای اسلامی شهر نایین را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرده رای مزبور به دلیل عدم اعتراض از سوی رییس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.

    رسیدگی به ردیف‌های یک الی چهار تعرفه شماره (12-2)، بند 2 از تعرفه شماره (21-2) و تعرفه شماره (24-2) از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 مصوب شورای اسلامی شهر نایین در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت. 

       هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/6/10 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

الف. اولاً در دستورالعمل اجرایی موضوع تبصره (یک) ماده (2) قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها مصوب وزارت کشور عوارضی برای کسری، حذف یا عدم تأمین پارکینگ در جداول عناوین عوارض و بهای خدمات احصاء نشده است. ثانیاً براساس آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آراء شماره 1477 الی 1481 مورخ 12/12/1386، شماره 9310090905801018 مورخ 1393/6/17 و شماره 9610090905800840 الی 9610090905800860 مورخ 1396/9/7 این هیات وضع عوارض برای کسری، حذف یا عدم تأمین پارکینگ توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است. با توجه به مراتب فوق، تعرفه (12-2) با عنوان عوارض عدم امکان تأمین پارکینگ برای واحدهای مسکونی، تجاری و اداری در هنگام صدور پروانه ساختمانی مصوب شورای اسلامی شهر نایین خلاف قانون و خارج از اختیار است و مستند به بند یک ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

ب. هرچند براساس بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است، ولی با توجه به این که در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و اصلاحیه‌های بعدی آن عوارض فضای سبز پیش‌بینی نشده و در آراء مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره  140231390000312076 مورخ 1402/2/12 این هیات نیز وضع عوارض برای فضای سبز مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین ردیف 2 تعرفه (21-2) تحت عنوان نگهداری فضای سبز مصوب شورای اسلامی شهر نایین خلاف قانون و خارج از اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

ج. با توجه به اینکه براساس آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله بند (ن) دادنامه شماره 140109970905812843 مورخ 1401/11/25 وضع عوارض برای غرفه‌ها و نمایشگاه ها توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است و با عنایت به اینکه برگزارکنندگان نمایشگاه ها و غرفه‌ها جزو مشاغل بوده و از آنها عوارض کسب و پیشه اخذ می‌شود و اخذ عوارض جهت برگزاری نمایشگاه‌ ها و غرفه‌ها مصداق اخذ عوارض مضاعف است، بنابراین تعرفه شماره (24-2) تحت عنوان عوارض تعرفه‌ها و نمایشگاه‌ های فروش فصلی و دایمی مصوب شورای اسلامی شهر نایین خلاف قانون و خارج از اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./  

احمدرضا عابدی

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری