نشست قضایی: حقوق مالکیت اعیانی و مالکیت عرصه

برگزار کننده
استان گیلان/ شهر رشت

تاریخ برگزاری
1401/03/19

پرسش:

بعد از وقوع معامله یک قطعه زمین، مشخص گردید که در سند ملک به مالکیت اعیان اشاره شده و بخشی از مالکیت آن اعیان که شامل یک خانه و باغ چای است متعلق حق غیر است اما باغ چای خشک شده و بایر است و خانه مذکور نیز درحال حاضر به دلایل نامشخص موجود نیست. حال پرسش این است که با توجه به اینکه اعیان مربوطه (اعم از خانه یاباغ چای) در حال حاضر و در زمان معامله وجود خارجی نداشته:1- آیا حقوق اعیانی به قوت خود باقی است؟ 2- آیا حقوق اعیانی در تمامی عرصه برای مالک اعیانی متصور می‌باشد؟ 3- آیا مالک اعیانی می‌تواند مجدداً نسبت به احداث اعیانی در عرصه اقدام نماید؟ 4- طرح دعوی مالک اعیانی علیه مالک عرصه جهت مطالبه قیمت حقوق اعیانی در محاکم قابل استماع می‌باشد یا خیر؟

متن نظریه هیئت عالی:

در فرض سوال نظر اکثریت مطلوب است. به این توضیح که؛ 1- حق اعیانی برای مالک اعیانی در سند رسمی ملک به رسمیت شناخته شده است؛ لذا با از بین رفتن اعیان یا بوته‌های چای حق مالکیت وی محفوظ است. 2- اگر در سند ثبتی مکان اعیانی معین شده باشد (در عرصه) لذا حق اعیانی در همان قسمت عرصه برای مالک متصور است ولیکن اگر حد و حدود اعیانی در عرصه مشخص نباشد در تمامی عرصه برای مالک اعیانی حق اعیانی متصور است. 3- بله با توجه به جواب قسمتهای قبل؛ لذا مالک اعیانی می‌تواند مجدداً نسبت به احداث اعیانی اقدام کند. 4- دعوی مالک اعیانی علیه مالک عرصه جهت مطالبه قیمت اعیانی با فرض اینکه صدور حکم منوط به انتقال حق رسمی اعیانی به مالک عرصه می‌باشد، قابلیت استماع دارد.

نظر اکثریت:

            حقوق مالک اعیانی نسبت به عرصه، تابع نوع و چگونگی آن حقوق است و صرف از بین رفتن اعیانی (اعم از بنا یا بوته‌های چای)، موجب اسقاط حق مالک اعیانی در عرصه نخواهد بود و ماده 104 آیین‌نامه قانون ثبت، این حق اعیانی در عرصه را به رسمیت شناخته است. به فرض اینکه حق ایجاد شده دائمی بوده مالک اعیانی می‌تواند نسبت به تجدید اعیانی اقدام نماید و انتشار حق اعیانی در کل عرصه بستگی به نوع حقوقی است که با مراجعه به اصل صورتجلسه تحدید حدود و سایر اوراق پرونده ثبتی می‌توان این امر را احراز کرد و طرح دعوی مالک اعیانی علیه مالک عرصه برای مطالبه قیمت حقوق اعیانی، با توجه به اینکه مسئولیت باید مبنا داشته باشد و این مسئولیت، قراردادی یا به حکم قانون است چون از شمول هریک از این دو خارج است؛ بنابراین دعوی وی در محکمه قابل استماع نخواهد بود.
        

نظر اقلیت:

            چنانچه منبع حق از بین رفته باشد حق از بین می‌رود و دیگر حقوقی برای صاحب اعیانی متصور نخواهد بود. در فرض مساله با توجه به اینکه بنا و باغ چای در زمان معامله وجود نداشته است؛ بنابراین حقوقی برای مالک اعیانی وجود نخواهد داشت.
        

مستندات قانونی:

ماده 104 قانون ثبت

واژگان کلیدی:

مالک اعیان -انتشار حق اعیانی بنا و باغ چای-

17 اسفند 1404 8