نشست قضایی: موارد استثنا بر لزوم آگهی موت فرضی

برگزار کننده
استان فارس/ شهر جهرم

تاریخ برگزاری
1401/03/26

پرسش:

در موت فرضی، آیا آگهی موضوع ماده 1023 قانون مدنی، ناظر به ماده 1019 قانون مدنی هم هست؟ به‌عبارت‌دیگر آیا مواردی هست که مصداق ماده 1019 قانون مدنی باشد و در هیچ بند ماده 1020 قانون مدنی نگنجد؟

متن نظریه هیئت عالی:

در فرض سوال، نظریه اکثریت مطلوب و مورد تأیید هیأت عالی است. با این توضیح که؛ قانون‌گذار در ماده 1019 قانون مدنی بیان داشته حکم موت فرضی در موردی صادر می‌شود که از تاریخ آخرین خبری که از شخص غایب رسیده، مدت زمانی سپری شده باشد که عادتاً چنین شخصی زنده نمی‌ماند و در ماده 1020 قانون مدنی، مصادیق و موارد مربوط به ماده 1019 را احصاء نموده است؛ لذا حکم ماده 1023 قانون مدنی راجع به انتشار آگهی به موارد و مصادیق مندرج در مواد 1019 و 1020 قانون مذکور نیز تسری پیدا می‌کند.

نظر اکثریت:

            در ارتباط با ماده 1019 قانون مدنی نیز ضروری است که مطابق ماده 1023 آن قانون، آگهی منتشر شود. درواقع باید به تقدم رتبی این مواد توجه شود و انتشار آگهی در ارتباط با تمام موارد موت فرضی است و ماده 1020 قانون مدنی درواقع شرحی برای ماده قبل است؛ لذا همین‌که در ماده 1023 از ماده 1020 نام‌برده شده کافی است و نیاز نیست که ماده 1019 نیز مستقلاً ذکر شود و لزوم نشر آگهی در هر پرونده‌ای که موضوع آن موت فرضی باشد ضرورت خواهد داشت. از سوی دیگر حتی اگر تردید داشتیم که در موردی نیاز به نشر آگهی است یا خیر احتیاط در این است که نشر را ضروری بدانیم تا در ترتب آثار موت شک و شبهه‌ای وجود نداشته باشد و به یقین بگوییم شرایط موردنظر قانون‌گذار مراعات گردیده است.
        

نظر اقلیت:

            ماده 1023 قانون مدنی در مقام بیان، هیچ نامی از ماده 1019 نبرده است و در مورد این ماده ضرورتی به تشریفات اضافه‌ای مانند نشر آگهی نخواهد بود و اصل هم بر این است که تشریفات اضافه ضرورت ندارد و هر تشریفات اضافی در فرایند دادرسی نیاز به دلیل یقینی دارد و جای جریان احتیاط نمی‌باشد. اینکه گفته شود ماده 1020 توضیح ماده 1019 است اول ادعا است. قابل توجه اینکه در ماده 1019 موضوع حکم موت فرضی را «عادتاً» قید کرده است و حال آنکه در ماده 1020 مصادیق «عادتاً» ذکر نشده است؛ بلکه ماده 1020 در مقام بسط موضوع ماده 1019 برآمده و حتی مصادیقی که عادتاً موت نبوده را نیز ملحق به موارد عادتاً کرده است. مثلاً اینکه شخص مفقود الان اگر زنده باشد 120 ساله باشد از مصادیق ماده 1019 است، اما شخصی که صرفاً ده سال مفقود شده و اگر زنده باشد هشتاد ساله است اگرچه عادتاً نمی‌توان وی را مرده دانست اما ماده 1020 آن را موت فرضی محسوب کرده است. با این اوصاف نشر آگهی در موارد ماده 1019 قانون مدنی ضرورت و موجبی ندارد.
        

مستندات قانونی:

1020 قانون مدنی

واژگان کلیدی:

موت فرضی نشرآگهی عادتاً

14 اسفند 1404 7