ماده ۱۴۹ قانون مجازات اسلامی
هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچار اختلال روانی بوده به نحوی که فاقد اراده یا قوه تمییز باشد مجنون محسوب میشود و مسئولیت کیفری ندارد.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر ماده 149 قانون مجازات اسلامی:
1- به شرح مندرج در ماده 149 قانون مجازات اسلامی در صورتی که مشخص شود مرتکب جرم در زمان ارتکاب مجنون بوده و فاقد قوه تمییز یا اراده بوده باشد، از مسئولیت کیفری مبرا خواهد بود لکن سقوط جنبه کیفری به علت جنون باعث ممنوعیت اعمال اقدامات تأمینی و تربیتی نشده و از آنجایی که این اقدامات در جهت اصلاح مرتکب صورت میپذیرد، فلذا در صورت استمرار جنون مرتکب و احراز حالت خطرناک او مستند به ماده 202 قانون آیین دادرسی کیفری، بنابر نظر دادستان، شخص مجنون به مراکز مخصوص نگهداری منتقل میشود.
مطلب مرتبط: جنون مرتکب به عنوان یکی از موانع مسئولیت کیفری
2- چنانچه مرتکب پیش از ارتکاب جرم مجنون بوده اما در زمان ارتکاب جرم، دارای سلامت روانی بوده باشد، جنون وی پیش از ارتکاب جرم هیچگونه تاثیری در عدم مسئولیت کیفری وی نخواهد داشت. ناگفته نماند که قاضی میتواند در این شرایط به جهت وضعیت خاص وی در میزان مجازات او تخفیف دهد.
بیشتر بخوانید: نحوه اعمال تخفیف مجازات در قانون مجازات اسلامی چگونه است؟
3- در فرضی که مرتکب جرم در زمان ارتکاب جرم در صحت و سلامت روانی بوده لکن در زمان رسیدگی به جرم دچار جنون شده باشد، تا زمان بهبودی کامل او، رسیدگی متوقف خواهد شد. مگر آنکه در جرائم حقالناسی شرایط اثبات جرم به نحوی باشد که فرد مجنون یا فاقد هوشیاری در فرض افاقه نیز نتواند از خود رفع اتهام کند. در اینصورت به ولی یا قیم یا سرپرست قانونی وی ابلاغ میشود که ظرف مهلت پنج روز نسبت به معرفی وکیل اقدام نماید. در صورت عدم معرفی، صرفنظر از نوع جرم ارتکابی و میزان مجازات آن وفق مقررات برای وی وکیل تسخیری تعیین میشود و تعقیب و دادرسی ادامه مییابد. (مستند به تبصره 2 ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری)