نشست قضایی: نحوه اقدام در خصوص عدم پرداخت اقساط مهر بیش از ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی

برگزار کننده
استان گیلان/ شهر بندر انزلی

تاریخ برگزاری
1401/07/28

پرسش:

با توجه به اینکه ماده 22 قانون حمایت خانواده فقط تا سقف یکصد و ده قطعه سکه تمام بهار آزادی را مشمول مقررات مربوط به جلب دانسته است، سوال این است: چنانچه زوج محکوم به پرداخت هزار سکه تمام بهار آزادی شود و سپس اعسار از پرداخت هزار سکه اخذ نموده باشد و نسبت به پرداخت اقساط مازاد بر 110 قطعه اقدام ننماید؛ آیا امکان اعمال مواد 2 و 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، وجود دارد؟ همچنین در حالتی که برای مازاد بر 110 قطعه سکه، گزارش اصلاحی صادر شده باشد، فرض قضیه چگونه است؟

متن نظریه هیئت عالی:

در فرض سوال نظریه اقلیت مطلوب و مورد تأیید هیأت عالی است؛ با این توضیح که وفق ماده 22 قانون حمایت خانواده در هر حال امکان بازداشت زوج بابت عدم پرداخت مازاد بر 110 سکه تمام بهار آزادی به عنوان مهریه وجود ندارد؛ هرچند نسبت به آن گزارش اصلاحی تنظیم شده و زوج متعهد به پرداخت آن شده باشد.

نظر اکثریت:

            با توجه به مفاد ماده 22 قانون حمایت خانواده، قانونگذار توان و ملائت زوج را تا صد و ده عدد سکه پذیرفته است و برای این تعداد چنانچه زوج ادعای عدم تمکن را دارد وی باید ادعای خود را اثبات کند و در خصوص مازاد بر 110 قطعه سکه قانون‌گذار عدم ملائت زوج را پذیرفته است مگر آنکه زوجه خلاف آن، بتواند ملائت زوج را اثبات نماید. در فرض سوال و با توجه به صدور حکم اعسار نسبت به هزار سکه چنانچه زوج اقساط را پرداخت نکند قابلیت اعمال ماده 3 وجود دارد و با تعیین اقساط، فرقی ندارد که این قسط‌ها برای سکه‌های زیر 110 قطعه باشد یا برای مازاد 110 قطعه و صدور گزارش اصلاحی نیز مانند حکم است و آثار آن را دارد. در صورت صدور حکم اعسار به پرداخت اقساط دین (مهریه) امکان اعمال مواد 2 و 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی وجود دارد  زیرا در هر حال امکان اجرای ماده 2 قانون مذکور ممکن است چراکه اولاً؛ ماده 22 قانون حمایت خانواده، پرداخت مازاد بر 110 سکه را منوط و مشروط به ملائت زوج دانسته است. ثانیاً؛ ماده 2 قانون صدرالذکر، ناظر به شناسایی و کشف مال از محکوم‌علیه بوده و کشف مال از وی به منزله ملائت می‌باشد و در خصوص اجرای ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، با صدور حکم اعسار، حکم پرداخت دین به نحو اقساط صادر می‌گردد که بیانگر ملائت محکوم علیه ولو به نحو اقساط، به عقیده دادگاه محرز گردیده و اجرای احکام مکلف به اجرای آن می‌باشد. به‌عبارت دیگر زوج نسبت به پرداخت جزئی دین، دارای ملائت شناخته شده و این امر منافاتی با ماده 22 قانون حمایت از خانواده ندارد چراکه چنانچه زوج به طور کامل معسر بوده باشد دادگاه می‌توانست با اجازه حاصله در ماده 22 قانون حمایت خانواده‌، حکم بر اعسار کلی صادر نماید.
در صورت صدور گزارش اصلاحی نیز بنا به اطلاق ماده 186 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هر ادعایی حتی خارج از محدودیت صلاحیت ذاتی دادگاه قابل سازش است و قیدی نیز در قانون حمایت خانواده، اطلاق ماده مزبور را مقید ننموده است؛ معهذا دادگاه خانواده می‌تواند مستندا به اصل آزادی قراردادها، قاعده اقدام (موافقت زوج به پرداخت)، ماده 10 قانون مدنی و مواد 184 و 186 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ولو مازاد بر 110 عدد سکه گزارش اصلاحی صادر و طبق عمومات به موقع اجرا گذارد که در نتیجه به طریق اولی، امکان اجرای مواد 2 و 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی امکان‌پذیر خواهد بود.
        

نظر اقلیت:

            به حکم قانون در صورتی‌که محکومیت زوج به به پرداخت مازاد 110 سکه صادر و سپس حکم به اعسار از پرداخت کل سکه‌ها صادر شده باشد، چون با صدور رای اعسار، دادگاه ایشان را معسر از پرداخت تشخیص داده است. در صورت استنکاف زوج نسبت به مازاد 110 قطعه سکه، نمی‌توان جلب صادر نمود. درصورتی‌که گزارش اصلاحی در خصوص پرداخت مازاد 110 سکه تنظیم شده باشد، با توجه به توافق و تعهد جدید، محکوم‌له می‌تواند الزام به انجام تعهد را درخواست نماید. به عبارت دیگر جلب زوج جهت وصول مازاد 110 سکه در هر صورت منتفی است.
        

نظر ابرازی:

            در صورت عدم پرداخت اقساط مازاد بر 110 قطعه سکه، با توجه به اطلاق ماده 22 قانون حمایت خانواده، امکان اعمال مواد 2 و 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی وجود ندارد لیکن در صورت صدور گزارش اصلاحی، موضوع مشمول مقررات ماده 10 قانون مدنی بوده و از اطلاق ماده 22 قانون حمایت خانواده خارج شده است. بنابراین امکان اعمال مواد 2 و 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی وجود دارد.
        

مستندات قانونی:

ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394 ماده 10 قانون مدنی ماده186قانون آیین دادرسی مدنی ماده184قانون آیین دادرسی مدنی ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1393 ماده 22 قانون حمایت خانواده

واژگان کلیدی:

گزارش اصلاحی جلب محکوم علیه اعسار از پرداخت

27 دی 1404 9