شرط بر سه قسم است:
۱- شرط صفت؛
۲- شرط نتیجه؛
۳- شرط فعل اثباتاً یا نفیاً.
شرط صفت عبارت است از شرط راجعه به کیفیت یا کمیت مورد معامله.
شرط نتیجه آن است که تحقق امری در خارج شرط شود.
شرط فعل آن است که اقدام یا عدم اقدام به فعلی بر یکی از متعاملین یا بر شخص خارجی شرط شود.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر ماده 234 قانون مدنی:
1- شروط در یک تقسیمبندی کلی به سه دسته شروط صفت، فعل و نتیجه تقسیم میگردند.
2- شرط صفت شرطی است که در ارتباط با کمیت یا کیفیت مورد معامله است. شرط صفت اگر در خصوص کمیت مورد معامله باشد، شرط مقدار است که یا در اشیاء تجزیهپذیر است یا در اشیاء غیرقابل تجزیه. اما شرط صفت در خصوص کیفیت مورد معامله، شرط وصف میباشد.
3- شرط نتیجه به معنای درج یک عمل حقوقی یا حاصل و نتیجه آن به نحو شرط ضمن عقد میباشد.
4- مطابق با نظر آقای دکتر کاتوزیان، شرط فعل میتواند به شکل تعهد به فعل شخص ثالث باشد در اینصورت الزامی برای ثالث ایجاد نمیشود و در شرایطی که او ایفای تعهد ننماید، مشروطعلیه میبایست خسارت پرداخت نماید.
مطلب مرتبط: اقسام شروط صحیح ضمن عقد کداماند؟ شرایط تحقق آنها چگونه است؟
5- شرط صفت را میتوان جهت توصیف کالاهای معین و همچنین اجناس کلی (مانند صد کیلوگرم برنج) استفاده نمود.
6- مطابق با مندرجات موجود در قانون مدنی، شرط فعل میتواند مربوط به موضوع معامله باشد و یا آنکه ارتباطی با موضوع معامله نداشته باشد. مانند آنکه در ضمن عقد ازدواج، زوج متعهد شود که شغل خود را تغییر دهد. همچنین شرط فعل میتواند در خصوص انجام یا عدم انجام یک عمل مادی یا یک عمل حقوقی تعیین شده باشد.
7- مقنن امکان درج آن دسته از اعمال حقوقی به صورت شرط نتیجه در قرارداد را پذیرفته است که حصول آنها مستلزم انجام تشریفات خاصی نباشد. بطور مثال میتوان در ضمن عقد نکاح، وکالت زوجه در طلاق را شرط نمود چراکه به محض جاری شدن خطبه نکاح، زوجه وکیل در طلاق میشود و نیازی به انشای جداگانه وکالت نمیباشد.