نشست قضایی: قابلیت استماع تقاضای استرداد لاشه چک به استناد صدور حکم تقسیط

برگزار کننده
استان فارس/ شهر خرامه

تاریخ برگزاری
1401/04/07

پرسش:

شخصی دادخواست استرداد لاشه دو فقره چک را علیه خوانده مطرح نموده است که این دو چک در شعب حقوقی حکم قطعی محکومیت خواهان صادر شده است و قطعیت یافته است و اجرائیه صادر شده است؛ شخص دادخواست اعسار و تقسیط مطرح، حکم قطعی مبنی بر تقسیط صادر شده است؛ شخص الف (خواهان) به استناد صدور حکم تقسیط تقاضای استرداد لاشه چک نموده است و هنوز مبلغ چک‌ها پرداخت نشده است؛ آیا چنین دعوایی از سوی محاکم قابلیت استماع دارد؟

متن نظریه هیئت عالی:

در فرض سؤال، نظریه اکثریت مطلوب و مورد تائید هیأت عالی است؛ زیرا تا زمانی که کل وجه چک پرداخت نشده، موجب قانونی برای استرداد لاشه چک وجود ندارد.

نظر اکثریت:

            چک از جمله اسناد تجاری است که تمامی اسناد تجاری از یک اصول خاصی تبعیت می‌کند؛ یکی از اصول پذیرفته شده در خصوص اسناد تجاری، اصل تجریدی بودن این اسناد است؛ با جاری شدن این موضوع رابطه حقوقی فی‌مابین در قالب سند تجاری سند عینی می‌یابد؛ به‌عبارت‌دیگر مدیون بودن یا طلب داشتن به موجب این سند ظهور عینی دارد و یکی از موارد انتقال اسناد تجاری ظهر نویسی است که حتی پس از صدور رأی و اجرای آن دارنده حق دارد این طلب را به دیگران انتقال دهد. در صورت پذیرش این دادخواست و صدور حکم این حق را از خواهان گرفته‌ایم؛ از سوی‌دیگر در قانون چک در موارد مختلف آن از موارد رفع اثر کردن از چک برگشتی فی‌المثل در تبصره 3 ماده 5 موارد را بیان کرده است و یکی از موارد را ارائه نامه رسمی از مراجع قضایی یا ثبتی ذی‌صلاح مبنی بر اتمام عملیات اجرایی در خصوص چک بیان کرده است. مقصود این است که پس از پایان عملیات در فرض گم شدن یا عدم تحویل ایشان، رفع اثر شود و یکی از موارد محرومیت از داشتن چک در همین قانون بیان شده و مدت‌زمان خاصی برای آن در نظر گرفته شده است که تاریخ شروع آن پرداخت و رفع اثر از چک می‌باشد؛ در این پرونده می‌بایست دادگاه دعوا را با این کیفیت قابلیت استماع ندانسته قرار عدم استماع صادر نماید.
        

نظر اقلیت:

            این دعوا قابلیت استماع دارد با عنایت به اثبات دین مدیون در مراجع قضایی اثبات و قطعی گردیده است؛ لذا دلیلی دال بر وجود اصل چک‌ها در ید بستانکار وجود ندارد و صادر کننده محق در استرداد لاشه چک‌ها می‌باشد.
        

مستندات قانونی:

ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی ماده ۵ قانون صدور چک

واژگان کلیدی:

استرداد لاشه چک اعسار رفع اثر حکم قطعی کل وجه چک

10 اسفند 1404 7