رای شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۱۶۶۰۹۱۹ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۳۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه: 140531390001660919

تاریخ دادنامه: 1405/6/31

شماره پرونده: 0401275

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری 

شاکی: خانم فاطمه طالبی 

طرف شکایت: استانداری یزد 

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ردیف یک از جدول قسمت (ز) با عنوان مصوبات جلسه مورخ 1404/2/7 معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری یزد

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال ردیف یک از جدول قسمت (ز) با عنوان مصوبات جلسه مورخ 1404/2/7 معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری یزد را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته بطور خلاصه اعلام کرده است که:

" قانون «اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیر ایرانی» مصوب 1398 و آیین‌نامه اجرایی آن مصوب 1399، هیچ‌گونه شرط زمانی یا منطقه‌ای برای سابقه اقامت مادر ایرانی پیش‌بینی نکرده اند. مطابق ماده 9 آیین‌نامه اجرایی مذکور، تنها ملاک تشکیل پرونده تابعیت، «محل اقامت مادر ایرانی» اعلام گردیده است و هیچ اشاره ای به مدت زمان اقامت یا وابستگی آن به سابقه سکونت در استان خاصی وجود ندارد. با این حال، براساس رویه اجرایی حاکم بر اداره امور اتباع خارجی استان یزد، شرط «اقامت حداقل ده ساله مادر در استان یزد» به صورت الزامی اِعمال گردیده و از پذیرش درخواست تابعیت مادرانی که سابقه اقامت آنان کمتر از این مدت باشد، جلوگیری به عمل آمده است. این شرط ضمن آن که فاقد مستند قانونی در قوانین و مقررات مصوب می باشد، خارج از حدود اختیارات شورای تأمین بوده و موجب محدودسازی غیر قانونی حقوق مصرح در قانون تابعیت شده است. اِعمال چنین شرطی، ضمن ایجاد تبعیض ناروا میان مادران ایرانی واجد شرایط قانونی، سبب اخلال در اجرای قانون مصوب مجلس شورای اسلامی و محروم سازی گروهی از متقاضیان تابعیت از دسترسی به حقوق مقرر در مقررات موضوعه گردیده است. این اقدام با اصل 20 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز در تعارض بوده و مغایر با لزوم برابری حقوق شهروندان در بهره مندی از حمایت های قانونی محسوب می‌گردد. لذا تقاضا می‌شود نسبت به صدور حکم بر ابطال مقرره مورد شکایت اقدام فرمایید."

      متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

" مصوبات جلسه مورخ 1404/2/7 معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری یزد

الف) مشخصات جلسه:

زمان تشکیل : یکشنبه 1404/2/7 - ساعت: 12:30  - شماره جلسه  : چهارمین جلسه

نوع جلسه : عادی – تعداد مصوبات: 8 مصوبه

ریاست جلسه: استاندار– شماره و تاریخ دعوت نامه: دعوت نامه شماره 1916/م مورخ 1404/2/2

محل تشکیل: سالن شهید موحدین

استانداری 

ب) حاضران:

نام و نام خانوادگی –سمت – ملاحظات

محمدرضا بابایی – استاندار و رییس شورای تأمین استان – عضو اصلی

اسماعیل دهستانی – معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی و دبیر شورای تأمین استان – عضو ثابت مدعو

حجت الاسلام طهماسبی – رییس کل دادگستری استان – عضو ثابت مدعو 

سردار زارع کمالی – فرمانده سپاه الغدیر استان – عضو اصلی 

ز) مصوبات جلسه:

مصوبات (جلسه مورخ 1404/2/7)

1. با توجه به گزارش مدیرکل دفتر اتباع و مهاجرین مبنی بر حجم بالای تقاضا و تشکیل پرونده تابعیت برای فرزندان حاصل از ازدواج مادر ایرانی با مردان خارجی و با عنایت به پیشنهادات واصله از کارگروه امور مجازین و پناهندگان استان و به منظور انجام صحیح فرایندهای مربوطه علی الخصوص بررسی های دقیق امنیتی راجع به متقاضیان، مقرر شد منبعد در استان یزد صرفاً برای افرادی تشکیل پرونده گردد که شرایط ذیل را توأمان داشته باشند:

الف: مادر اصالتاً بومی استان یزد می باشد.

ب: مادر و فرزند حداقل از 10 سال قبل از تاریخ درخواست، در استان سکونت داشته باشند.

ج: ازدواج مادر ایرانی با مرد خارجی در دفاتر رسمی ازدواج ایران ثبت شده باشد.

- معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری یزد" 

       در پاسخ به شکایت مذکور، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری یزد به موجب لایحه شماره 9084/ م مورخ 1404/7/7 توضیحاتی داده که خلاصه آن به قرار زیر است: 

"با توجه به مفاد قانون اعطای تابعیت ایران به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مرد خارجی و مواد 10 الی 12 آیین‌نامه آن، موضوع بررسی و احراز فقدان مشکل امنیتی متقاضیان تابعیت مورد تأکید و توجه قرارگرفته است. لذا حسب گزارش مراجع امنیتی استان مبنی بر مراجعه بالای متقاضیان درخواست اخذ تابعیت که بعضاً از استان‌های همجوار نیز مراجعه می‌نمایند و همچنین تعیین مهلت سه ماهه قانونگذار برای اظهارنظر در خصوص فقدان یا عدم فقدان مشکل امنیتی متقاضیان؛ لذا با توجه به فراوانی پرونده ها و همچنین مهلت سه ماهه، عملاً امکان بررسی دقیق و فنی سوابق و شرایط متقاضیان وجود ندارد و بیم آن است که در این حجم و فشردگی کار، کیفیت بررسی ها افت نماید و بعضاً تابعیت افراد مسأله دار مورد تأیید قرارگیرد و در آینده این موضوع تبعات منفی امنیتی را برای استان و کشور درپی داشته باشد لذا شورای تأمین استان در راستای شرح وظایف مقرر در قانون و بدون آن که بخواهد مفادی از قانون یا آیین نامه مربوط به موضوع تابعیت را نقض نماید، سابقه سکونت10ساله در استان را برای متقاضیان منظور نموده تا ضمن جلوگیری از تشکیل پرونده برای افراد فاقد سابقه سکونت در استان، شرایط لازم برای بررسی دقیق سوابق افراد متقاضی در مهلت سه ماهه مقرر در قانون فراهم شود."

      هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/6/31 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً براساس مواد 5 و 7 قانون راجع به تعیین وظایف و تشکیلات شورای امنیت کشور مصوب سال 1362، وظایف شورای تأمین احصاء شده که از جمله جمع بندی و بررسی اخبار و گزارشات و تجزیه و تحلیل‌های مربوط به امور حساس امنیتی، سیاسی و اجتماعی، گزارش وضع امنیتی، سیاسی و اجتماعی به شورای امنیت کشور، ایجاد هماهنگی با شورای امنیت کشور و تبیین حدود وظایف و اختیارات هریک از ارگان‌ها و نهادها در رابطه با امنیت استان و شهرستان در چهارچوب وظایف قانونی هر یک از آنها، در شمار این وظایف و اختیارات قرار می‌گیرد. ثانیاً براساس ماده واحده قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیر ایرانی مصوب 1385/7/2 و اصلاحی 1398/7/2فرزندان حاصل از ازدواج شرعی زنان ایرانی با مردان غیر ایرانی که قبل یا بعد از تصویب این قانون متولد شده یا می‌شوند، قبل از رسیدن به سن هجده سال تمام شمسی به درخواست مادر ایرانی در صورت نداشتن مشکل امنیتی (به تشخیص وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) به تابعیت ایران درمی‌آیند. فرزندان مذکور پس از رسیدن به سن هجده سال تمام شمسی، در صورت عدم تقاضای مادر ایرانی می‌توانند تابعیت ایران را تقاضا کنند که در صورت نداشتن مشکل امنیتی (به تشخیص وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) به تابعیت ایران پذیرفته می‌شوند و در قانون مذکور، هیچ‌گونه قید زمانی یا منطقه‌ای برای سابقه اقامت مادر ایرانی ذکر نشده است و براساس ماده  9 آیین‌نامه اجرایی قانون فوق مصوب سال 1399: "برای شروع روند اعلام تابعیت، متقاضی موظف است درخواست کتبی یا الکترونیکی خود را با اطلاعات کامل و ارایه مستندات به استانداری محل تولد یا اقامت مادر ایرانی فرزند ارایه کند. در این تقاضانامه نام، نام خانوادگی، شغل، نشانی محل سکونت و محل کار، مشخصات و مدارک تابعیت پدر فرزند، مشخصات سجلی مادر فرزند و اطلاعات قابل ذکر هویتی فرزند بیان می‌شود" و بر این اساس پرونده طبق این آیین‌نامه و از جمله ماده 9 آن تشکیل می‌شود. ثالثاً براساس دادنامه شماره 140109970905811061 مورخ 1401/6/8 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مراد از ازدواج شرعی براساس بند 2 ماده یک آیین‌نامه اعطای تابعیت ایران به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی نیز ازدواجی است که مطابق قانون ایران معتبر باشد اعم از اینکه ثبت شده یا نشده باشد و برهمین اساس ذیل تبصره یک ماده 3 آیین‌نامه اعطای تابعیت ایران به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی مصوب 1399/2/31 که ازدواج های شرعی واقع شده بعد از انتشار آیین‌نامه یادشده را به ازدواج ثبت شده محدود کرده بود، ابطال شد. بنا به مراتب مذکور، مصوبه مورخ 1404/2/7 شورای تأمین استان یزد که براساس آن تشکیل پرونده صرفاً برای افرادی است که مادر آنها اصالتاً بومی استان یزد بوده و دارای سابقه سکونت 10 ساله مادر و فرزند در استان یزد باشند و ازدواج مادر ایرانی با مرد خارجی در دفاتر رسمی ازدواج ایران ثبت شده باشد، خارج از حدود اختیارات شورای تأمین و مغایر ماده واحده قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیر ایرانی مصوب 1385/7/2 و اصلاحی 1398/7/2 و رای اخیرالذکر هیات عمومی دیوان عدالت اداری  بوده و مستند به بند یک ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. / 

احمدرضا عابدی

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری