نشست قضایی: حبس غیر قانونی و شکنجه روحی

برگزار کننده
استان خراسان شمالی/ شهر اسفراین

تاریخ برگزاری
1401/09/17

پرسش:

دو نفر از محیط بانان اداره منابع طبیعی احد از اشخاصی را که از شکارچیان به نام منطقه بوده را در منطقه حفاظت شده در فصل شکار ممنوع دستگیر مینمایند با فاصله حدود 700 متری از محل دستگیری متهم ، لاشه یک بز کوهی نیز یافت میگردد و شخص دستگیر شده منکر شلیک و شکار بزکوهی میگردد اما ازآنجا که از مجموع قراین بر میاید شخص مذکور به بز کوهی شلیک نموده لذا محیط بانان بدون کسب دستور قضایی شخص مذکور را برای چند ساعت در اتاقی محبوس نموده و جهت اخذ اقرار بر ارنکاب شکار وی را شکنجه روحی میکنند . چه جرم یا جرایمی توسط محیط بانان ارتکاب یافته است ؟ ایا صرف شکنجه روحی جرم انگاری شده و قابلیت تعقیب و مجازات را دارد؟ چنانچه این اقدامات توسط اشخاص عادی (نه مامور دولت در فرض مساله) ارتکاب یابد پاسخ سوالات قبل چه خواهد بود ؟

متن نظریه هیئت عالی:

اولاً بزه بازداشت غیر قانونی شامل سایر اشخاص غیر دولتی با توجه به عبارت " یا غیر آنها" در ماده 583 قانون تعزیرات هم می گردد . ثانیاً ماده 587 فقط موضوع تهدید به قتل یا شکنجه و آزار بدنی را جرم انگاری کرده و شکنجه روحی در این ماده جرم انگاری نشده است .

نظر اکثریت:

            ارتکاب  جرم حبس غیر  قانونی وفق  مفادماده  583  قانون مجازات اسلامی فصل تعزیرات با توجه به  اینکه  نامبردگان  مامورین دولتی  بوده  و بدون اخذ دستور از مقام قضابی  نسبت به توقیف  شخص مذکور اقدام  نموده است واضح است لیکن  در خصور شکنجه روحی ارتکاب  یافته  به نظر موضوع  مشمول  ماده 587  قانون مجازات اسلامی فصل تعزیرات  نمیگردد چرا که در ماده مذکور  اقدام  مامورین دولت و مقامات به ارتکاب  تهدید یا شکنجه بدنی  قید شده است و نمیتوان  آن را به شکنجه روحی سرایت  داد .  هر چند تهدید، خود یکی از مصادیق  شکنجه روحی  است لیکن مواردی  هست که  شکنجه  روحی تلقی  میگردد  لیکن  از مصادیق  تهدید نبوده  و در این  موارد نمیتوان  مستند به این ماده  یا  ماده دیگری  قایل  به مجازات  مرتکبین  شد .
  تهدید  که  نوعی  شکنجه  روحی  تلقی  میگردد چنانچه توسط  افراد  عادی  ارتکاب  یابد   به موجب ماده  669  ق. م. ا مجازات میشود و در خصوص  مامورین دولت با  توجه  به سمت آنان مستندا  به   ماده  587  ق. م . ا  فصل  تعزیرات ، شدید تر برخورد میگردد.حبس  غیر  قانونی  نیز  توسط  اشخاص  عادی  نیز  قابل ارتکاب  است چرا که در ماده  583 آمده است هرکس از مقامات یا مامورین دولتی یا نیروهای مسلح یا غیر آنها... از  عبارت  یا  "غیر  آنها " افاده  میگردد  که    ارتکاب این  جرم توسط  افراد عادی  نیز جرم  انگاری  شده  است .
        

نظر اقلیت:

            حبس  غیر  قانونی  ارتکاب  یافته است .  شکنجه روحی  نیز   مستند به ماده  587  قانون مجازات  اسلامی  فصل  تعزیرات  قابل مجازات است  و قید  تهدید  از  بابت  مصداق بارز   شکنجه  روحی  و از  باب  غلبه در این ماده  قید شده  است و لذا  شامل  سایر  مصادیق  شکنجه  روحی  نیز  میگردد . شکنجه  روحی  به صراحت قید شده  و در خصوص   شکنجه  روحی  به  اشاره  مصادیق  اکتفا  شده  است.
  حبس  غیر  قانونی توسط  افراد عادی  نیز  قابل ارتکاب  است  .  شکنجه  روحی  توسط  افراد  عادی  مستند به ماده 578 ق. م . ا  قابل مجازات  هست و مستند آن  نیز  عبارت یا  غیر آنها مذکور  در ماده   583  ق . م  اسلامی  که مواد   بعدی   یعنی   578 ق. م. ا اسلامی نیز  عطف  به  همان  ماده حکم خود را بیان  کرده است بر  فرض  که  قایل  به این  نظر نباشیم  نیز  مستند  به قاعده  فقهی   التعزیرمایراه الحاکم   و از  باب  ایذای  مومن،   شکجه  گر  عادی که مامور دولت نباشد را نیز  میتوان  تعزیز  نمود .
        

مستندات قانونی:

ماده 583قانون مجازات اسلامی ماده 587 قانون مجازات اسلامی فصل تعزیرات

واژگان کلیدی:

حبس غیرقانونی شکنجه روحی مامور دولت

26 آذر 1404 26