نشست قضایی: حدوث جنون قبل از صدور حکم
برگزار کننده
استان خراسان جنوبی/ شهر بیرجند
استان خراسان جنوبی/ شهر بیرجند
تاریخ برگزاری
1398/09/12
1398/09/12
پرسش:
مراد قانونگذار از «جرائم حق الناسی » در تبصره 2 ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری چه نوع از جرائم می باشد ؟
متن نظریه هیئت عالی:
نظریه اقلیت که مراد قانونگذار را در جرائم حق الناس محض می داند مورد تایید اعضای هیئت عالی است با این توضیح که تبصره 2 ماده 13 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب سال 92 حاوی قیدی است که اطلاق حکم مذکور در تبصره 1 ماده 150 قانون مجازات اسلامی را مقید می سازد.
نظر اکثریت:
بنا به اطلاق قانون ، مقصود جرائمی است که می تواند موجب دو دعوا شود دعوای عمومی و دعوای خصوصی . بنابراین در جرائمی مانند کلاهبرداری ، سرقت ، تصرف عدوانی و ... بر فرض حدوث جنون قبل از قطعیت حکم، مرجع قضائی ضمن اعلام توقف دادرسی نسبت به جنبه عمومی، می بایست با رعایت تشریفات مقرر در تبصره 2 ماده 13 ق . آ . د . ک نسبت به جنبه خصوصی موضوع ، رسیدگی را ادامه داده تعیین تکلیف نماید .
نظر اقلیت:
مقصود قانونگذار از «جرائم حق الناسی» ، جرائمی است که «مجازات آن جنبه حق الناسی » داشته باشد مانند مجازات حد قذف ، قصاص (قسمت بند ب ماده 9 ق . آ . د . ک ) و نه جرائمی که دارای دو حیثیت خصوصی و عمومی می باشند، در تبصره 1 ماده 150 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 دقیقا قانونگذار بجای استفاده از عبارت « جرائم حق الناسی» از عبارت « مجازاتی که جنبه حق الناسی » دارند نام برده و مقرر می دارد « نسبت به مجازات هایی که جنبه حق الناسی دارد مانند قصاص یا دیه و همچنین ضرر و زیان ناشی از جرم جنون مانع تعقیب و رسیدگی نیست .» در بند ب ماده 9 ق. آ. د. ک نیز آمده است « یا مطالبه کیفرهایی که به موجب قانون حق خصوصی بزه دیده است مانند حد قذف و قصاص» بناء علی هذا مسلم است در جرائم دارای دو حیثیت عمومی و خصوصی مانند کلاهبرداری و آنچه در حکم کلاهبرداری یا سرقت است ، مجازات حق الناسی نیست تا مشمول استثناء مقید در تبصره 2 ماده 13 باشد و قسمت خصوصی بزه «تکلیف به رد مال و امثال آن» ، مجازات نیست . این جرائم مشمول صدر تبصره 2 بوده و حسب آن تعقیب و دادرسی در هر دو قسمت متوقف می شود . پیشینه قانونگذاری نیز موید همین استدلال است (رک تبصره ماده 6 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1378 و ماده 95 آن و نیز ماده 52 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 )
مستندات قانونی:
ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری
واژگان کلیدی:
جرائم حق الناسی
جرائم حق اللهی
جنون
13 مهر 1405
4