نشست قضایی: تکلیف بازپرس در خصوص تعیین وکیل تسخیری برای متهم متواری درجرائم با مجازات سلب حیات یا حبس ابد (تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون آئین دادرسی کیفری)

برگزار کننده
استان مازندران/ شهر رامسر

تاریخ برگزاری
1400/06/04

پرسش:

پرونده‌ای با کیفر اعدام مطرح است و احدی از متهمین متواری می‌باشد. اقدامات دادسرا جهت جلب وی به نتیجه نرسیده است. آیا برای چنین متهمی نیز می‌بایست مطابق تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ وکیل تسخیری انتخاب شود؟ به‌عبارت دیگر تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون فوق‌الذکر مشمول متهمین متواری نیز می‌باشد یا صرفاً ناظر به مواردی است که متهم در دسترس بوده و وکیل معرفی ننموده است؟

متن نظریه هیئت عالی:

تکلیف مقرر در تبصره 2 ماده 190 قانون آئین دادرسی کیفری شامل متهمان متواری نیز می‌گردد. بنابراین بر صحت نظریه اکثریت اعلام عقیده می‌شود.

نظر اکثریت:

            در این خصوص می‌بایست به فلسفه تعیین وکیل تسخیری برای متهم یا متهمین توجه نمود. بدیهی است که قانونگذار با توجه به میزان مجازاتی که برای این جرائم در نظر گرفته شده، این هدف را داشته است که احدی از افراد جامعه به دلیل نداشتن اطلاعات حقوقی و استطاعت مالی از حق داشتن وکیل محروم نشود. اصل تساوی سلاح‌ها و ترافعی بودن تحقیقات مقدماتی نیز اقتضای این را دارد که متهم نیز از این حقوق بهره‌مند شود. مضافاً اینکه طبق تبصره ۲ ماده ۱۹۰ در مواردی که متهم حضور دارد و خود شخصاً می‌تواند از خود دفاع کند؛ قانون، بازپرس را مکلف به تعیین وکیل تسخیری برای متهم نموده است. با استفاده از قیاس اولویت و به طریق اولی در مواردی که متهم در تحقیقات مقدماتی حضور ندارد و نمی‌تواند دفاعیات خود را مطرح کند باید برای متهم، وکیل تسخیری تعیین شود تا از حقوق احتمالی او در این مرحله دفاع شود. همچنین با توجه به عدم تصریح قانون به این موضوع و عدم حصول به مراد قانونگذار می‌بایست به سراغ تفسیر به نفع متهم رفت و جهت حفظ حقوق دفاعی متهم بر این عقیده باشیم که در فرض سوال، بازپرس می‌بایست برای متهم وکیل تسخیری انتخاب نماید. همچنین با بررسی مواد ۳۴۸ و ۳۸۴ و تبصره ۲ ماده ۳۹۴ از قانون آیین دادرسی کیفری، نظر اخیر تقویت می‌گردد چراکه قانونگذار در مواردی که احد یا تعدادی از متهمان پرونده در جلسه دادرسی حضور ندارند دادگاه را مکلف به رسیدگی نموده است و این رسیدگی، جز با تعیین وکیل تسخیری برای متهمین غایب وجود ندارد.
        

نظر اقلیت:

            آن چیزی که از عبارت «اقدام به معرفی وکیل ننماید» در تبصره ۲ ماده ۱۹۰ برداشت می‌شود این است که برای استفاده از این حق، متهم می‌بایست حضور داشته باشد و در خصوص تعیین وکیل اقدامی ننماید چراکه عبارت (اقدام ننماید) ناظر به زمانی است که متهم، متواری نبوده و در دسترس باشد. مضافاً اینکه پیش از تصویب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ تعیین وکیل تسخیری صرفاً برای دادگاه و جلسات رسیدگی مقرر گردیده بود و به نظر می‌رسد اصل بر تعیین وکیل تسخیری توسط محکمه است. قانونگذار در قانون ۱۳۹۲ تنها یک مورد (تبصره ۲ ماده ۱۹۰) را جهت تعیین وکیل تسخیری در تحقیقات مقدماتی وضع نموده است و در موارد شک (شک بر شمولیت مصداق بر موضوع) باید به اصل مراجعه نمود و اصل نیز تعیین وکیل تسخیری توسط دادگاه می‌باشد.
        

مستندات قانونی:

ماده ۱۹۰ قانون مدنی

واژگان کلیدی:

تکلیف بازپرس در تعیین وکیل تسخیری تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری متهم متواری

21 اردیبهشت 1405 4