رای شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۱۴۴۴۲۲۳ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: 140531390001444223
تاریخ دادنامه: 1405/6/10
شماره پرونده: 0207448
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای سجاد کریمی پاشاکی
طرف شکایت: وزارت امور خارجه
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 4 بخش سوم شرایط اختصاصی داوطلبان از دفترچه راهنمای آزمون استخدام نیروی انسانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران سال 1402
گردش‌کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 4 بخش سوم شرایط اختصاصی داوطلبان از دفترچه راهنمای آزمون استخدام نیروی انسانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران سال 1402 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" تعیین سقف سنی مندرج در بند 4 مقرره مورد شکایت بر خلاف قوانین و مقررات از جمله تبصره 5 ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری است.
همچنین مشاغل مندرج در دفترچه آزمون مورد شکایت دربرگیرنده پُست‌های سیاسی و اداری می‌باشند؛ لذا در مفروض اول: با توجه به بند (الف) ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری در موضوع تعیین بازه سنی استخدام دستگاه‌های اجرایی، حکم این ماده بر حکم متناظر در قانون مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه مصوب 1352 حاکم بوده و قرینه این حاکمیت نیز استناد طرف شکایت به ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری در بخش مقدمه دفترچه آزمون است. لذا تعیین بازه سنی مخالف بند (الف) ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری است که این امر در دادنامه شماره 140109970905811491 مورخ 1401/8/24 و نیز بند ثالثاً دادنامه شماره 140231390001838025 مورخ 1402/7/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری تصریح شده است.
در مفروض دوم: تبصره 5 ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری، مقررات مربوط به پُست‌های سیاسی وزارت امور خارجه را از کلیه احکام قانون مدیریت خدمات کشوری مستثنی می‌نماید؛ لذا بند 3 ماده 5 این مقررات داشتن حداقل 21 سال و حداکثر 30 سال تمام را از شروط ورود به خدمت داوطلبان رسته سیاسی عنوان داشته است. لذا توسعه آن به شرح بند معترضٌ عنه، مخالف این بند محسوب می‌شود.
با عنایت به موارد مطروحه و توجه به این که در تفسیر قوانین به ویژه قوانینی که قبل از انقلاب وضع گردیده‌اند، انطباق آن با قانون اساسی جمهوری اسلامی باشد مطمح نظر قرار گیرد. لذا به نظر می‌رسد فرض اول مطروحه در دادخواست به صواب نزدیک و طرف شکایت امکان تضییق شرط سنی را مخالف ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری نداشته باشد چرا که در غیر این صورت برخی دیگر از عمومات این ماده نیز سالب به انتفاء در حاکمیت بر این دسته از داوطلبان استخدام خواهد بود که مصوبه موضوعه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، تأمین کننده نظر قانونگذار اساسی و نیز موضوعه جمهوری اسلامی نخواهد بود. بنابراین ابطال مقرره معترضٌ عنه به دلیل مغایرت با احکام مطروحه در بخش دوم مفروض به ویژه ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری به دلیل شرکت برخی از داوطلبان منطبق با مقررات موضوعه ماده اخیرالذکر و فراتر از سن متعین در بند مذکور از تاریخ صدور را خواستار است."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است :
" دفترچه راهنمای آزمون استخدام نیروی انسانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران سال 1402
مقدمه
با توجه به مجوزهای شماره 108158 و 66713 مورخ 1401/12/24 و 1402/6/8 سازمان اداری و استخدامی کشور و در راستای اجرای ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری و مفاد دستورالعمل نحوه برگزاری امتحان عمومی و تخصصی برای استخدام افراد در دستگاه‌های اجرایی منضم به بخشنامه سازمان به شماره 101243 مورخ 1401/12/9 و بر اساس مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه، به منظور تأمین نیروی انسانی مورد نیاز، شرایط و ضوابط عمومی و اختصاصی برای استخدام تعداد 120 نفر در وزارت امور خارجه به شرح مندرج در این دفترچه اعلام می‌گردد.
بخش سوم: شرایط اختصاصی داوطلبان
بند 4: بر اساس بند (3) ماده (5) مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه داشتن حداقل سن بیست و یک (21) سال تمام و داشتن حداکثر سی (30) سال تمام برای استخدام با مدرک تحصیلی کارشناسی، سی و دو (32) سال تمام برای مدرک کارشناسی ارشد و سی و چهار (34) سال تمام برای استخدام با مدرک تحصیلی دکترا.
