نشست قضایی: تکلیف دادسرا در رسیدگی به جرم مشمول غایب

برگزار کننده
استان یزد/ شهر یزد

تاریخ برگزاری
1401/02/25

پرسش:

در مواردی که از سوی مراجع انتظامی و یا دفاتر خدمات قضایی در ذیل شکایت شاکی یا اعلام جرم نسبت به اشخاصی از پرونده (بدون ارتباط با موضوع پرونده) اعلام می‌شود نامبرده دارای غیبت مشمول از وظیفه عمومی می‌باشد، دادسرا با چه تکلیفی مواجه است؟

متن نظریه هیئت عالی:

در موضوع سوال دادسرا باید متهم را به سازمان نظام وظیفه عمومی معرفی تا مرجع مذکور ضمن بررسی به تکلیف قانونی خود عمل نماید اما در فرض دستگیری متهم به‌عنوان مشمول غایب، دادسرا تکلیف به رسیدگی دارد.

نظر اکثریت:

            اولاً؛ صدر ماده 58 قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1390 دو شرط «دستگیری» و یا «خود معرفی» را ذکر نموده است که مورد سوال از هر دو شرط موصوف خارج می‌باشد به‌خصوص آنکه براساس مواد 59 و 60 قانون جرایم نیروهای مسلح مجازات هر کدام نیز متفاوت می‌باشد. ثانیاً؛ مجازات بند 1 ماده 58 قانون مذکور، اضافه خدمت می‌باشد که به نظر این مجازات یک اقدام تنبیهی نظامی محسوب می‌شود و از حیطه مجازات‌های تعزیری خارج است. ثالثاً؛ ماده 58 قانون خدمت وظیفه عمومی مولفه‌ها و شرایطی دارد که مسئول بررسی این شرایط سازمان نظام وظیفه می‌باشد و دادسرا نمی‌تواند رأساً و با تحقیق از متهم چنین شرایطی را تشخیص دهد. رابعاً؛ در تبصره 3 ماده فوق‌الذکر از عبارت «عذر موجه» استفاده شده است؛ فلذا می‌بایست بدواً مشمول غایب توسط سازمان نظام وظیفه مورد تحقیق و بررسی قرار گیرد و درصورتی‌که مشمول بند 1 ماده 58 بود رأساً اضافه خدمت را اعمال کند و درصورتی‌که مشمول بند دوم و فراری از خدمت محسوب شود تحت‌الحفظ به دادسرای عمومی و انقلاب معرفی نماید. هرچند ماده 58 مکرر وظیفه شناسایی و تعقیب مشمولان غایب را نیروی انتظامی و کلیه دستگاه‌های دولتی معرفی نموده است اما ماده 9 آیین‌نامه ماده 58 مکرر به صراحت اعلام می‌نماید «سازمان وظیفه عمومی پس از دستگیری مشمولین وظیفه غایب یا فراری ابتدا آنان را به مراجع قضایی معرفی نماید» که این مهم نشان‌دهنده آن است که موضوع بایستی از طریق سازمان نظام وظیفه به دادسرا اعلام شود. فلذا دادسرا به صرف اعلام مرجع انتظامی آن هم خارج از موضوع فرار از خدمت نمی‌تواند رأساً اقدامی انجام دهد و بایستی موضوع را با دستور جهت بررسی به سازمان نظام وظیفه اعلام نماید اما در فرضی که مرجع انتظامی صراحتاً اعلام نماید شاکی یا متهم در حکم سرباز فراری است و یا نامبرده اخیرالذکر را دستگیر نمایند دادسرا بایستی وفق مواد 59 و 60 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح متهم را تحت تعقیب قرار دهد.
        

نظر اقلیت:

            با توجه به معرفی نامبردگان از سوی مراجعی که تکلیف شناسایی و معرفی افراد مذکور دارند باید در مورد آنها اتخاذ تصمیم نمود اما با توجه به اینکه مجازات تعیین شده در بند 1 ماده 58 قانون خدمت وظیفه عمومی با لحاظ تبصره ماده 19 قانون مجازات اسلامی با هیچ‌یک از مجازات‌های درجه‌بندی شده مطابقت ندارد درجه 7 تلقی و دادسرا بایستی اقدام به صدور قرار عدم صلاحیت نماید. همچنین درصورتی‌که بر اساس بند 2 ماده 58 قانون فوق‌الذکر مدت غیبت از یک سال در زمان صلح تجاوز کند فرد مذکور «فراری» تلفی و به اتهام فرار از خدمت سربازی به شرح مواد 59 و 60 قانون جرایم نیروهای مسلح تحت تعقیب قرار می‌گیرد و پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه کیفری دو ارسال می‌شود.
        

مستندات قانونی:

ماده 60 قانون جرایم نیروهای مسلح ماده 10 قانون نظام وظیفه

واژگان کلیدی:

مشمولین غایب نظام وظیفه سرباز فراری

26 اسفند 1404 8