نشست قضایی: امکان طرح شکایت یا اعلام گذشت در بزه توهین یا افترا به مقامات دولتی از سازمان مربوطه

برگزار کننده
استان قم/ شهر قم

تاریخ برگزاری
1401/08/05

پرسش:

در صورتی‌که مقامات دولتی مورد توهین یا افترا واقع شوند، ادارات حقوقی و نمایندگان حقوقی و وکلای وزارتخانه‌های مربوطه می‌توانند از طرف مسئول مورد تعرض (شخصیت حقیقی یا حقوقی وی) اقامه شکایت کرده یا اعلام گذشت نمایند؟

متن نظریه هیئت عالی:

اهانت به مامور حین وظیفه با توجه به قابل گذشت شناخته شدنش در قانون کاهش مجازات حبس صرفاً یک جرم خصوصی است و نمایندگان اداره متبوع نمی‌توانند از طرف او شکایت کنند بنابراین نظر اکثریت قضات محترم شهرستان قم صائب است.

نظر اکثریت:

            مطابق ماده 11 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، جرم توهین به مقامات دولتی در عداد جرایم قابل‌گذشت شمرده شده است و برابر ماده 100 قانون مجازات اسلامی و تبصره‌های آن در جرایم قابل‌گذشت برای شروع و ادامه تعقیب و رسیدگی، شکایت شاکی لازم است و گذشت شاکی هم موجب موقوفی تعقیب است؛ برخلاف جرایم غیر قابل‌گذشت که شکایت شاکی و گذشت وی در تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات تأثیری ندارد؛ پس استنتاج می‌شود که مسئول دولتی که مورد توهین واقع شده است می‌بایست خودش یا وکیلش اقامه شکایت کند (صدر ماده 68 قانون آیین دادرسی کیفری) و لذا دادستان در صورت عدم شکایت شاکی، تکلیفی برای تعقیب متهم ندارد و از ماده 32 قانون آیین دادرسی مدنی مستفاد می‌شود ادارات حقوقی و نمایندگان حقوقی و وکلاء وزارتخانه‌ها در حیطه دفاع و صیانت از حقوق و تکالیف قانونی ادارات متبوع که قانوناً موظف به انجام آن هستند مأموریت و تکلیف دارند و جهت دفاع از مقامات دولتی آن‌هم در جرمی که فاقد جنبه عمومی است مواجه با تکلیف نیستند؛ بنابراین حق شکایت و نیز گذشت از طرف مقامات دولتی را ندارند؛ البته مستثنای از این ضابطه قانونی موارد 514 قانون تعزیرات و نیز ماده 2 قانون جرم سیاسی بوده (یعنی اهانت به بنیان‌گذار جمهوری اسلامی و مقام معظم رهبری و نیز توهین به مقامات ذکر شده در قانون اگر که توهین به قصد اصلاح امور صورت گرفته باشد) که واجد جنبه عمومی است و دادستان رأساً می‌تواند جهت تعقیب خاطیان ورود نماید هرچند که اشخاص مورد تعرض، شکایتی نداشته باشند.
        

نظر اقلیت:

            با توجه به اینکه مقامات دولتی به علت مسئولیت محوله و در جایگاه حفظ و دفاع از حقوق دولتی و عمومی مورد توهین و تعرض قرار می‌گیرند، بدون آنکه خصومت شخصی با متهم داشته باشند و از طرفی هم اقامه شکایت توسط مقامات حکومتی و پیگیری آن نزد مراجع انتظامی و شبه قضایی و قضایی مستلزم منفک شدن از حضور در محل کار و انجام وظایف و در نتیجه تعطیلی کار و رها شدن امور مهم و فراگیر جامع خواهد شد؛ استفاده از مسئولین حقوقی آگاه به مسائل قضایی بلااشکال است و منافاتی با قابل‌گذشت بودن بزه موضوع ماده 609 قانون تعزیرات ندارد.
        

مستندات قانونی:

ماده 100 قانون مجازات اسلامی ماده 32 قانون آیین دادرسی مدنی ماده 68 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ماده 11 قانون کاهش حبس تعزیری

واژگان کلیدی:

مقامات دولتی توهین نمایندگان حقوقی افترا

23 دی 1404 8