هرگاه محکومبه انجام عمل معینی باشد و محکومعلیه از انجام آن امتناع ورزد و انجام عمل به توسط شخص دیگری ممکن باشد محکومله میتواند تحت نظر دادورز (مامور اجرا) آن عمل را وسیله دیگری انجام دهد و هزینه آن را مطالبه کند و یا بدون انجام عمل هزینه لازم را به وسیله قسمت اجرا از محکومعلیه مطالبه نماید. در هر یک از موارد مذکور دادگاه با تحقیقات لازم و در صورت ضرورت با جلب نظر کارشناس میزان هزینه و معین مینماید. وصول هزینه مذکور و حقالزحمه کارشناس از محکومعلیه به ترتیبی است که برای وصول محکومبه نقدی مقرر است.
تبصره- در صورتی که انجام عمل توسط شخص دیگری ممکن نباشد مطابق ماده 729 آیین دادرسی مدنی انجام خواهد شد.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر ماده 47 قانون اجرای احکام مدنی:
1- چنانچه محکومبه انجام عملی مانند الزام به تکمیل و تحویل ساختمان باشد، در صورت امتناع محکومعلیه از انجام آن، عمل توسط شخص دیگری انجام میشود (انجام عمل قائم به شخص نباشد، انجام عمل به مباشرت نباشد.). لذا محکومله میتواند تحت نظر دادورز اجرای احکام آن را توسط شخص دیگری انجام دهد و هزینه آن عمل را از محکومعلیه مطالبه کند و یا بدون انجام عمل، هزینههای لازم را به وسیلهی دایره اجرای احکام در همان پرونده اجرایی از محکومعلیه مطالبه نماید. در این مورد، مطالبه نیاز به دادخواست جداگانه ندارد.
2- اگر عمل مورد نظر قائم به شخص باشد، طبق تبصره ماده 47 قانون اجرای احکام مدنی (جریمه مدنی)، عمل خواهد شد. در این خصوص میان حقوقدانان اختلافنظر وجود دارد. برخی از حقوقدانان مانند آقای دکتر کاتوزیان معتقدند که با نسخ گردیدن قانون آیین دادرسی مدنی سابق، تبصره ماده 47 قانون اجرای احکام مدنی نسخ ضمنی شده است اما برخی دیگر مانند آقای دکتر شمس بر این باورند که گرچه قانون آیین دادرسی مدنی سابق منسوخ شده است اما زمانی که تبصره ماده 47 قانون اجرای احکام مدنی به ماده 729 آن قانون استناد مینماید، بدین معنا است که تمامی مواد قانون آیین دادرسی مدنی سابق نسخ شده است به جز ماده 729 آن قانون (جریمه اجبار- خسارت به ازای هر روز تاخیر).
3- جریمه مدنی محکومعلیه (خسارت به ازای هر روز تاخیر) وفق تبصره ماده 47 قانون اجرای احکام مدنی تا زمانی که عمل توسط محکومعلیه انجام شود و یا تا زمان فوت وی ادامه خواهد داشت.
4- جهت اینکه دادگاه محکومعلیه را طبق تبصره ماده 47 قانون اجرای احکام مدنی به جریمه اجبار (جریمه مدنی) محکوم کند، محکومله باید درخواست خود را به دادگاه تقدیم نماید.
5- جهت استفاده از جریمه اجبار وفق تبصره ماده 47 قانون اجرای احکام مدنی، دادگاه به درخواست محکومله قراری صادر میکند که اگر محکومعلیه تا فلان روز مشخص تعهد خود را انجام نداد، باید به ازای هر روز تاخیر مبلغ مشخصی را به محکومله پرداخت نماید، که این مبلغ غیرقابل اعتراض (تجدیدنظر) است. میبایست دقت گردد که ماهیت این وجه خسارت نیست.