نشست قضایی: نحوه تعیین مجازات برای تعدد جرائم در فرض ارتکاب جرائم عمومی و مواد مخدر
برگزار کننده
استان سمنان/ شهر سمنان
استان سمنان/ شهر سمنان
تاریخ برگزاری
1401/03/29
1401/03/29
پرسش:
در اجرای اعمال ماده ۵۱۰ از قانون آئین دادرسی کیفری و تجمیع مجازات جرایم متعدد محاکم دارای صلاحیت ذاتی متفاوت (انقلاب و کیفری دو) و احراز موثر بودن مجازات قابل اجرا، همانگونه که در قانون مبارزه با مواد مخدر برای بزه مرتبط با مواد مخدر تعیین مجازات شده رعایت تناسب میزان مواد مکشوفه با میزان مجازات در بندهای مواد ۵ و ۸ الزامی است. حال با این وصف و ضرورت رعایت تناسب از یک طرف و لحاظ وصف تعدد جرایم و صدور رأی تجمیعی و رعایت بند ب از ماده ۱۲ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری (که با لحاظ تعدد جرایم صدور مجازات بیش از میانگین حداقل و حداکثر بزه ارتکابی را ضروری میداند). از طرف دیگر، الف: در تعیین و صدور مجازات بر مبنای قاعده تجمیع و رأی واحد باید رعایت تناسب مندرج در بندهای مذکور مواد ۵ یا ۸ قانون مواد مخدر را مدنظر قرار دهیم یا رعایت میانگین حداقل و حداکثر مجازات بزه انتسابی؟ ب: در صورت قائل بودن به فاقد حداقل بودن مجازات بزه مرتبط با مواد مخدر و ضرورت رعایت تناسب چگونه تعیبن مجازات میگردد؟ ج: مقررات افزایش ۵۰ درصدی مجازات جزای نقدی بزه مواد مخدر و نیز تعدیل و افزایش میزان جزای نقدی مصوب مورخ 1399/12/24 هیأت وزیران در اعمال ماده ۵۱۰ مذکور قابل اجراست یا خیر؟
متن نظریه هیئت عالی:
نظریه اقلیت نسبت به سوال 1 و 2 مورد تأیید است. رعایت تناسب در تعیین مجازات جرائم موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر سال 1367 با اصلاحات و الحاقات بعدی، به این معناست که دادگاه با توجه به میزان مواد مکشوفه و با لحاظ مقررات ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی، از جمله توجه به سن، سوابق، وضعیت فردی، خانوادگی، اجتماعی و انگیزه مرتکب، مجازاتی بین حداقل و حداکثر مجازات قانونی تعیین کند. اجرای مقررات مربوط به تعدد جرایم تعزیری موضوع ماده 134 این قانون در صورت تعدد جرایم ارتکابی موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر، به نوعی در راستای رعایت اصل تناسب مجازات جرم است که با توجه به رأی وحدت رویه شماره 738 مورخ 30/10/1393 هیات عمومی دیوان عالی کشور در جرایم موضوع قانون صدرالذکر نیز باید اعمال شود؛ بنابراین در فرض سوال، اگر شخص مرتکب استعمال مواد مخدر و نگهداری 501 گرم تریاک شود، چون جرم مختلف واقع شده و قانونگذار مجازاتهای متفاوتی برای آنها پیشبینی کرده است، دادگاه باید براساس بند «پ» ماده 134 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی، حداقل مجازات هریک از جرایم مذکور را بیشتر از میانگین حداقل و حداکثر قانونی تعیین کند. بدیهی است دادگاه در تعیین مجازات به این کیفیت اصل تناسب را نیز مورد توجه قرار میدهد. در خصوص سوال سوم اگر جرمی قبل از مصوبه افزایش جزای نقدی باشد در مقام صدور حکم واحد مصوبه هیات وزیران ملاک نخواهد بود.
نظر اکثریت:
در پاسخ به سوالات اول و دوم با عنایت به این که برای تعیین مجازات جرایم موضوع مواد 5 و 8 قانون مبارزه با مواد مخدر لازم است بر اساس تناسبی که قانونگذار بیان کرده تعیین مجازات شود. نتیجتاً اینگونه جرایم فاقد حداقل و حداکثر تلقی شده و در مقام صدور حکم واحد طبق بند ج ماده 134 قانون مجازات اسلامی عمل میشود.
در پاسخ به سوال سوم باید بیان شود بنا به قاعده «قبح عقاب بلا بیان» مجازات براساس قانون لازمالاجرا در زمان وقوع بزه تعیین میشود؛ بنابراین اگر جرمی قبل از مصوبه افزایش جزای نقدی باشد در مقام صدور حکم واحد این مصوبه ملاک عمل نخواهد بود.
نظر اقلیت:
با توجه به این که در بندهای مواد 5 و 8 قانون مبارزه با مواد مخدر حداقل و حداکثر مجازاتها تعیین شده است. نتیجتاً در زمان صدور حکم واحد تعیین مجازات حسب مورد وفق بندهای «ب» یا «پ» ماده 134 خواهد بود.
مستندات قانونی:
ماده 134 قانون مجازات اسلامی اصلاحی 99
واژگان کلیدی:
تعدد
تکرار
مواد مخدر
تجمیع آراء
تناسب مجازات
13 اسفند 1404
8
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران