نشست قضایی: نحوه اعمال مجازات اشد در موارد تعدد معنوی

برگزار کننده
استان فارس/ شهر شیراز

تاریخ برگزاری
1400/11/06

پرسش:

شخصی مرتکب رفتاری شده است که منطبق با دو عنوان مجرمانه می باشد، که یکی صرفاً دارای مجازات حبس و دیگری دارای مجازات حبس و جزای نقدی می باشد، اگر مجازات اشد مربوط به همان جرم دارای مجازات صرفاً حبس باشد، با توجه به ماده ۱۳۱ قانون مجازات اسلامی، آیا دادگاه می تواند علاوه بر مجازات حبس، مرتکب را به مجازات جزای نقدی نیز محکوم کند؟

متن نظریه هیئت عالی:

در موارد تعدد معنوی، هر مجازات تعزیری که با توجه به درجه‌بندی مجازات‌ها، مجازات اشد محسوب می‌شود، اعمال خواهد شد؛ نتیجتاً در فرض سوال، چنانچه مجازات اشد حبس باشد، دادگاه نمی‌تواند وی را علاوه بر مجازات حبس به جزای نقدی نیز محکوم کند.

نظر اکثریت:

            همان‌طور که در ماده ۱۳۱ قانون مجازات اسلامی به طور صریح اشاره شده است، در فرض تعدد معنوی مرتکب صرفاً به مجازات اشد محکوم خواهد شد و مجازات اشد با توجه به درجه‌بندی مجازات‌ها (مذکور در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی) تعیین می‌شود و در این حالت مرتکب صرفاً به مجازات حبس محکوم می‌شود و در این مورد نمی‌توان گزینشی عمل کرد؛ بدین معنا که نمی‌توان حبس را از مجازات جرم اشد اعمال نمود و در کنار آن مجازات جزای نقدی جرم خفیف‌تر نیز اعمال شود.
        

نظر اقلیت:

            در فرض سؤال به نظر می‌رسد امکان محکوم کردن شخص مرتکب به مجازات جزای نقدی در کنار مجازات حبس وجود دارد، چراکه منظور از مجازات اشد در ماده ۱۳۱ قانون مجازات اسلامی اعمال شدیدترین مجازات از هرکدام از انواع مجازات‌های مقرر در مورد عناوین مجرمانه مورد نظر می‌باشد، پس از بین مجازات‌های حبس، حبس اشد و از بین مجازات‌های جزای نقدی نیز، جزای نقدی اشد به عنوان مجازات تعیین می‌شود. پس در فرض سؤال با توجه به اینکه مجازات یکی از جرایم حبس و مجازات دیگری حبس و جزای نقدی می‌باشد؛ درنتیجه مرتکب به مجازات حبس شدیدتر و همچنین جزای نقدی محکوم می‌شود. درصورتی‌که معتقد باشیم که امکان اعمال جزای نقدی وجود ندارد، نتیجه‌ای غیرمنطقی حاصل می‌شود و آن اینکه درصورتی‌که فرد صرفاً عملی را انجام داده باشد که مصداق عنصر قانونی دارای جزای نقدی و حبس می‌باشد به مجازات حبس و جزای نقدی محکوم می‌شود؛ درصورتی‌که اگر رفتاری را مرتکب شده باشد که مصداق دو عنوان مجرمانه است، صرفاً به مجازات حبس شدیدتر محکوم خواهد، شد درحالی‌که منطقی نیست که شخصی که یک جرم انجام داده مجازات او شدیدتر از حالتی باشد که عمل وی مصداق دو عنوان مجرمانه متعدد است.
        

مستندات قانونی:

ماده 19 قانون مجازات اسلامی ماده 131 قانون مجازات اسلامی 1392

واژگان کلیدی:

مجازات اشد تعدد معنوی تعدد جرم عنوان مجرمانه حبس

16 فروردین 1405 7