نشست قضایی: انجام وظایف قانونی نیروهای مسلح
برگزار کننده
استان سازمان قضائی نیروهای مسلح/ شهر گیلان
استان سازمان قضائی نیروهای مسلح/ شهر گیلان
تاریخ برگزاری
1402/01/29
1402/01/29
پرسش:
۱- آیا مقررات ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ استثنایی بر قاعده اقدام می باشد ؟
۲- منظور از ترسانیدن در این ماده چیست؟ آیا رفتار موجب ترس باید رفتار غیر مجاز و غیر قانونی باشد تا مسئول قلمداد شود؟
۳- چنانچه مامورین نیروهای مسلح در راستای انجام وظیفه قانونی خود کسی را تعقیب کنند و فرد مورد تعقیب مبادرت به فرار نماید و علت آن را ترس بی اختیار بیان کند و مدعی شود بدون اختیار از او حرکتی سرزده که موجب ایراد صدمه بر خودش یا دیگری شده این ادعا چگونه اثبات و صحت آن احراز
می شود ؟
متن نظریه هیئت عالی:
ماده 499 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در مقام بیان رفتار غیر اصابتی (ترساندن) منجر به جنایت است و همچنان که در قسمت اخیر ماده تصریح شده، ترساننده حسب تعاریف جنایت عمدی و غیر عمدی مسئول است. لذا این ماده قانونی بایستی در کنار مواد 290، 291 و 292 قانون مجازات اسلامی تفسیر شود. این ماده قانونی می تواند استثنا بر قاعده اقدام ماده 537 قانون مجازات اسلامی باشد. در خصوص قسمت اخیر سوال که مامور در راستای وظیفه قانونی کسی را تعقیب نموده اگر قانونی بودن تعقیب محرز شود، مامور ضامن صدمات وارده نمی باشد چرا که مطابق ماده 157 قانون مجازات اسلامی مقاومت در برابر قوای انتظامی دفاع محسوب نمی شود و برابر بند الف ماده 158 قانون مجازات اسلامی در صورتی که ارتکاب رفتار به حکم قانون باشد، رافع مسئولیت کیفری است و مطابق قواعد فقهی اقدام و تحذیر ، ضمان مامور منتفی است و گرچه مقنن در تعریف جنایت عمدی قید عدوانی بودن رفتار مجرمانه را نیاورده لکن این شرط از مسلمات فقهی در تعریف جنایت عمدی موجب قصاص می باشد و به نظر می رسد که مهمترین شرط تحقق در ضمان موضوع ماده 499 قانون مجازات اسلامی این است که فرد در اثر ترس بی اختیار فرار کند یعنی ترس به حدی غلبه نماید که اختیار و قدرت تصمیم گیری را زائل نماید ( مانند این که شیری به آدمی حمله نماید) عرفا چنین ترسی از ماموران انتظامی وجود ندارد و این که فرد فرار کننده مرتکب رفتار غیر قانونی (مثل سرقت) شده که ترس از دستگیری و مجازات قانونی دارد نمی تواند موجب ضمان مامور باشد. مگر این که ثابت شود مامور از حدود وظایف قانونی خود تخطی کرده است.
نظر اتفاقی (اتفاق آرا):
۱) تصویب ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ موجب تزلزل قاعده اقدام نشده و این ماده استثنای قاعده اقدام نمی باشد
(۲) منظور از ترسانیدن در ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی ۹۲ هر رفتاری است که موجب شود شخص مقابل ، در اثر ترس ، بی اختیار فرار کند یا بدون اختیار حرکتی از او سر بزند که موجب ایراد صدمه و برخودش یا دیگری گردد البته بین رفتار مجاز و غیر مجاز که موجب ترسیدن فرد مقابل می بایست تفاوت قائل شد.
(۳) در فرض سوال با عنایت به اینکه مأمورین در راستای انجام وظایف قانونی و مطابق مقررات فرد را تعقیب نموده اند و فرد مورد تعقیب با اقدام به فرار خود موجب گردیده صدمه ای به وی وارد گردد و در واقع جنایت واقع شده منحصرا مستند به عمد یا تقصیر مجنی علیه می باشد لذا مطابق ماده ۵۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ ضمان ثابت نیست.
مستندات قانونی:
ماده 499 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
واژگان کلیدی:
ترسانیدن
فرار
نیروهای مسلح
06 آذر 1404
21
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران