نشست قضایی: امکان تعلیق اجرای مجازات با فرض وجود مجازات تعلیق شده سابق

برگزار کننده
استان کرمان/ شهر کرمان

تاریخ برگزاری
1401/06/17

پرسش:

با توجه به نص ماده پنجاه و پنج قانون مجازات اسلامی که وجود محکومیت تعلیقی سابق را از جهات لغو قرار تعلیق دانسته است آیا مؤلفه مزبور را نیز باید در عداد شرایط اعطای تعلیق (مواد چهل و چهل و شش) برشمرد یا خیر؟ به عبارت دیگر آیا تعلیق اجرای مجازات امتیازی است که مجرم در طول عمر خود تنها یک بار و در یک پرونده امکان استفاده از آن را دارد؟

متن نظریه هیئت عالی:

طبق ماده 55 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با وجود حکم تعلیقی سابق ، دادگاه نمی تواند در خصوص مجازات مربوط به جرم دیگر متهم قرار تعلیق اجرای مجازات صادر کند . در فرض سوال که دادگاه نخستین بدون توجه به محکومیت تعلیقی سابق ، اجرای مجازات محکومیت دوم را معلق کرده است ، با احراز وجود محکومیت تعلیقی سابق به تصریح ماده پیش گفته ، باید قرار تعلیق اجرای مجازات در خصوص محکومیت دوم لغو شود .

نظر اکثریت:

            اینکه در کتب حقوق جزای عمومی سابق قید شده بود:« تعلیق اجرای مجازات صرفاً یک مرتبه قابل اعمال است» مربوط به صراحت قسمت پنجم از بند الف ماده بیست و پنج قانون مجازات اسلامی سابق است که مقرر داشت:« سابقه محکومیت قطعی دو بار یا بیشتر به علت جرم‌های عمدی با هر میزان مجازات...» در این رابطه به نظر می‌رسد قانون‌گذار تعمداً این شرط را حذف کرده و فقط شرط فقدان سابقه کیفری مؤثر را ذکر کرده است. بنابراین به نظر می‌رسد فردی که به طور مثال مرتکب جرم تعزیری درجه هشت و اجرای مجازات آن به مدت یک سال تعلیق شده و سپس حکم تعلیق به علت ارتکاب جرم عمدی مستوجب پرداخت دیه لغو گردیده؛ چنانچه نام‌برده مثلاً ده سال بعد مرتکب جرم تعزیری درجه هفت شود با توجه به اینکه محکومیت قبلی ایشان بر اساس ماده بیست و پنج قانون مجازات اسلامی مصوب هزار و سیصد و نود و دو مؤثر محسوب نمیشود؛ در صورت وجود سایر شرایط مذکور در ماده چهل قانون مجازات اسلامی، تعلیق اجرای مجازات جرم اخیر بلامانع است. همچنین باید توجه داشت ماده پنجاه و پنج قانون مجازات اسلامی که مقرر می دارد:« هرگاه پس از صدور قرار تعلیق دادگاه احراز نماید... » مربوط به دوره یک تا پنج سال تعلیق است و منظور این است اگر در این دوره محرز شد فردی مرتکب جرمی شده که باعث لغو تعلیق می‌گردد دادگاه باید تعلیق را لغو نماید. این امر به هیچ عنوان مانع بهره‌گیری فردی که مثلاً ده سال آینده (به شرح مثال فوق‌الذکر) مرتکب جرمی شود از تعلیق اجرای مجازات نیست.
        

نظر اقلیت:

            نظر به اینکه در ماده پنجاه و پنج قانون مجازات اسلامی اصل وجود محکومیت تعلیقی فارغ از مؤثر بودن یا مؤثر نبودن محکومیت را سبب الغای قرار تعلیق بر شمرده لذا این‌گونه به نظر می‌رسد که این شرط باید در زمان اعطای تعلیق مد نظر قرار گیرد زیرا معنا ندارد دادگاه علیرغم اطلاع از محکومیت تعلیقی اما بدون توجه به این شرط قرار تعلیق صادر اما بلافاصله بعد از صدور قرار تعلیق این موضوع (وجود محکومیت تعلیقی) را مدنظر قرار داده و قرار خود را القا کند. نتیجه اینکه از ماده پنجاه و پنج این‌گونه برمی‌آید که شرایط ماده چهل حصری نیستند بلکه دادگاه در هنگام صدور قرار تعلیق افزون بر آن شرایط باید شرط فقدان محکومیت تعلیقی (فارغ از مؤثر بودن یا نبودن محکومیت) را نیز مدنظر قرار دهد و اگر متهم قبلاً یک بار از تعلیق استفاده کرد این بار مجازاتش را تعلیق نکند در غیر این صورت باید بگوییم ماده پنجاه و پنج لغو و بیهوده است. بدین ترتیب به نظر می‌رسد تعلیق حقی است که متهم یک بار و در یک پرونده می‌تواند از آن بهره‌مند برد.
        

مستندات قانونی:

ماده 55 قانون مجازات اسلامی ماده40قانون مجازات اسلامی مصوب92 ماده46 قانون مجازات اسلامی

واژگان کلیدی:

تعلیق اجرای مجازات سابقه تعلیق اجرای مجازات سابقه کیفری مؤثر

14 بهمن 1404 4