نشست قضایی: تکلیف دادگاه در صورت ارائه دلایل جدید توسط شاکی در مرحله اعتراض به رای دادسرا
برگزار کننده
استان سمنان/ شهر میامی
استان سمنان/ شهر میامی
تاریخ برگزاری
1401/04/02
1401/04/02
پرسش:
درصورتیکه پس از صدور رأی در دادسرا شاکی ادله جدیدی در مرحله اعتراض به رأی ارائه نماید؛ آیا دادگاه در صورت احراز دلایل و تشخیص جرم بودن رفتار ارتکابی باید قرار صادره در دادسرا را نقض نماید یا از موارد نقض رأی در دادسرا نمیباشد؟
متن نظریه هیئت عالی:
اهمیت کشف واقع در امور کیفری اقتضاء دارد تا زمانی که تصمیم قطعی صادر نگردیده، امکان بررسی ادله جدید ممکن باشد. بنابراین نظریه اکثریت در حدّ این استنتاج تأیید میشود.
نظر اکثریت:
اولاً؛ با عنایت به صراحت ماده 274 قانون آیین دادرسی کیفری که در صورت وجود نقص در تحقیقات، دادگاه ملزم به رفع نقص تحقیقات، رأساً یا توسط دادسرا گردیده و اطلاق ماده، تفکیک حالتی که شاکی در ارائه ادله قصور نموده یا قاضی دادسرا ادلهای را بررسی ننموده مردود مینماید و تصور چنین تفکیکی که موجب تضییع حقوق شاکی میگردد از هیچ یک از مواد قانونی قابل استخراج نمیباشد. ثانیاً؛ تفکیک مقام تعقیب از مقام رسیدگی و دو مرحلهای رسیدگی شدن امور کیفری و لزوم نظارت دادگاه کیفری به نحوه رسیدگی در پرونده دادسرا اقتضای آن را دارد که دادگاه محدود به تحقیقات دادسرا برای اظهارنظر نباشد و فلسفه تدوین ماده 274 نیز رهایی دادگاه از چنین محدودیتی است؛ لذا امور کیفری که هدف از آن کشف واقع است را نمیتوان با امور حقوقی که بر مبنای قاعده «البینه علی المدعی» استوار است مقایسه نمود تا اهمال شاکی در ارائه ادله را منشائی برای مختومه نمودن پرونده دانست. ثالثاً؛ اهمیت کشف واقع در امور کیفری به نحوی بوده که قانونگذار در ماده 278 قانون مرقوم نیز مجدداً در فرض «قطعی» شدن قرار نهایی تجویز تعقیب مجدد را برای رسیدن به واقع تدوین نموده لذا استناد به ماده اخیر جهت مرحوم نمودن شاکی از امتیازات ماده 274 توجیهناپذیر است. نتیجه آنکه اهمیت کشف واقع در امور کیفری اقتضا دارد تا زمانی که نسبت به پرونده قرار قطعی صادر نگردیده امکان بررسی ادله جدید در قالب نقص تحقیقات فراهم باشد و مواد 274 قانون آیین دادرسی کیفری در مرحله بدوی و بند الف ماده 450 همان قانون در مرحله تجدیدنظر به صورت مطلق و بدون هیچگونه تفکیکی به این امر تصریح نموده است.
نظر اقلیت:
با توجه به منطوق مواد 274، 275 و 276 قانون آیین دادرسی کیفری، قانونگذار چنین تفکیکی را که در سوال مطرح گردیده قائل نشده؛ لذا در هر فرضی چه ارائه ادله جدید در مرحله اعتراض به قرار منع تعقیب چه در فرض عدم توجه دادسرا به ادله ابرازی در صورت اعتراض به قرار منع تعقیب دادگاه به طرق ارائه شده در ماده 274 اتخاذ تصمیم مینماید.
نظر ابرازی:
در مقام اعتراض به قرار محکمه صرفاً به ادله ابرازی در مرحله تحقیق توجه مینماید و ارائه ادله جدید از موجبات نقض نیست زیرا مقنن پروسه ویژهای را در این باره پیشبینی کرده است.
در پاسخ به پرسش مطروحه دو فرض متصور است:
1- ادله جدید در زمان صدور رأی اولیه توسط شاکی ارائه گردیده است. 2- ادله جدید در زمان صدور رأی اولیه توسط شاکی ارائه نگردیده است.
در فرض اول که ادله توسط شاکی ارائه گردیده است و مقام قضایی به هر دلیل اعم از عدم کفایت ادله، عدم اعتبار ادله ابرازی، عدم توجه به ادله ابرازی شاکی و ... قرار منع تعقیب صادر نموده است و در مرحله اعتراض، مقام قضایی دادگاه بهعنوان مرجع عالی ادله مورد استناد شاکی را مکفی و قابل قبول دانسته و اعتقاد به جرم بودن عمل داشته میتواند طبق ماده 274 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 تحقیقات مورد نیاز را رأساً یا با ارسال پرونده به دادسرا در مقام رفع نقص ارجاع و قرار صادره را نقض و قرار جلب به دادرسی صادر نماید.
در فرض دوم که شاکی ادله خود را ارائه ننموده است و شاکی علیرغم ابلاغ واقعی به وی توسط مقام قضایی جهت ارائه دلایل و مستندات ادله خود را ارائه ننماید و مدعی عدم وجود دلایل باشد و مقام قضایی نیز علیرغم تحقیقات لازمه دلیلی احراز ننماید و قرار منع تعقیب صادر نماید، چنانچه شاکی در مرحله اعتراض مدعی وجود دلایل جدیدی باشد در این فرض دادگاه در مقام رسیدگی به اعتراض شاکی نمیتواند رأی صادره را نقض نماید زیرا رأی در زمان صدور با رعایت تشریفات دادرسی و اصول رسیدگی به صورت صحیح صادر گردیده است و در صورت اعتبار دلایل جدید و احراز شرایط مندرج در ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 میتواند از موارد تجویز تعقیب توسط دادستان باشد زیرا در زمان صدور رأی در دادسرا ادلهای علیرغم تحقیقات بهعمل آمده توسط مقام قضایی و ابلاغ به شاکی ارائه نگردیده است و این مورد از موارد نقض رأی در دادسرا نمیباشد.
مستندات قانونی:
ماده 278 قانون ایین دادرسی کیفری
ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 274 قانون آیین دادرسی کیفری
واژگان کلیدی:
- قرار منع تعقیب
نقض رای دادسرا
- دادگاه کیفری
نقص تحقیقات
11 اسفند 1404
7
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران