نشست قضایی: نحوه محاسبه خسارت تاخیر تأدیه در صورت صدور حکم اعسار و تقسیط میزان محکومیت
برگزار کننده
استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
تاریخ برگزاری
1398/10/26
1398/10/26
پرسش:
در پرونده های مالی نظیر مطالبه وجه، مهریه و ... که نسبت به آنها حکم اعسار صادر و میزان محکومیت تقسیط شده است، با لحاظ اینکه در خصوص نحوه محاسبه تاخیر تادیه در چنین پرونده‌هایی صراحت قانونی وجود ندارد و دادگاه‌ها نظرات و رویه‌های متفاوتی در این باب اعمال می‌نمایند، بهترین راهکار و نحوه محاسبه جهت اتخاذ رویه واحد و پرهیز از تشتت آراء کدام روش می‌باشد؟ آیا تاخیر در تادیه تا زمان تقدیم دادخواست اعسار شامل می‌گردد یا تا زمان قطعیت رای اعسار و یا تا زمان پرداخت پیش قسط و اولین قسط پرونده اعسار؟ آیا میزان پرداختی سالانه از اصل محکومیت کسر و باقی مانده آن با تورم جدید محاسبه می‌شود؟
متن نظریه هیئت عالی:
مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی الزام به پرداخت خسارت تاخیر تادیه منوط به توانایی مالی مدیون می‌باشد و از تاریخ صدور حکم به اعسار از پرداخت خسارت تاخیر تادیه معاف می‌باشد و عدم تمکن مالی محکوم علیه از تاریخ تقدیم دادخواست اعسار احراز می گردد ضمناً میزان پرداختی سالانه محکوم علیه به طور اقساطی پرداخت می‌نماید از اصل محکومیت مشارالیه کسر و باقی مانده آن مبنای محاسبه خسارت تاخیر تادیه بر اساس شاخص تورم بانک مرکزی قرار می‌گیرد.
نظر اکثریت:
با عنایت به اینکه معسر با تقدیم دادخواست، اعلام می‌نماید که معسر است و توان پرداخت محکوم‌به را ندارد فلذا وقتی رای صادر شد کاشف از این است که نامبرده از تاریخ تقدیم دادخواست معسر می‌باشد و ماده 522 قانون آئین دادرسی مدنی نیز تاخیر تادیه را منوط به تمکن مالی کرده است. بنابراین عدم تمکن محکوم علیه بطور نسبی از تاریخ تقدیم دادخواست احراز می‌گردد و رای فقط این موضوع را اعلام می‌کند. چون حکم اعسار حتی بطور نسبی هم باشد اعلامی است در نتیجه اگر محکوم علیه در مورد پرداخت اقساط تعلل نماید و نپرداختن آن مستند به اعسار وی نسبت به قسط پرداختی نباشد، خسارت تاخیر تادیه به اقساط معوق تعلق می‌گیرد.
نظر اقلیت:
اقلیت اول: خسارت تاخیر تادیه تا زمان صدور رای دادگاه است و بعد از صدور رای، خسارت تاخیر تادیه محاسبه نمی‌شود. زیرا وقتی حکم بر اعسار ثابت شد، عدم تمکن ثابت می‌شود و قبل از آن ثابت نیست و وقتی عدم تمکن از پرداخت ثابت نشود خسارت تاخیر تادیه قابل محاسبه است.
اقلیت دوم: خسارت تاخیر تادیه تا آخر اجرای حکم است زیرا قانون در این مورد صریح است و چون در حکم اعسار بطور تقسیط، اقساط ادامه دارد و کل محکوم به وصول نشده، باقی مانده آن مشمول خسارت تاخیر تادیه می‌شود.
مستندات قانونی:
ماده 522 قانون آیین دادسی مدنی
واژگان کلیدی:
پرونده مالی
مطالبه وجه
حکم اعسار
تقسیط محکوم به
خسارت تاخیر تادیه
24 شهریور 1405
54