نشست قضایی: صدور قرار جلب به دادرسی و یا حکم به مجازات تعزیری با استناد به قراین و امارات مسلم و در فرض عدم وجود دلیل

برگزار کننده
استان کردستان/ شهر بیجار

تاریخ برگزاری
1401/02/29

پرسش:

آیا مقام قضایی می‌تواند در امور کیفری فقط با استناد به قرائن و امارات مسلم اقدام به صدور قرار جلب به دادرسی در دادسرا و یا حکم بر مجازات‌های تعزیری در دادگاه نماید بدون اینکه به علم خود استناد نماید؟ پاسخ مستدل تحلیلی و با ذکر مواد و مستندات قانونی باشد. پاسخ مستدل تحلیلی و با ذکر مواد و مستندات قانونی باشد.

متن نظریه هیئت عالی:

صدور قرار جلب به دادرسی با استناد به قرائن و امارات معتبر بلامانع است اما برای صدور حکم در دادگاه به مجازات (چه حدی و چه تعزیری) باید قرائن و امارات مجموعاً مفید علم باشد.

نظر اکثریت:

            با توجه به اینکه به صراحت قانون و ماده 160 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ادله اثبات جرم عبارتند از اقرار، شهادت، قسامه و سوگند در موارد مقرر قانونی و علم قاضی است؛ لذا در مواردی که دلیلی جهت اثبات وقوع جرم وجود ندارد و فقط قراین و امارات دایر بر وقوع جرم و انتساب آن به مرتکب وجود دارد و با توجه به اینکه بین دلیل و امارات تفاوت وجود دارد و به یک معنا و مفهوم به کار برده نمی‌شود لذا در صورت نبود ادله یا کافی نبودن آن مقام قضایی نباید با استناد به قراین و امارات هر چند قوی و مسلم حسب مورد اقدام به صدور قرار جلب به دادرسی یا صدور حکم به مجازات تعزیری نماید جز اینکه این قراین علم آور بوده و قاضی با توجه و استناد به علم خود اقدام به اتخاذ تصمیم نماید.
        

نظر اقلیت:

            با توجه به اینکه ادله در امور کیفری حصری نبوده و از طرفی موضوعیت ندارد بلکه ادله کیفری طریقیت داشته چه بسا مقام قضایی با شهادت چندین نفر شاهد به اقناع وجدانی نرسد بلکه با یک نظر کارشناسی که از جمله قراین و امارات وقوع جرم است به اقناع وجدانی برسد و حکم به مجازات مرتکب را صادر نماید بعنوان مثال در پرونده جعل چه بسا با تحقیق از گواهان مقام قضایی به نتیجه مطلوب نرسد اما با ارجاع امر به کارشناس جعل به اقناع وجدانی برسد و با نظریه کارشناس و سایر قرائن و امارات موجود و به وجود آمدن اقناع وجدانی و قضایی اقدام به صدور حکم به مجازات مرتکب جرم نماید و این امر ملازمه‌ای با استناد مقام قضایی به علم خود ندارد که نظر به توسعه دامنه جرایم در جوامع بشری امروزی و به وجود آمدن ادله علمی و الکترونیکی این موضع را تقویت می‌نماید و در غیر این صورت یعنی اتکا به ادله قانونی و سنتی موجب بی کیفر ماندن مرتکبان جرایم زیادی خواهد شد که با واقعیات و مناسبات اجتماعی همخوانی نخواهد داشت. لذا آنچه در این وادی مهم خواهد نبود ارزش اثباتی قراین و امارات مثبت جرم است.
        

مستندات قانونی:

ماده 211 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ماده 160 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری.

واژگان کلیدی:

ادله قراین و امارات جلب به دادرسی حکم به مجازات

25 اسفند 1404 6