ماده 1 قانون نحوه واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران
اصطلاحاتی که در این قانون بهکار برده میشود از نظر اجرای این قانون به شرح زیر تعریف میشود:
کشاورزی: عبارتست از بهرهبرداری از آب و زمین به منظور تولید محصولات گیاهی و حیوانی (از قبیل زراعت - باغداری - درختکاری مثمر و غیرمثمر - جنگلداری - جنگلکاری - دامداری - پرورش طیور و زنبورعسل و آبزیان)
احیاء ارضی: عملیاتی است که با تغییر وضع طبیعی زمین و به وسیله اقداماتی که در عرف آباد کردن محسوب است (از قبیل زراعت - درختکاری - بنا ساختن - ایجاد تاسیسات و غیره) آن را برای بهرهبرداری آماده سازد. انواع اراضی به شرح ذیل تعریف میگردد:
الف- اراضی موات: زمینهایی است که سابقه احیاء و بهرهبرداری ندارد و به صورت طبیعی باقی مانده است.
ب- اراضی دایر: زمینهای احیاء شده است که مستمراً مورد بهرهبرداری است.
ج- اراضی آیش: زمین دایری است که به صورت متناوب طبق عرف محل برای دوره معینی بدون کشت بماند.
د- اراضی بایر: زمینهایی است که سابقه احیاء دارد ولی به علت اعراض و عدم بهرهبرداری برای مدت 5 سال متوالی بدون عذر موجه متروک مانده و یا بماند.
ه (منسوخ 19-06-1399)- جنگل و بیشه طبیعی: جنگل یا بیشه طبیعی به مجتمعی اطلاق میشود متشکل از عرصه و هوایی و مرکب از موجودات زنده از منشاء نباتی (درخت - درختچه - بوته - نهال - علف - خزه) و حیوانی، صرفنظر از درجه تکامل آن که دست بشر در ایجاد و پرورش آن دخیل نبوده باشد.
و- مرتع: زمینی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفهای خودرو بوده و با توجه به سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود، اراضی که آیش زراعتند ولو آنکه دارای پوشش نباتات علوفهای خودرو باشند مشمول تعریف مرتع نیستند. اگر مرتع دارای درختان جنگلی خودرو باشد مرتع مشجر نامیده میشود.
ز- اراضی جنگلی: به جنگل تکامل نیافتهای اطلاق میشود که به یکی از اشکال زیر باشد:
1- تعداد کنده درخت یا نهال با بوته جنگلی در هر هکتار آن جداگانه یا مجموعاً از یکصد عدد تجاوز نماید.
2- درختان جنگلی به صورت پراکنده موجود باشد به نحوی که حجم آن در هر هکتار در شمال ایران (از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی) کمتر از پنجاه مترمکعب و در سایر نقاط ایران کمتر از بیست مترمکعب باشد.
اگر در اراضی (بند 2) درخت شمشاد وجود داشته باشد و حجم درختان آن بیش از سی مترمکعب در هکتار باشد جنگل شمشاد محسوب میگردد.
ح (منسوخ 19-06-1399)- اراضی مستحدثه: زمینی است که در نتیجه خشک افتادن آب دریاها، دریاچهها و تغییر بستر رودخانهها یا خشک شدن تالاب ایجاد شده باشد.
ط (منسوخ 19-06-1399)- اراضی ساحلی: زمینهایی است که در مجاورت حریم دریا و دریاچه و یا اراضی مستحدثه قرار دارد و با توجه به تعریف انواع اراضی مذکور در این قانون بر حسب مورد در حکم یکی از آنها محسوب خواهد شد.