نشست قضایی: تکلیف دادگاه در فرض تفهیم نشدن یک اتهام در دادسرا
برگزار کننده
استان مازندران/ شهر ساری
استان مازندران/ شهر ساری
تاریخ برگزاری
1401/06/10
1401/06/10
پرسش:
اگر کیفرخواستی با سه عنوان اتهامی (توهین، تهدید و ضرب و جرح عمدی) تنظیم و به دادگاه ارسال شود و دادگاه ملاحظه کند عنوان اتهامی توهین، تفهیم نشده یا اتهام ضرب و جرح فاقد گواهی پزشکی قانونی است آیا دادگاه رأساً میتواند عنوان اتهامی توهین را تفهیم کند و عنوان اتهامی ضرب و جرح عمدی را به ضرب فاقد اثر تغییر، رسیدگی و رأی صادر کند و یا اینکه باید پرونده را به دادسرا اعاده تا نسبت به تفهیم عنوان اتهام صحیح و سایر موارد قانونی از قبیل صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست مجدد اقدام نماید؟
متن نظریه هیئت عالی:
نظر به اینکه صدور کیفرخواست فرع بر تفهیم اتهام و اخذ آخرین دفاع در دادسراست. در فرض مساله عودت پرونده به دادسرا ضرورت دارد. در خصوص تغییر عنوان اتهام از ضرب و جرح عمدی به ضرب فاقد اثر دادگاه میتواند بدون نیاز به ارجاع مجدد رسیدگی و رأی مقتضی صادر نماید.
نظر اکثریت:
اگر اتهامی تفهیم نشود به دلایل ذیل باید پرونده به دادسرا جهت تفهیم اتهام اعاده شود؛
۱- کیفرخواست اقدام نهایی دادسرا در مهیا سازی پرونده جهت صدور حکم در دادگاه است و فرع بر از تفهیم اتهام است، بنابراین صدور کیفرخواست قبل از تفهیم اتهام فاقد اعتبار قانونی است.
۲- تضمین حقوق دفاعی متهم اقتضا میکند پرونده به دادسرا بازگشت داده شود تا تفهیم اتهام انجام، متهم دفاعیات خود را مطرح و از ابزارهای قانونی بهره جوید و سپس کیفر خواست صادر و به دادگاه ارسال شود و نمیتوان متهم را از حقوق دفاعی محروم نمود.
۳- ماده ۲۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری که به دادگاه تعیین عنوان صحیح قانونی را اجازه میدهد منصرف از موردی است که عنوان اتهامی در دادسرا تفهیم نشده باشد و به عبارت دیگر این فرض از ماده یادشده خروج موضوعی دارد.
۴- آیین دادرسی کیفری در زمره قواعد شکلی و بنابراین آمره است. بنابراین به علت طی نشدن مرحله تفهیم اتهام در فرآیند تحقیقات مقدماتی و عدم رعایت مواد ۱۶۸، ۱۹۵، ۱۹۶، ۲۱۷ و۲۶۲ قانون یادشده باید پرونده به دادسرا اعاده شود.
ب) در قسمت دوم سوال:
در فرض صلاحیت مستقیم (جرایم تعزیری درجه ۷ و ۸)، دادگاه با توجه به محتوای پرونده و در صورت لزوم با دعوت شاکی چنانچه احراز کند اتهام ادعایی وی ضرب و جرح عمدی بوده باید حکمِ برائت صادر کند و اگر موضوع را مصداق ضرب فاقد اثر بداند در این صورت طبق قاعده «اذن در شیء اذن در لوازم آن است» میتواند بدون نیاز به ارجاع مجدد به اتهام مذکور رسیدگی و رأی صادر کند.
(برخی از قائلین به نظر اکثریت معتقد به رسیدگی با ارجاع مجدد رئیس حوزه قضایی بودهاند).
نظر اقلیت:
در قسمت اول؛ طبق قسمت دوم ماده ۳۴۱ قانون یادشده، مورد از موارد نقص تحقیقات تلقی میشود و دادگاه براساس ماده مذکور میتواند تکمیل تحقیقات را از دادسرا مطالبه یا خود اقدام به تکمیل تحقیقات کند.
در قسمت دوم؛ با توجه به اینکه شکایت شاکی دایر بر ضرب و جرح عمدی بوده است اگر ادله وی برای اثبات این اتهام کافی نباشد باید حکم برائت صادر شود و شاکی به طرح شکایت مبنی بر ضرب فاقد اثر رهنمون شود.
مستندات قانونی:
ماده 262 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 217 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 341 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
ماده195قانون آیین دادرسی کیفری
واژگان کلیدی:
تفهیم اتهام
- کیفرخواست
نقص
17 بهمن 1404
1
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران