نشست قضایی: قانون حاکم بر دعاوی مربوط به احوال شخصیه اتباع خارجه

برگزار کننده
استان فارس/ شهر شیراز

تاریخ برگزاری
1401/08/18

پرسش:

با توجه به ماده 7 قانون مدنی و بند 1 ماده 12 قانون کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن مصوب 1355/03/25، دعاوی مربوط به احوال شخصیه اتباع خارجه در ایران از نظر ماهوی تابع قانون ایران است یا تابع قانون تبعه خارجی؟

متن نظریه هیئت عالی:

نظریه اداره حقوقی به شماره 7/96/1632 مورخ 1396/7/18 به شرح زیر مورد تأیید است: در خصوص احوال شخصیه اتباع مقیم ایران، شایان ذکر است برابر ماده 7 قانون مدنی، اتباع خارجه مقیم در خاک ایران از حیث مسائل مربوط به احوال شخصیه و اهلیت خود و همچنین از حیث حقوق ارثیه در حدود معاهدات، مطیع قوانین و مقررات دولت متبوع خود خواهند بود مگر آنکه پناهنده باشند که در این صورت برابر ماده 12 کنوانسیون ژنو مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن مصوب 1355 احوال شخصیه پناهنده، تابع قانون محل اقامت وی است.

نظر اکثریت:

            در صورتی که تبعه خارجی مشمول عنوان پناهنده طبق مواد 1 و 2 قانون کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن مصوب 1355/03/25 باشد، دعوای مربوط به احوال شخصیه وی مطابق بند 1 ماده 12 این قانون که مقرر می‌دارد: "احوال شخصیه پناهنده تابع قوانین کشوریست که در آنجا اقامت دارد ولی چنان‎چه فاقد محل اقامت باشد، تابع قوانین کشور محل سکونت او‌ خواهد بود." با هر یک از دو معیار اقامت یا سکونت، تابع قانون ایران است، والا مطابق ماده 7 قانون مدنی دعوا تابع قانون دولت متبوع تبعه خارجی است.
        

نظر اقلیت:

            دعوا در هر صورت تابع قانون ایران است؛ چرا که اگر تبعه خارجی مشمول عنوان پناهندگی باشد، مطابق بند یک ماده 12 قانون کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن مصوب 1355/03/25 دعوا تابع قانون ایران است و اگر هم تبعه خارجی مشمول تعریف پناهندگی نباشد، اما قانون ماهوی دولت متبوع خود را به دادگاه ارایه ننماید مطابق نمونه دادنامه شعبه دیوان عالی کشور دادگاه ایران تکلیفی به مراجعه به قانون خارجی ندارد و به دعوا مطابق قانون ایران رسیدگی می‌نماید. تنها در صورتی که تبعه خارجی مشمول تعریف پناهنده نباشد و قانون ماهوی دولت متبوع خود را نیز ارائه دهد، دادگاه ایران مکلف به اجرای ماده 7 قانون مدنی و رسیدگی به دعوا مطابق قانون ماهوی دولت متبوع تبعه خارجی است.
        

مستندات قانونی:

ماده 7 قانون مدنی

واژگان کلیدی:

احوال شخصیه تبعه خارجه قانون حاکم

14 دی 1404 6