موصی باید نسبت به مورد وصیت جائز التصرف باشد.
تفسیر ماده 835 قانون مدنی:
1- موصی (فردی که وصیت می نماید) میبایست بالغ، عاقل و رشید باشد مگر آنکه وصیت برای امور غیرمالی شده باشد.
2- صرف اهلیت داشتن موصی در زمان انشای وصیت کفایت می کند و نیازی نیست که تا زمان مرگ، وی دارای اهلیت بوده باشد.
3- منظور از جایز التصرف بوده در ماده 835 قانون مدنی، آن است که علاوه بر آنکه لازم است، فرد از تصرف در اموالش منع نشده باشد، میبایست دارای اهلیت تمتع و استیفا نیز باشد. بدان جهت است که وصیت فردی مانند یک ورشکسته صحیح است چراکه پرداخت نمودن دیون موصی برای اجرای وصیت مقدم بوده و ضرری متوجه طلبکاران نمی شود.
4- اگر موصی در حالت اکراه، وصیت نموده باشد اما بعد از رفع اکراه، نسبت به وصیت سکوت نموده و آن را بر هم نزند، سکوت او به منزله تنفیذ ضمنی وصیت خواهد بود.
هرگاه کسی به قصد خودکشی خود را مجروح یا مسموم کند یا اعمال دیگر از این قبیل که موجب هلاکت است مرتکب گردد و پس از آن وصیت نماید آن وصیت در صورت هلاکت باطل است و هرگاه اتفاقاً منتهی به موت نشد وصیت نافذ خواهد بود.
تفسیر ماده 836 قانون مدنی:
1- مقنن در ماده 836 قانون مدنی فرضی را در نظر گرفته است که به موجب آن، موصی اقدام به خودکشی نموده و سپس وصیت مینماید، در اینصورت چنانچه وی، فوت نماید وصیت باطل خواهد بود لکن چنانچه فوت ننماید، وصیت وی نافذ تلقی میگردد.
2- جهت باطل شدن وصیت در اثر خودکشی میبایست اولاً قصد موصی از انجام اعمال پرخطر، خودکشی باشد یعنی آنکه وی تعمداً کاری را انجام دهد که باعث مرگ وی شود؛ ثانیاً خودکشی موصی منجر به مرگ وی شود؛ ثالثاً وصیت پس از خودکشی تنظیم شده باشد (در صورتی که موصی ابتدا وصیت نموده باشد و بعد اقدام به خودکشی نماید، وصیت وی در هر صورت صحیح خواهد بود)؛ رابعاً اقدام موصی اقدامی نامشروع باشد بطور مثال اگر موصی برای دفاع از فرزند خود در برابر حمله یک دزد، در اثر چاقو مجروح شود و در این حین وصیتی نماید و سپس در اثر شدت جراحت فوت نماید، وصیت وی صحیح خواهد بود.
اگر کسی به موجب وصیت یک یا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم کند وصیت مزبور نافذ نیست.
تفسیر ماده 837 قانون مدنی:
همانگونه که افزودن بر شمار وارثان امکان ندارد، کاستن از آن ها نیز غیرممکن است. لذا وصیت به حِرمان به خاطر مخالفت با قواعد آمره باطل است و امکان تنفیذ آن وجود ندارد.
موصی میتواند از وصیت خود رجوع کند.
تفسیر ماده 838 قانون مدنی:
1- مطابق با نظر آقای دکتر صفایی رجوع نمودن از وصیت، نیازمند رعایت تشریفات مربوط به تنظیم وصیتنامه نیست و فقط میبایست به هر نحوی اعم از صریح یا ضمنی اعلام گردد.
2- چنانچه رجوع نمودن از وصیت بصورت صریح اعلام شده باشد، عدول از رجوع، وصیت را دارای اعتبار نخواهد کرد اما برخی از حقوقدانان منجمله آقای دکتر کاتوزیان معتقدند که در رجوع ضمنی، چنانچه موصی وصیتی متضاد و مخالف با وصیت اول نموده باشد و بعد از وصیت دوم رجوع کند، وصیت اول معتبر خواهد بود.
اگر موصیٖ ثانیاً وصیتی برخلاف وصیت اول نماید وصیت دوم صحیح است.
تفسیر ماده 839 قانون مدنی:
1- مطابق با نظر آقای دکتر کاتوزیان چنانچه موصیله وصیتنامه اول، ثابت کند که وصیتنامه دوم بدون توجه به وصیتنامه اول نوشته شده است، رجوع تحقق نیافته است.
2- پاره کردن و از بین بردن وصیتنامه سری یا خودنوشت، به منزله رجوع از وصیت میباشد اما باقی ماندن وصیتنامه رسمی در دفتر اسناد رسمی نشانه بقای وصیتنامه است مگر آنکه خلاف آن ثابت شود.
3- انجام تصرفاتی در موصیبه توسط موصی مانند اجاره دادن موصیبه، به منزله رجوع از وصیت نمیباشد.
4- مطابق با نظر آقای دکتر کاتوزیان اگر تقدم و تأخر هر دو وصیت مشخص نباشد و اجرای هر دوی آنها امکانپذیر باشد، میبایست هر دو اجرا شود و چنانچه اجرای هر دو باعث خروج بیش از ثلث ترکه شود، میبایست از هر دو به یک نسبت کسر شود اما اگر اجرای هر دو ممکن نباشد، هر دو وصیت باطل خواهد بود.
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران