نشست قضایی: درخواست محکومعلیه بر استفاده از دستبند الکترونیک

برگزار کننده
استان تهران/ شهر ملارد

تاریخ برگزاری
1401/08/26

پرسش:

با توجه به ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آیا قاضی اجرای احکام در صورت درخواست محکوم‌علیه مبنی بر استفاده از دستبند الکترونیک می‌تواند قبل از اعزام متهم به زندان، تقاضای وی را به دادگاه کیفری دو ارسال نماید؟

متن نظریه هیئت عالی:

ماده 62 قانون مجازات اسلامی به طور مطلق، محکومان به حبس را با شرایط مقرر و البته با لحاظ قانون مجازات کاهش تعزیری بهره‌مند از مراقبت الکترونیکی دانسته است، قبول تقاضای محکوم‌علیه و اقدام لازم برای اعمال مراقبت الکترونیکی، منوط به معرفی به زندان نیست.

نظر اکثریت:

            با توجه به سیاست‌های کاهش جمعیت کیفری زندانها و نظر به اینکه استفاده از پابند الکترونیک نوعی شیوه اجرای مجازات است از طرفی با توجه به نص ماده 62 ق. م. ا. 1392، اولاً؛ عبارت محکوم به حبس را آورده است. ثانیاً؛ رضایت محکوم نیز شرط شده است. ثالثاً؛ تحت نظارت سامانه الکترونیکی از اختیارات دادگاه صادرکننده حکم است. بنابراین آنچه در ماده 553 قانون آیین دادرسی مدنی آمده اختیار قاضی اجرای احکام است که این پیشنهاد را مطرح نماید؛ لیکن مانع از تصمیم دادگاه نیست. نظر به اینکه موافقت زندان ماده 553 ق. آ.د.ک 1392 موضوعیت دارد لذا با عنایت به ماده 2 بند 2 و ماده 7 آیین‌نامه نحوه استفاده از دستبند الکترونیک که به صراحت بیان می‌دارد درصورتی‌که متهم زندان نباشد و با توجه به اصلاح ماده 62 مذکور در صورت درخواست محکوم‌علیه، اجرای احکام مکلف است پرونده را جهت اتخاذ تصمیم به دادگاه کیفری دو ارسال نماید. نظر به اینکه در اثنای رسیدگی با توجه به مصداق مذکور محکوم‌علیه حضور نداشته تا موافقت وی برای استفاده از سامانه الکترونیک اخذ گردد؛ لذا پس از حضور وی در اجرا نمی‌توان این حق را از وی سلب نمود و الزاماً استفاده از این حق را مشروط به اعزام به زندان دانست چراکه در نهادهای ارفاقی چون به نفع متهم هستند در ابهام قانونی تفسیر به نفع متهم حاکم است در ماده 62 در خصوص محکومین به حبس این نهاد ارفاقی پیش‌بینی شده و قید زمان درخواست یا موافقت در این ماده نیامده است لذا آنچه موضوعیت دارد موافقت محکوم و صدور حکم دادگاه است و تاریخ از موردی است که در ماده 553 ذکر شده است. علاوه بر این آیین‌نامه نیز بر دو حالت تاکید کرده  است: حالتی که محکوم در زندان است که مشمول ماده 553 ق.آ.د.ک می‌گردد، حالتی که محکوم به زندان اعزام نشده است.
        

نظر اقلیت:

            با توجه به اینکه نحوه اجرای حکم در صورت ضرورت ضمن حکم محکومیت تعیین می‌گردد و نظر به اینکه برابر ماده 494 ق.آ.د.ک 1392 عملیات اجرای رای به هیچ وجه متوقف نمی‌شود مگر موارد قانونی و نظر به اینکه عدم مراجعه محکوم‌علیه، عدم اعزام وی به زندان شرایط تحقق ماده 553 ق.آ.د.ک 1392 را فراهم نیاورده موجبی برای ارسال پرونده به دادگاه نیست. قاضی اجرای احکام مکلف است بدواً محکوم‌علیه را به زندان اعزام و سپس در صورت تحقق شرایط ماده 553 ق.آ.د.ک درخواست استفاده از دستبند الکترونیک را به دادگاه ارسال نماید. نظریه مشورتی ذیل نیز مؤید این نظر است.
نظریه مشورتی شماره 1409/1400/7 : 
در خصوص محکومیت تحت نظارت سامانه‌های الکترونیکی (پابند الکترونیک) در مواردی که شخص به حبس تعزیری منجز محکوم می‌شود آیا صدور احکام پابند الکترونیک مستلزم معرفی محکوم به زندان می‌باشد تا از طریق شورای طبقه‌بندی زندان موضوع بررسی و به دادگاه صادرکننده رای قطعی ارسال شود یا این که صدور حکم در این خصوص مستلزم معرفی محکوم به زندان از طریق اجرای احکام کیفری نمی‌باشد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:	
قراردادن محکوم به حبس در جرایم تعزیری درجه پنج تا هشت تحت نظارت سامانه‌های الکترونیکی موضوع ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ناظر به اجرای حکم بوده و امری اجرایی محسوب می‌شود و مستقل از امر تعیین مجازات و صدور حکم محکومیت است. چنانچه دادگاه حین صدور حکم نسبت اعمال ماده 62 این قانون اقدام نکند با توجه به اصل قانونمندی دادرسی کیفری مذکور در ماده 2 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 قرار دادن محکوم تحت نظارت سامانه‌های الکترونیکی نیازمند رعایت تشریفات مقرر در ماده 553 قانون پیش گفته است؛ لذا در فرض استعلام اعمال مقررات ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 منوط به شروع به اجرای مجازات حبس محکوم خواهد بود.
        

مستندات قانونی:

ماده 621 قانون مجازات اسلامی ماده 494 قانون ائین دادرسی کیفری ماده 553 قانون آیین دادرسی کیفری

واژگان کلیدی:

دستبند الکترونیک سامانه الکترونیک نظام نیمه آزادی

09 دی 1404 9