دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس میتواند به منظور دادخواهی به دادگاههای صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند اینگونه دادگاهها را در دسترس داشته باشند و هیچکس را نمیتوان از دادگاهی که به موجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر اصل سی و چهارم قانون اساسی:
1- فراز اصل سی و چهارم قانون اساسی به حق دادخواهی و در ادامه آن به حق دسترسی به دادگاه اشاره شده است. حق دسترسی به دادگاه را میتوان اولین بخش و یکی از اجزای حق دادخواهی دانست.
2- حق دسترسی به دادگاه مؤلفههایی مانند وجود مرجعی مستقل و قانونی برای رسیدگی، امکان دسترسی فیزیکی معقول به دادگاه، عدم محرومیت از دادگاه به دلیل پیچیدگیهای رسیدگی یا هزینه گزاف و رسیدگی با سرعت متعارف را شامل میشود.
3- حق دادخواهی موضوع اصل سی و چهارم قانون اساسی، علاوه بر حق دسترسی به دادگاه مؤلفههای ذیل را نیز در برمیگیرد:
رسیدگی منصفانه شامل حق دفاع (امکان استفاده از وکیل، حضور در جلسات و دسترسی به وکیل)، برابری سلاحها به معنای حق و امکانات برابر طرفین دعوا در ارائه ادله و دفاع، رسیدگی علنی، شفافیت مراحل دادرسی، حق دسترسی به اطلاعات پرونده، حق جبران خسارت مؤثر، حق تجدیدنظر خواهی.