(منسوخ 01-12-1391)- هر کس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجبالنفقه امتناع نماید دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه حبس محکوم مینماید.
(جزای نقدی اصلاحی 30-03-1403)- هرگاه کسی عالماً زن شوهردار یا زنی را که در عده دیگری است برای مردی عقد نماید به حبس از شش ماه تا سه سال یا از 156,000,000 تا 1,000,000,000 ریال جزای نقدی و تا (74) ضربه شلاق محکوم میشود و اگر دارای دفتر ازدواج و طلاق یا اسناد رسمی باشد برای همیشه از تصدی دفتر ممنوع خواهد گردید.
تفسیر ماده 643 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات:
جرم مندرج در ماده 643 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات یکی دیگر از جرائم بر ضد حقوق و تکالیف خانوادگی میباشد حسب ماده فوق، چنانچه فردی اعم از سردفتر یا هر شخص دیگری، اقدام به عقد نمودن زن شوهردار یا زنی که در عده دیگری است برای مردی نماید، به مجازات حبس از 6 ماه تا 3 سال یا از 156,000,000 تا 1,000,000,000 ریال جزای نقدی و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد. سزاوار توجه است که چنانچه مردی شخصاً اقدام به عقد نمودن زنی (زن شوهردار یا زنی که در عده دیگری است) برای خود نموده باشد، اقدام وی مشمول ماده فوق نشده و مشمول ماده 644 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات خواهد شد (شش ماه تا دو سال حبس و یا از 82,500,000 تا 330,000,000 ریال جزای نقدی).
(جزای نقدی اصلاحی 30-03-1403)- کسانی که عالماً مرتکب یکی از اعمال زیر شوند به حبس از شش ماه تا دو سال و یا از 82,500,000 تا 330,000,000 ریال جزای نقدی محکوم میشوند:
1- هر زنی که در قید زوجیت یا عده دیگری است خود را به عقد دیگری درآورد در صورتی که منجر به مواقعه نگردد.
2- هر کسی که زن شوهردار یا زنی را که در عده دیگری است برای خود تزویج نماید در صورتی که منتهی به مواقعه نگردد.
تفسیر ماده 644 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات:
با عنایت به اطلاق واژه «عده» مندرج در ماده 644 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات، ازدواج و تزویج زنی که در عده وفات به سر میبرد نیز جرم و مستوجب مجازات مندرج در ماده یادشده است.
(منسوخ01-12-1391)- به منظور حفظ کیان خانواده ثبت واقعه ازدواج دائم، طلاق و رجوع طبق مقررات الزامی است، چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی مبادرت به ازدواج دائم، طلاق و رجوع نماید به مجازات حبس تعزیری تا یک سال محکوم می گردد.
(منسوخ 01-12-1391)- ازدواج قبل از بلوغ بدون اذن ولی ممنوع است چنانچه مردی با دختری که به حد بلوغ نرسیده بر خلاف مقررات ماده (1041) قانون مدنی و تبصره ذیل آن ازدواج نماید به حبس تعزیری از شش ماه تا دو سال محکوم می گردد.
(اصلاحی 23-02-1399)- چنانچه هر یک از زوجین قبل از عقد ازدواج طرف خود را به امور واهی از قبیل داشتن تحصیلات عالی، تمکن مالی، موقعیت اجتماعی، شغل و سمت خاص، تجرد و امثال آن فریب دهد و عقد بر مبنای هر یک از آنها واقع شود مرتکب به حبس تعزیری از سه ماه تا یک سال محکوم میگردد.
تفسیر ماده 647 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات:
1- قانونگذار در ماده 647 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات در خصوص تدلیس در نکاح جرمانگاری نموده است. حسب ماده فوقالاشاره فریب در ازدواج جرم بوده و چنانچه ثابت شود که مرتکب جرم با اموری واهی اعم از تحصیلات، شغل، تمکن مالی و ... موفق به فریب طرف مقابل خود شده و عقد ازدواج بر مبنای هر یک از موارد فوق، منعقد شده است، وی به تحمل مجازات حبس تعیینی محکوم خواهد شد.
2- جهت تحقق جرم فریب در ازدواج میبایست شرایط ذیل وجود داشته باشد:
الف) رفتار متقلبانه مرتکب جرم در جهت فریب طرف مقابل
ب) واهی بودن امر یا امور ادعایی مرتکب جرم
ج) وجود رابطه سببیت میان فعل متقلبانه مرتکب جرم و تمایل طرف مقابل در انعقاد عقد نکاح
د) انجام عملیات متقلبانه پیش از ازدواج
3- تدلیس در نکاح (فریب در ازدواج) هم از سوی مرد و هم از طرف زن جرم است (فقط مرد و زن و نه اشخاص دیگر).
4- نوع فریب میتواند هر چیزی باشد و قصد اضرار لازم نیست و این جرم باید منتج به انعقاد عقد ازدواج بشود؛ بطور مثال مخفی نمودن ازدواج سابق از مصادیق تدلیس در ازدواج است.
5- تدلیس در نکاح هیچ تأثیری در مهریه زوجه ندارد.
6- جرم تدلیس در نکاح موضوع ماده 647 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات یک جرم قابل گذشت است.