نشست قضایی: طرف دعوا قراردادن شرکت بیمه در دعاوی حقوقی مطالبه خسارت ناشی از تصادف و الزام یا عدم الزام دادگاه برای ابلاغ به شرکت بیمه

برگزار کننده
استان مازندران/ شهر نوشهر

تاریخ برگزاری
1401/08/12

پرسش:

در خصوص دعاوی مطالبه خسارت ناشی از تصادف؛ آیا ضرورت دارد دعوا علاوه بر راننده مقصر به طرفیت شرکت بیمه نیز طرح گردد؟ چنانچه عقیده بر عدم ضرورت طرح دعوا به طرفیت شرکت بیمه دارید آیا مطابق ماده 50 قانون بیمه شخص ثالث دادگاه تکلیفی بر ابلاغ به شرکت بیمه دارد؟ در صورت تکلیف داشتن؛ اثر آن چیست؟ (فرض سوال زمانی است که شخص خواهان، خسارات خود را به صورت مجزا از بیمه دریافت ننموده باشد.)

متن نظریه هیئت عالی:

در فرض سوال، نظریه اکثریت مطلوب و مورد تأیید هیأت عالی است؛ با این توضیح که مقررات ماده 50 قانون بیمه شخص ثالث (قانون بیمه اجباری) خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه ناظر بر دعاوی حقوقی و کیفری مرتبط با حوادث رانندگی و دعاوی ناشی از حوادث موضوع این قانون می‌باشد، بنابراین در دعاوی مذکور که تابع تشریفات قانون ایین دادرسی مدنی است بدون دخالت شرکت بیمه، امکان محکومیت مقصر حادثه در جبران خسارت زیان‌دیده وجود دارد و الزام مراجع قانونی رسیدگی‌کننده صرفاً ناظر بر مطلع نمودن صندوق یا شرکت بیمه از دعوی طرح شده و جلسات دادگاه می‌باشد و اینکه پس از صدور رأی نسخه‌ای از دادنامه به صندوق یا شرکت بیمه ابلاغ شود؛ بدیهی است حسب مورد برای صندوق یا شرکت بیمه حق طرح دعوی اعتراض ثالث وجود دارد.

نظر اکثریت:

            فرض سوال مربوط به زمانی است که خسارت موضوع مطالبه، بدنی نیست و بیمه‌نامه هم وجود دارد. در برخی موارد شخص به بیمه مراجعه می‌نماید و بخشی از خسارات را تا سقف تعهدات از بیمه دریافت می‌نماید حال نسبت به باقی خسارات به طرفیت راننده مقصر طرح دعوا می‌نماید در این صورت ضرورتی جهت طرح دعوا علیه شرکت بیمه نیست چراکه تعهد خود را انجام داده و خواهان هم ادعایی ندارد مگر در مواردی که شرکت بیمه تعهد خود را ایفا ننموده و دادگاه می‌بایست وارد رابطه قراردادی بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار شود در این صورت باید طرف دعوا قرار گیرد. درصورتی‌که شرکت بیمه در غیر دو فرض فوق طرف دعوا قرار نگیرد و مطابق ماده 50 قانون بیمه شخص ثالث به شرکت بیمه ابلاغ گردد و نماینده بیمه را دعوت نماید و شرکت ادعا کند چون طرف دعوا قرار نگرفته است نمی‌توان او را محکوم نمود؛ لذا این ابلاغ بی‌اثر است. ضمن اینکه برای شرکت بیمه امکان طرح دعوای ورود ثالث در صورت ادعا نسبت به میزان خسارت یا اصل ادعا فراهم است.
در مواردی که دادگاه حقوقی تشخیص دهد دعوا می‌بایست به طرفیت اشخاص دیگری نیز طرح شود تا رسیدگی با رعایت اصول دادرسی انجام شود می‌بایست قرار عدم استماع صادر گردد که در این سوال اگر قائل به طرح دعوا به نحو صحیح باشیم؛ ابلاغ به شرکت بیمه عبث و بی‌اثر است و ماده 50 قانون بیمه شخص ثالث صرفا در خصوص دعاوی کیفری و خسارات بدنی مطرح است. به فرض اگر شرکت بیمه به نظریه کارشناسی اعتراض نمود آیا مکلف به ارجاع به هیات کارشناسی هستیم؟ قطعا وقتی طرف دعوا قرار ندارد حق اعتراضی هم برایش متصور نیست؛ لذا ابلاغ به آن هم ضرورت ندارد. در دعاوی حقوقی بدیهیاتی وجود دارد که هرگاه شخصی طرف دعوا نباشد ابلاغ به وی ضرورت ندارد.
        

نظر اقلیت:

            با توجه به صراحت ماده 50 قانون بیمه شخص ثالث و اینکه برای این تکلیف تخلف انتظامی در نظر گرفته شده است نزدیک به صواب است در دعاوی حقوقی به شرکت بیمه ابلاغ نیز صورت گیرد. شبیه این نهاد در ماده 66 قانون آیین دادرسی کیفری وجود دارد که انجمن‌های حمایتی به برخی دعاوی دعوت می‌گردند. قانون‌گذار در این ضرورت حکمتی را مد نظر داشته است از جمله اطلاع شرکت بیمه از دعوا و در صورت لزوم ورود به دعوا و جلوگیری از طرح دعوای ساختگی.
 در دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی نیز خواهان تکلیف دارد دعوا را به طرفیت کلیه ایادی ماقبل طرح نماید هرچند که نهایتا صرفا ید ماقبل محکوم می‌گردد و نسبت به سایرین، دعوا رد می‌شود. از این موضوع وحدت ملاک می‌گیریم و در این دست دعاوی، بیمه نیز می‌بایست طرف دعوا قرار گیرد و در غیر این صورت ضرورت دارد ابلاغ به آن انجام شود.
        

نظر ابرازی:

            به نظر می‌رسد مطابق ماده 4 قانون بیمه شخص ثالث مسئولیت بیمه حداقل شبه تضامنی است و اگر بیمه طرف دعوا نباشد حتی اگر دعوت هم شود اثری در دعوا ندارد؛ لذا اگر طرف دعوا قرار نگیرد باید قرار عدم استماع صادر نمود و اگر بیمه تا سقف تعهداتش خسارت را پرداخت نموده باشد در این شق حکم بر بی‌حقی صادر می‌گردد.
        

مستندات قانونی:

ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی ماده 4 قانون بیمه اجباری خسارات وارده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 20/02/1395 ماده 50 قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث مصوب 1395

واژگان کلیدی:

بیمه ابلاغ خسارت - شرکت بیمه

16 دی 1404 15