نشست قضایی: ملاک تشخیص تعرض و مزاحمت

برگزار کننده
استان گلستان/ شهر گنبدکاووس

تاریخ برگزاری
1401/03/24

پرسش:

با توجه به اطلاق ماده 619 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات شامل محارم شخص می‌باشد و ملاک تشخیص تعرض و مزاحمت در این ماده چه می‌باشد؟

متن نظریه هیئت عالی:

نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری گنبد کاووس مورد تأیید است؛ فرض می‌شود که رفتارهای مجرمانه موضوع ماده 619 (تعرض،مزاحمت و توهین) باید با قصد خدشه بر جنسیت یا سن بزه دیده از سوی مرتکب صورت پذیرد تا شمول این ماده قانون باشد و الا رفتارهایی که به مقاصد و انگیزه‌های دیگری نظیر اختلافات ناشی از مشکلات مالی و خانوادگی ارتکاب می‌یابند از شمول ماده مذکور خارج می‌باشند.

نظر اکثریت:

            ماده 619 قانون مجازات اسلامی اطلاق دارد و اطلاق آن شامل همه کسی از جمله محارم نیز می‌شود؛ چرا که قانونگذار ما برای جرایم به صورت اختصاص عوامل موجهه در نظر نگرفته است و مواردی را در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به عنوان مسئولیت کیفری و عوامل موجهه جرم آورده است که محرمیت و رابطه خویشاوندی از جمله موانع مسئولیت کیفری یا عوامل موجهه جرم نمی‌باشد؛ بلکه حتی رابطه خویشاوندی و محرمیت از موارد مخففه مجازات در مواد 37 و 38 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در نظر نگرفته است مگر این که با توجه به محرمیت و رابطه خویشاوندی، انگیزه شرافتمدانه باشد که در این صورت از موارد مخففه مجازات می‌باشد؛ لذا در فرض سوال مجازات مقرر، مشمول تمامی اشخاص اعم از محارم و کسانی که رابطه خویشاوندی دارند می‌شود.
در ماده 619 قانون مذکور ملاک خاصی را قانونگذار محترم برای تشخیص تعرض و مزاحمت در نظر نگرفته است و در این ماده صرفا محل وقوع جرم موضوعیت دارد که باید در خیابان یا مکان عمومی باشد و تعرض یعنی دست درازی فیزیکی و مزاحمت معنای عام‌تری دارد که شامل دست درازی فیزیکی هم می‌شود و لذا این ماده یک جرم انگاری حمایتی است نسبت به جرایمی که بزه دیده خاص دارد که شامل اطفال و بانوان می‌گردد و قانونگذار محترم با اطلاق این ماده خواسته است این اشخاص در جامعه از هر گزند و بی حرمتی در امان باشند و در این ماده علاوه بر حیثیت معنوی اشخاص (اطفال ، بانوان)، مصلحت عمومی را نیز در نظر گرفته است.
        

نظر اقلیت:

            از اطلاق ماده 619 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات نباید اینگونه برداشت شود که شامل محارم نیز می‌شود؛ چرا که وضع این ماده حمایت از اطفال و بانوان در مقابل افراد غریبه می‌باشد چرا که اگر بخواهیم مشمول تمام محارم مانند پدر و برادر و همسر و ... نیز بدانیم علاوه بر تفسیر موسع، برخلاف تکلیف به تفسیر مضیق در قوانین کیفری، برخلاف فلسفه وضع این ماده عمل کرده‌ایم و چنانچه در خیابان پدری، با دختر خود جر و بحث کند باید مشمول این ماده بدانیم که چنین هدفی را قانونگذار محترم نداشته است.
در این ماده ملاک برای تشخیص تعرض و مزاحمت قانونگذار محترم در نظر نگرفته است ولیکن باید تا جای ممکن تفسیر مضیق کرد تا علاوه بر رعایت اصل جرم انگاری کمینه، از جرم انگاری تمامی رفتارها پرهیز شود.
        

مستندات قانونی:

ماده 37 قانون مجازات اسلامی ماده 38 قانون مجازات اسلامی ماده 619 قانون مجازات اسلامی

واژگان کلیدی:

محارم خویشاوندی محففه جرم انگاری مسولیت کیفری

15 اسفند 1404 7