نظریه مشورتی شماره 7/1404/197 مورخ 1404/06/09
7/1404/197
1404-186/1-197ک
1404/06/09
استعلام:
تفاوت کلاهبرداری سنتی موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367 با اصلاحات بعدی و کلاهبرداری رایانهای موضوع ماده 741 قانون جرائم رایانهای مصوب 1388 را از لحاظ ارکان مادی جرم، بیان نمایید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، تبیین تفاوت میان رکن مادی جرم کلاهبرداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367 با اصلاحات بعدی از کلاهبرداری موضوع ماده 741 قانون مجازات اسـلامی (مـاده 13 قانون جـرائم رایانهای مصوب 1388) از وظایف اداره کل حقوقی قوه قضاییه خارج است و استعلامکننده محترم میتوانند با مراجعه به منابع و کتب علمی مربوط، مفاهیم مورد اشاره در استعلام را مقایسه و تفاوتهای آن را به دست آورند. ثانیاً، ملاک تحقق بزه موضوع ماده 741 قانون مجازات اسلامی (ماده 13 قانون جرائم رایانهای مصوب 1388) این است که «وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات» با استفاده غیر مجاز از سامانههای رایانهای یا مخابراتی و با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد، متوقف کردن دادهها یا مختل کردن سامانهها تحصیل شود؛ چنانچه کسی بدون ارتکاب چنین اعمالی؛ اما با استفاده از سامانههای رایانهای یا مخابراتی موجب فریب فرد یا افرادی شود و مالی از آنان تحصیل کند، از مصادیق کلاهبرداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367 با اصلاحات بعدی میباشد؛ مانند آنکه، فردی با استفاده از سامانههای رایانهای یا مخابراتی به قصد فریب با امیدوار کردن مردم به امور واهی، افراد شرکتکننده در قرعهکشی موهوم را فریب دهد و از این طریق وجوه آنها را تصاحب کند؛ در هر صورت، تشخیص مصداق بر عهده قاضی رسیدگیکننده است.