در صورت تصادم بین دو کشتی یا دو قطار راهآهن یا دو اتومبیل و امثال آنها مسئولیت متوجه طرفی خواهد بود که تصادم در نتیجه عمد یا مسامحه او حاصل شده باشد و اگر طرفین تقصیر یا مسامحه کرده باشند هر دو مسئول خواهند بود.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر ماده 335 قانون مدنی:
۱- به شرح مندرج در ماده 335 قانون مدنی در صورت وقوع تصادم میان دو وسیله نقلیه اعم از اتومبیل، کشتی و ... فردی مسئول قلمداد میگردد که تصادف در نتیجه تعمد یا تقصیر وی حادث شده باشد لکن چنانچه هر دو طرف مرتکب تقصیر یا مسامحه شده باشند، هر دوی آنها مسئول خواهند بود.
۲- مطابق با قانون مسئولیت مدنی انواع مبانی مسئولیت مدنی اعماند از:
الف) نظریه تقصیر: مطابق با نظریه تقصیر، فرد زیانزننده، ضامن و مسئول نمیباشد مگر آنکه تقصیر او ثابت گردد. ناگفته نماند که مقنن در برخی موارد بصورت استثنایی، اماره وجود تقصیر واردکننده زیان را وضع نموده است فلذا زیاندیده نیازی به اثبات تقصیر زیانزننده ندارد؛ مانند تقصیر پزشک وفق ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲.
ب) نظریه تضمین حق: مطابق با این نظر، زیانزننده در هر حالتی و بصورت مطلق، مسئول شناخته میشود حتی وجود قوه قاهره نیز از بین برنده مسئولیت وی نخواهد بود؛ مانند غاصب که در همه حال مسئول است.
ج) نظریه خطر: مطابق با نظریه خطر، زیانزننده مسئول میباشد مگر آنکه قوه قاهره را ثابت نماید.
۳- مطابق با نظر برخی از علمای علم حقوق، مسئولیت مندرج در ماده ۳۳۵ قانون مدنی، مبتنی بر نظریه خطر است و دارنده وسیله نقلیه برای معاف شدن از مسئولیت، میبایست قوه قاهره را ثابت نماید.
۴- در قانون کشور ما اصل بر مسئولیت مبتنی بر تقصیر است. ناگفته نماند که مسئولیت بدون تقصیر هم در بعضی موارد پیشبینی شده است.
۵- طبق قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵، در صورتی که راننده اتومبیل و مالک آن متفاوت از یکدیگر باشند، زیاندیده میتواند خسارت خود را هم از راننده و هم از دارنده اتومبیل مطالبه نماید. نکته قابل ذکر آن است که مسئولیت مالک اتومبیل فرع بر مسئولیت راننده است به بیانی دیگر دارنده اتومبیل در صورتی مسئول پرداخت خسارات است که راننده مسئول باشد. زیاندیده از تصادف خسارت خود را از راننده مطابق با قواعد اتلاف یا تسبیب میتواند مطالبه نماید لکن تنها در صورتی میتواند به دارنده مراجعه نماید که ورود خسارت بدون نیاز به اثبات تقصیر وی را ثابت نماید.
۶- علیالقاعده در تصادف میان دو خودرو یا یکی از آنها مقصر و دیگری بیتقصیر است که در اینصورت مقصر، مسئول است (مستنبط از ماده ۵۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲) یا آنکه یکی تعمداً باعث وقوع تصادف شده و دیگری غیرعامد بوده که در این حالت، عامد مسئول است اعم از آنکه مقصر بوده یا نبوده باشد یا آنکه تصادف منتسب به یکی از طرفین یا شخص ثالث باشد که در این فرض، آن شخص ضامن است (وفق ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی) یا آنکه چه هر دو طرف مقصر باشند یا نباشند، تصادف به هر دوی آنها نسبت داده شود یا آنکه تصادف به واسطه قوه قاهره اتفاق افتاده و هیچیک از طرفین، مسئول نباشند (به دلالت ماده ۵۳۰ قانون مجازات اسلامی).
۷- در صورتی که راننده، گواهینامه نداشته باشد، صِرف نداشتن گواهینامه منجر به مسئول شناختن وی نخواهد شد مگر آنکه ثابت شود حادثه منتسب به عملکرد وی بوده است ناگفته نماند که نداشتن گواهینامه، علیالاصول قرینهای بر عدم مهارت راننده تلقی میشود.
مطلب مرتبط: نحوه طرح دعوای مطالبه خسارات وارده به خودرو چگونه است؟