نشست قضایی: بررسی امکان شکایت افترا از شاهد
برگزار کننده
استان مازندران/ شهر گلوگاه
استان مازندران/ شهر گلوگاه
تاریخ برگزاری
1401/02/08
1401/02/08
پرسش:
شخص الف بهعنوان شاهد در پروندهای علیه شخص ب شهادت بر ارتکاب بزهی مینماید که النهایه پرونده مذکور منتهی به رأی برائت میگردد. شخص ب علیه شخص الف (شاهد) بهعنوان افترا شکایت مینماید. آیا اقدام شخص الف، مصداق بزه افترا میباشد؟
متن نظریه هیئت عالی:
با توجه به اینکه در خصوص فرض سوال، در قانون تحت عنوان شهادت کذب (ماده 650 قانون تعزیرات) به صورت خاص جرمانگاری شده است. موضوع از شمول بزه افتراء موضوع ماده 697 قانون فوقالذکر خارج است.
نظر اکثریت:
بزه افترا مطابق ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات عبارت است از انتساب صریح امری که مطابق قانون آن امر جرم محسوب میگردد لکن در ادای شهادت، شاهد با قصد بیان مشاهدات مطابق ماده ۱۸۳ اقدام به بیان مطالب خود مستند به طریق امور حسی خود مینماید و اصولاً قصد انتساب بزهی به شخص مورد نظر خود را ندارد. نکته دیگر اینکه شاهد صرفاً مشاهدات خود را بیان میکند. بهطور مثال شاهد در هنگام ادای شهادت در بزه سرقت بیان مینماید (شخص مذکور اموال مورد شکایت را برداشته و به همراه خود برده است) و بیان این عبارات در شهادت مصداق رفتار انتساب نبوده. در رفتار انتساب، شخص بزهی را به شخص دیگر منتسب مینماید. بهعبارتی الف نسبت به ب بیان مینماید (شخص ب سرقت نموده است). با مقایسه دو عبارت مورد اشاره در کنار هم میتوان فهمید عبارت اول صرفاً بیان مشهودات بوده و عبارت دوم انتساب رفتاری به شخص دیگر میباشد. لذا موضوع رفتار مورد اشاره در ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی عبارت دوم میباشد و اظهارات شاهد در پرونده به دلیل عدم انتساب گونه بودن عبارات مصداق ماده اخیرالذکر نمیباشد و بدین جهت افترا تلقی نمیگردد.
نظر اقلیت:
در انتهای ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی در مورد افترا بیان شده (جز در مواردی که موجب حد است به جزای نقدی درجه شش محکوم میگردد) حکایت از آن داشته عنصر مادی افترا در مواردی موجب حد بوده و در غیر موارد حد مطابق ماده فوقالذکر مستوجب تعزیر میباشد. با ملاحظه مواد ۲۰۰، ۲۴۵ ،۲۴۷ قانون اخیرالذکر ملاحظه میگردد برای شاهد در صورت عدم تحقق موارد مندرج در ماده ۲۰۰ بزه قدف در نظر گرفته شده است که در بزه قذف مطابق ماده اخیرالذکر بیان گشته (نسبت دادن زنا و لواط). بهعبارتی قانونگذار اظهارات شهود در مقام ادای شهادت را نیز مصداق فعل انتساب تلقی نموده که در تکمیل آن در غیر موارد موجب حد مستوجب تعزیر دانسته است. تفاوت قائل شدن در رفتار موجب حد و رفتار موجب تعزیر در خصوص شاهد از این جهت که عبارت مستوجب حد را انتساب تلقی نماییم و در مستوجب تعزیر انتساب تلقی ننمایم وجاهتی ندارد. نکته دیگر اینکه ذکر عبارت (مطابق قانون آن امر جرم محسوب گردد.) در ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات در خصوص قصد بیانکننده عبارات نبوده که بین شخصی بهعنوان شاکی و شخصی به عنوان شاهد تفاوت قائل گردیم. عبارت اخیرالذکر صرفاً رکنی از ارکان بزه افترا بوده که باید از سوی مقام قضایی احراز گردد؛ لذا اظهارات شاهد مصداق رفتار انتساب نمودن بوده و در صورت احراز ارکان بزه افترا مطابق ماده ۶۹۷ قانون اخیرالذکر مصداق بزه افترا میباشد.
مستندات قانونی:
ماده 697 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375
ماده 199 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
ماده 245 قانون مجازات اسلامی
واژگان کلیدی:
افترا
افترا شاهد
اظهارات متهم،شاهد،مطلع
قذف
انتساب بزه
02 فروردین 1405
5
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران