- عدالت سرا

نشست قضایی: موات اعلام کردن اراضی بعد از ملی یا مستثنی کردن آن

برگزار کننده
استان خراسان جنوبی/ شهر بیرجند

تاریخ برگزاری
1401/07/12

پرسش:

خواهان دادخواستی به خواسته الف: اعتراض به رای کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری و تقاضای ابطال و نقض آن و ب: ابطال سند دولت را طرح نموده متعاقبا با ارجاع موضوع به کارشناسی مشخص شده سابقا این اراضی ملی اعلام شده است حال؛ اولاً: آیا موات اعلام کردن این اراضی مطابق مقررات می باشد یا خیر ؟ ثانیاً: در خصوص خواسته های مطروحه دادگاه چه تصمیمی اتخاذ می نماید ؟

متن نظریه هیئت عالی:

در فرض سوال با احراز ملی و دولتی بودن اراضی به رای کمیسیو ن ماده 12 قانون زمین شهری و ابطال سند مالکیت دولت دیگر دعوی معنون قابلیت رسیدگی و استماع ندارد ، زیرا به موجب دستورالعمل اجرایی کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری طرح موضوع اراضی ملی و دولتی کمیسیون یاد شده جایز نیست و دادگاه رسیدگی کننده نیز با توجه به این که دعوا مطابق مقررات طرح نشده ، نمی تواند با ادامه رسیدگی به جهت ملی بودن اراضی ، رای کمیسون یاد شده را باطل اعلام نماید بنابراین ، با توجه به ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی قرار رد دعوا صادر و اعلام خواهد شد .

نظر اتفاقی (اتفاق آرا):

            1-  نظر اتفاقی در موردی که قبلا اراضی ملی اعلام شده است : در مورد خواسته ابطال رای کمیسون ماده 12 با توجه به اینکه اراضی مورد ادعای خواهان  ملی می باشد و بنابراین تصرفات بعدی غیر مجاز می باشد و اثری بر عمل غیر قانونی نمی باشد و حقی ایجاد نمی نماید  و با توجه به اینکه به موجب دستورالعمل اجرایی کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری، طرح موضوع اراضی دولتی در کمیسیون ممنوع اعلام گردیده است، لذا اساس رسیدگی و صدور رأی کمیسیون برای اراضی موضوع دعوی مواجه با ایراد بوده است  لذا حکم بر ابطال رای کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری  صادر می شود  و در مورد خواسته ابطال سند رسمی با توجه به اینکه اراضی مورد ادعای خواهان ملی می باشد و اراضی ملی تحت مالکیت دولت می باشد و تا زمانی که مستثنا بودن این اراضی ثابت نشود در خصوص ابطال اسناد آن نمی شود وارد ماهیت شد لذا در این خصوص دعوی مطابق قانون طرح نشده با استناد به ماده 2 قانون ایین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوی خواهان را صادر و اعلام می نماید.
2- نظر اتفاقی در موردی که قبلا اراضی مستثی اعلام شده :چنانچه در مورد نحوه اجرای مقررات ماده 56 قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب 1346 با اصلاحات و الحاقات بعدی، مراجع صلاحیت‌داری که از طرف سازمان منابع طبیعی و سپس وزارت جهاد سازندگی و در حال حاضر از طرف وزارت جهاد کشاورزی تعیین شده‌اند، از طریق کمیسیون مربوط ملکی را جزء مستثنیات تشخیص دهند، در صورتی که ملک مزبور به علت توسعه شهر داخل محدوده و حریم شهر و شهرک شود، کمیسیون موضوع ماده 12 قانون زمین شهری مصوب 1366 مجاز نیست ملک مذکور را موات اعلام کند؛ زیرا اولاً، به جهت این‌که مرجع صلاحیت‌داری پیش از ورود ملک به محدوده و حریم شهر و شهرک، نوعیت این ملک را مستثنیات تشخیص داده است، مرجع بعدی یعنی کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری نمی‌تواند نوعیت این ملک را تغییر دهد. ثانیاً، برای مالک مستثنیات، حق مکتسبه‌ای دایر بر مالکیت وی بر زمین مذکور به وجود می‌آید که مرجع بعدی حق سلب یا ساقط کردن آن را ندارد و نمی‌تواند آن را موات اعلام کند و اگر چنین اتفاقی روی دهد، مالک مستثنیات می‌تواند با دادن دادخواست به دادگاه صالح آن را ابطال کندو نظریه مشورتی شماره نظریه مشورتی شماره 7/99/644  مورخ 1399/06/31 اداره حقوقی قوه قضائیه نیز موید این نظر می باشد.
        

مستندات قانونی:

ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع ماده 12 قانون زمین شهری

واژگان کلیدی:

- اراضی ملی- اراضی موات اراضی مستثنی

07 بهمن 1404 4