- عدالت سرا

نشست قضایی: امکان توقیف یارانه یا دیه محکوم علیه در ازای محکوم به

برگزار کننده
استان چهار محال و بختیاری/ شهر فارسان

تاریخ برگزاری
1401/07/28

پرسش:

آیا یارانه یا دیه واریزی به حساب محکوم علیه، درقبال محکوم به از ناحیه محکوم له قابل توقیف است؟

متن نظریه هیئت عالی:

با توجه به اینکه یارانه متعلقه به افراد مشمول به حساب سرپرست خانواده واریز می گردد . در فرضی که محکوم علیه سرپرست خانواده باشد صرفاً سهم واریزی متعلق به نامبرده قابل توقیف بوده و تسری آن به سهم دیگران فاقد جواز قانونی است توقیف دیه متعلقه به محکوم علیه نیز منعی ندارد .

نظر اکثریت:

            هر دو قابل توقیف است، چرا که، یارانه، مبلغی است که دولت، به صورت نقدی، به سرپرست می دهد و حساب بانکی به خصوصی ندارد و با توجه به مقررات قانون اجرای احکام مدنی کلیه اموال محکوم علیه در ازای محکوم به قابل توقیف می باشد، به جز اموالی که مستثنیات دین تلقی می گردد، لذا؛ یارانه، قابل توقیف می باشد، دکتر شمس نیز-  در جلد دوم اجرای احکام مدنی صفحه 380- اظهار می دارد پرسش این است که آیا « یارانه» پرداختی به اشخاص مشمول ، قابل بازداشت است، پاسخ آری داده شده، که قابل دفاع است ؛ زیرا بازداشت « یارانه» ممنوع نشده است .  (« با توجه به مقررات قانون اجرای احکام مدنی کلیّه اموال محکوم علیه در ازای محکوم به قابل توقیف است مگر آنچه مستثنیات دین محسوب شود . بنابراین یارانه پرداختی شخص محکوم علیه قابل توقیف است ... و بخشنامه بانک مرکزی در مورد ممنوعیت وصول بدهی بانکی افراد از محل یارانه های واریزی دولت مانع اجرای مقررات قانون اجرای احکام مدنی نبوده و نمی تواند مقررات مذکور را تخصیص بزند. » ؛ نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه شماره 4201/90/7 – 26/9/1390 ، قوانین اجرای احکام مدنی ( 1356 ) ) البته ، « مستمری» « مددجویان» قابل بازداشت نمی باشد. در خصوص دیه نیز ، دیه جراحات و صدمات جسمی که به خود مجنی علیه و در واقع به منظور مداوا و... پرداخت می شود، اگر چه بازداشت آن « عرفاً عمل شایسته ای تلقی نمی شود » اما بر قابل بازداشت بودن آن اظهارنظر شده است .  
(با توجه به اینکه مستثنیات دین در مادّه قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1394 ، احصا شده است و مبلغ پرداختی از سوی شرکت بیمه بابت دیه مصدوم در زمره مستثنیات دین نیامده است و قانونگذار با ذکر کلمه «صرفاً» در صدر مادّه یاد شده بر حصری بودن موارد مستنیات دین تأکیده کرده است و با عنایت به اصل وجوب ادای دین به نظر می رسد توقیف مبلغ پرداختی بابت دیه بلامانع و مبتنی بر قانون است، گرچه تقاضای محکوم له مبنی بر توقیف آن به رغم اطلاع وی از نیاز محکوم علیه به آن برای درمان خود ممکن است عرفاً عمل شایسته ای تلقی نشود . » ) البته لازم به ذکر است که چنانچه محکوم علیه وارث مقتولی باشد و برای مطالبه سهمی خود از دیه، اقدام قانونی نموده و حکم لازم الاجرا صادر شده باشد، دیه تعیین شده در حکم، قابل بازداشت است (شمس- دکتر عبدالله-  اجرای احکام مدنی – چاپ اول- 1397 – تهران- ش.414. ص. 188). نظریات مشورتی متعددی از جمله 4223/7 مورخ 27/9/1392، 899/7 مورخ 13/12/1390، 4201/7 مورخ 26/9/1390، 2373/7 مورخ 12/11/1391،134/7 مورخ 2/2/1392، نیز موید امکان توقیف است.
        

نظر اقلیت:

            فقط یارانه مربوط به شخص محکوم علیه، قابل توقیف است و یارانه سایر اعضای تحت تکلف شخص، قابل توقیف نیست، به لحاظ اینکه یارانه حق اختصاصی ایشان است و صرفا از باب مدیریت در اختیار سرپرست خانوار قرار گرفته است، همان طوری که اگر سرپرست معتاد یا فوت شد، تفکیک می شود .
        

مستندات قانونی:

ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی ماده 51 قانون اجرای احکام مدنی ماده 96 قانون اجرای احکام مدنی ماده 49 قانون اجرای احکام مدنی

واژگان کلیدی:

*دیه - توقیف یارانه

28 دی 1404 33