نشست قضایی: قابلیت استماع و نحوه مسئولیت صادرکننده و ضامن در پرداخت چک صیادی بدون ثبت در سامانه

برگزار کننده
استان همدان/ شهر همدان

تاریخ برگزاری
1401/01/21

پرسش:

در مواردی که چک در سامانه صیاد ثبت نشده باشد و دعوای مطالبه وجه مندرج در آن اقامه شود: 1- آیا دعوا قابلیت استماع دارد؟ 2- اگر الف به عنوان صادرکننده و ب به عنوان ضامن، چک را امضاء نموده باشند و دارنده علیه هر دو، طرح دعوا کند، مسئولیت نام‌بردگان در پرداخت وجه چک چگونه است؟ (تضامنی یا نقل ذمه به ذمه)

متن نظریه هیئت عالی:

چک فاقد سابقه ثبت در سامانه صیاد، قابلیت دریافت گواهی عدم پرداخت (واخواست) و استفاده از امتیازات سند تجاری را نخواهد داشت؛ درنتیجه به عنوان طلب عادی قابلیت مطالبه دارد و مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان منتفی است.

نظر اکثریت:

            سوال 1) گرچه چک فاقد گواهینامه عدم پرداخت است، ولیکن به عنوان طلب مدنی، این دعوا قابل استماع می‌باشد. (نظر اتفاقی)
سوال 2) نظر به اینکه بنای صادرکننده و ضامن با توجه به عرف حاکم مسئولیت تضامنی است و اساساً در سامانه مربوطه نیز لزومی به ثبت مشخصات ضامن نیست؛ لذا به استناد ماده 403 قانون تجارت، امکان صدور حکم بر محکومیت تضامنی صادرکننده چک و ضامن وجود دارد.
        

نظر اقلیت:

            پاسخ سوال 2) با توجه به اینکه فرآیند تبادل چک‌های جدید با چک‌های قبلی متفاوت است، به‌گونه‌ای‌که صادرکننده باید مشخصات چک همچون تاریخ، مبلغ و هویت دریافت‌کننده و خود را در سامانه صیاد ثبت کند و گیرنده چک نبایستی چک ثبت نشده در سامانه صیاد را دریافت کند زیرا قابلیت نقد‌شوندگی ندارد و بانک‌ها از صدور گواهینامه عدم پرداخت برای این قبیل چک‌ها خودداری می‌کنند؛ لذا به نظر می‌رسد که قانون جدید صدور چک به اجرای مقررات موجود در قانون مبارزه با پولشویی کمک و از جعل چک جلوگیری می‌کند. ضمن آنکه به استناد ماده 249 قانون تجارت، مسئولیت تضامنی صادرکننده و ضامن منوط به انجام عملیات اعتراض عدم پرداخت است که با توجه به عدم صدور گواهینامه عدم پرداخت از سوی بانک در فرض موجود، مسئولیت تضامنی منتفی است. بنابراین اگر چک‌های صیاد طرح جدید در سامانه صیاد ثبت نشود مشمول الزام‌ها و سازوکارهای مقرر در قانون صدور چک نمی‌شوند و صرفاً نقش یک سند مدنی را دارد و مقررات ضمان مدنی (ضمان نقل ذمه به ذمه) در اینجا حاکم بوده و فقط امکان محکومیت ضامن وجود دارد و ذمه صادرکننده چک بری شده است.
        

مستندات قانونی:

ماده 249 قانون تجارت ماده 403 قانون تجارت

واژگان کلیدی:

صادرکننده چک چک های صیادی مسئولیت تضامنی نقل ذمه ضامن

07 فروردین 1405 6