- مرکز آزمون جهاد دانشگاهی - وزارت امور خارجه"
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی بین المللی وزارت امور خارجه به موجب لایحه شماره 643/2014336 مورخ 1403/1/30 توضیحاتی داده که خلاصه آن به شرح زیر است:
" با توجه به این که استخدام در پُست‌های غیرسیاسی تابع قانون مدیریت خدمات کشوری است، مطابق با اصلاحیه منتشر شده در اطلاعیه شماره 2، شرط سنی داوطلبان استخدام در پُست‌های غیرسیاسی مطابق با قانون مدیریت خدمات کشوری اصلاح گردید و برای ملاحظه همگان، فرصت ثبت نام نیز ذیل همان اطلاعیه تمدید شده است.
همچنین از آنجا که استخدام در پُست‌های سیاسی وزارت امور خارجه با دارا بودن دانشنامه کارشناسی به لحاظ قانونی امکان‌پذیر است، اما با هدف تضمین حداکثر تخصص، هم اکنون نیروی انسانی این وزارتخانه از میان دارندگان مدرک کارشناسی ارشد به بالا انتخاب می‌گردند و از این رو لازم است شرایط سنی برای دارندگان کارشناسی ارشد و دکترا بالاتر در نظر گرفته شود تا جمعیت جوان متخصص فرصت تصدی پُست‌های وزارت امور خارجه را از دست ندهد. با توجه به وضعیت اشتغال نیروی جوان، سن استخدام در قانون مدیریت خدمات کشوری نسبت به قانون استخدام کشوری بالاتر در نظر گرفته شده و بنابراین لازم است ملاحظات مذکور در مورد داوطلبین ورود به رسته سیاسی نیز مدنظر قرار گیرد. در نتیجه اقدام وزارت امور خارجه در افزایش سن ورود به رسته سیاسی با قوانین مادر (قانون مدیریت خدمات کشوری) انطباق دارد.
لازم به ذکر است در راستای تضمین حداکثر تطابق با قوانین و مقررات و نیز حفظ حقوق داوطلبان، اصلاحیه مذکور و تنظیم شرایط سنی برای داوطلبان استخدام (در هر دو رسته سیاسی و اداری) پیرو مذاکره با مقامات دیوان عدالت اداری صورت پذیرفته است و اقدام نهایی این وزارتخانه طی نامه شماره 822/1748519 مورخ 1402/6/22 به معاون قضایی در امور حقوقی، پیشگیری و پژوهش آن مرجع رسیده است. با عنایت به ایرادات و دفاعیات یاد شده، استدعای رد دعوای مطروحه به طرفیت وزارت امور خارجه را دارد."
با عنایت به این که به موجب نامه شماره 822/1748519 مورخ 1402/6/22 مدیرکل سرمایه انسانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران اعلام شده است که شرط سنی شرکت در آزمون استخدام شغل – محل‌های 1- کارشناس برنامه و بودجه (کد6) 2- کارشناس نقشه برداری (کد8) 3-کارشناس روابط عمومی (کد14) و 4- مترجم (کدهای 15 الی 23) با بند (الف) ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری منطبق بوده و موجبی برای رسیدگی وجود ندارد، مشمول ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری می‌باشد. لذا معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و هیات‌های تخصصی به موجب دادنامه شماره 1405313900013349730 مورخ 1405/5/28 قرار رد شکایت صادر کرد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/6/10 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با توجه به این که کارکنان سیاسی و کارمندان شاغل در پُست های سیاسی وزارت خارجه از شمول قانون مدیریت خدمات کشوری مستثنی هستند و تحت شمول مقررات تشکیلاتی، استخدامی و مالی و انضباطی وزارت امور خارجه مصوب سال 1352 قرار دارند و در بند 3 ماده 5 مقررات مذکور حداقل سن استخدام 21 و حداکثر 30 سال پیش‌بینی شده است، لذا شرط سنی پیش‌بینی شده در بند 4 بخش سوم شرایط اختصاصی داوطلبان از دفترچه راهنمای آزمون استخدام نیروی انسانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در سال 1402 برای پُست های سیاسی، به جهت این که بیش از حداکثر 30 سال را نیز دربرمی‌گیرد و شرط حداکثر سن استخدام را بسته به مقطع تحصیلی متقاضی استخدام متفاوت در نظر گرفته است، خلاف قانون و خارج از اختیار است و مستند به بند یک ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. با اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری و تسرّی اثر ابطال مقرره مورد شکایت به زمان تصویب آن مخالفت شد. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری