ماده 19-قانون صدور چک

در صورتی که چک به وکالت یا نمایندگی از طرف صاحب حساب اعم از شخص حقیقی یا حقوقی صادر شده باشد، صادرکننده چک و صاحب امضاء متضامناً مسئول پرداخت وجه چک بوده و اجرائیه و حکم ضرر و زیان بر اساس تضامن علیه هر دو نفر صادر می‌شود. به علاوه امضاءکننده چک طبق مقررات این قانون مسئولیت کیفری خواهد داشت مگر اینکه ثابت نماید که عدم پرداخت مستند به عمل صاحب حساب یا وکیل یا نماینده بعدی او است،‌ که در این‌صورت کسی که موجب عدم پرداخت شده از نظر کیفری مسئول خواهد بود.

مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری

تفسیر ماده 19 قانون صدور چک:

1- مسئولیت کیفری صدور چک بلامحل متوجه صادرکننده است. این مسئولیت به سبب انجام عنصر مادی جرم توسط اوست مگر اینکه ثابت نماید عدم پرداخت مربوط به نماینده بعدی یا صاحب حساب بوده است که در این‌صورت مسئولیت کیفری متوجه شخصی است که عمل او موجب عدم پرداخت وجه چک شده است.

2- چنانچه صاحبان حساب جاری دو نفر باشند و در سوابق بانکی قید شده باشد که هر یک از آن دو حق برداشت داشته باشند و یکی از آنها اقدام به صدور چکی علیه حساب جاری مذکور نماید، دارنده تنها به صادرکننده و امضاءکننده سند تجاری می‌تواند رجوع نماید و شخص دیگری که چک را امضاء نکرده است مسئولیتی از این حیث ندارد.

3- مقررات ماده 19 قانون صدور چک ناظر به مدیری که چک را امضاء نموده و از شرکت خارج شده است نیز می‌باشد.

4- دعوای مطالبه وجه چک ثبت نشده صادره توسط شخص حقوقی توجهی به امضاکننده ندارد چراکه به منزله سند مدنی بوده و مشمول قانون صدور چک نمی‌شود. سزاوار توجه است که هیات عمومی دیوان عالی کشور در رای وحدت رویه شماره 870 مورخ 1404/07/22 بیان داشته‌اند که مستفاد از تبصره یک اصلاحی مورخ 1400/01/29 الحاقی به ماده 21 مکرر قانون صدور چک، درج عبارت «صدور و پشت‌نویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است» در برگه چک‌های صادره از دسته چک‌هایی که پس از پایان اسفند 1399 ارائه می‌شوند، الزامی بوده و تسویه آنها منوط به ثبت در «سامانه چکاوک» بر اساس مبلغ و تاریخ مندرج در سامانه مذکور است و چنانچه در زمان صدور، مالکیت آن در سامانه ثبت نشده باشد، از شمول مقررات قانون چک خارج است.

همچنین وجود چک ثبت نشده به عنوان سند مدنی کاشف از وجود رابطه بین طرفین و اقرار صادرکننده به دین بوده و مطالبه وجه آن نیاز به خواسته دیگر مبنی بر اثبات معامله ندارد.

مطلب مرتبط: نحوه صدور چک به وکالت یا نمایندگی از طرف صاحب حساب چگونه است؟

5- دعوای مطالبه وجه چک ثبت نشده صادره توسط شخص حقوقی توجهی به امضاءکننده ندارد و دارنده نمی‌تواند از امتیاز ماده 19 قانون صدور چک و محکومیت تضامنی مدیرعامل شرکت استفاده نماید و چک صرفاً به منزله یک سند مدنی محسوب می‌گردد.